loader-img
loader-img-2
لندینگ خرید قسطی - بنر اصلی - اسنپ پی - ترب پی
پاتوق کتاب
  1. خانه
  2. بلاگ
  3. Mag | ادبیات
ناگفته هایی از زندگی نویسندگان بزرگ دنیا
ناگفته هایی از زندگی نویسندگان بزرگ دنیا
وقتی از دور به آدم‌هایی که بزرگ تلقی‌شان می‌کنیم نگاه می‌کنیم، ساده است که انسانیتشان را فراموش کرده و آن‌ها را موجوداتی فرابشری در نظر بگیریم که ماورای باقی انسان‌ها زندگی می‌کنند. حتماً طرز فکرشان متفاوت است، حتماً زندگی‌های خارق‌العاده‌ای داشته‌اند که ما نمی‌توانیم تصور کنیم.  ولی وقتی به هرکدام از آن‌ها نزدیک می‌شویم، وقتی زندگینامه‌هایشان را می‌خوانیم یا به آثاری که در طول عمرشان تولید کرده‌اند از دریچه‌ای جدید نگاه می‌کنیم، پشت تمام درخششی که تا قدری پیش کورمان کرده بود، انسان‌هایی را می‌بینیم که مانند خیلی از افراد دوروبرمان تنها تلاش می‌کرده‌اند زندگی کنند و ردی از خود به‌جای بگذارند. انسان‌هایی که مثل هر شخص دیگری، محصول زمانه و تجربیات خویش بوده‌اند و این مسائل را در آثار خود منعکس کرده‌اند. در این یادداشت قصد داریم نگاهی نزدیک‌تر به چند تن از بزرگ‌ترین نویسنده‌هایی بیندازیم که در طی سال‌ها با کتاب‌هایشان افراد زیادی را تحت‌تأثیر قرار داده‌اند. قطعاً صحبت به تفصیل از هرکدام از این افراد در این مجال نمی‌گنجد، ولی می‌تواند دروازه‌ی شروعی باشد برای برانگیختن کنجکاوی و پیش رفتن در مسیر آشنایی و شناخت بیشتر هرکدام از آن‌ها.   «چه چیزی یک نویسنده می‌سازد؟»؛ نویسنده‌های بزرگ و زندگی آن‌ها فرانتس کافکا؛ اقتدار، گناه و بیگانگی شخصیت‌های کافکا معمولاً افرادی هستند که در برابر قدرت یا سرنوشتی قرار می‌گیرند که نه دلیل وجودش را می‌دانند و نه راه مقابله با آن را. این موضوع را به وضوح در معروف‌ترین و شناخته‌شده‌ترین داستان‌های او مانند مسخ یا محاکمه می‌بینیم. در مسخ، پسر جوانی ناگهان به یک ساس تبدیل می‌شود و مجبور می‌شود صرفاً با عواقبش کنار بیاید؛ بدون این‌که خودش یا خواننده متوجه شوند که این اتفاق چرا رخ داده و یا چه‌طور می‌تواند خودش را نجات بدهد. همه خیلی زود می‌پذیریم که گرگور سامسا حالا یک ساس است و نه یک انسان و حالا هم خودش و خانواده‌اش باید یاد بگیرند که چه‌طور با این واقعیت جدید کنار بیایند. در محاکمه که احتمالاً حتی مثال واضح‌تری برای این موضوع است، ما مردی را می‌بینیم که به جرمی محکوم شده و باید مجازات شود. ماهیت جرم او و دلیل اتهامش برای هیچ‌کس روشن نیست و گویا نویسنده اهمیت زیادی هم به این موضوع نمی‌دهد. کافکا در سال 1883 در محیط چند فرهنگیِ شهرِ پراگِ اتریش-مجارستان به دنیا آمد. او در دانشگاه حقوق خواند و به همین حرفه هم مشغول شد، تا این‌که بیماری سل کم‌کم او را مجبور به کناره‌گیری کرد. انتشار سه اثر مشهور کافکا یعنی محاکمه، قصر و آمریکا (مردی که ناپدید شد) همگی به بعد از مرگ او در سال 1924 برمی‌گردد.  نامه به پدر، متنی طولانی است که کافکا در سال 1919 آن را خطاب به پدرش نوشت. مطالعه‌ی این اثر می‌تواند دیدی عمیق‌تر از رابطه‌ی او با پدرش و تأثیر این رابطه در زندگی شخصی و آثار کافکا به خواننده بدهد. مسائلی مثل ترس، شرم، نابسندگی و رابطه با اقتدار، همگی از موضوعات اصلی خیلی از شاخص‌ترین آثار کافکا هستند و مطالعه‌ی نامه به پدر، خواننده را وارد تجربیاتی می‌کند که احتمالاً منجر به برجستگی این مفاهیم در ذهن نویسنده شده‌اند. ارنست همینگوی؛ مردانگی، آسیب‌پذیری و مواجهه با شکست تصویری که اکثر افراد از همینگوی در ذهن دارند، تصویر کلاسیکی از مرد خشن و سرسخت است؛ شکار، ماهیگیری، مشت‌زنی و جنگ. با این‌ حال در آثار او مردانگی لزوماً با این تصویر هم‌خوانی ندارد و به معنای شکست‌ناپذیری مطلق نیست. شخصیت‌های همینگوی معمولاً با زخم، فقدان، ترس، شکست و ناتوانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و گویی همین شیوه‌ی مقابله‌شان با شرایط است که برای نویسنده اهمیت دارد. همینگوی در سال 1899 در ایلینوی به دنیا آمد و در نوجوانی به روزنامه‌نگاری علاقمند شد. جنگ، نقش مهمی در زندگی و آثار همینگوی دارد. او در جنگ جهانی اول در ایتالیا راننده‌ی آمبولانس بود و زخمی شد. او در جنگ داخلی اسپانیا و جنگ جهانی دوم هم شرکت داشت و مدتی هم روزنامه‌نگار و خبرنگار جنگ بود. تأثیر این تجربیات در آثاری مانند وداع با اسلحه، به وضوح قابل‌ مشاهده است. در این کتاب، با یک راننده‌ی آمبولانس در جنگ آشنا می‌شویم و او را در جریان کنار آمدن با عشق، فقدان و سرخوردگی‌هایش همراهی می‌کنیم. شخصیت‌های همینگوی اغلب احساساتشان را به‌وضوح بیان نمی‌کنند و معنای شکست و پیروزی هم در جهان او متفاوت با چیزی است که انتظار داریم. این شخصیت‌ها خیلی اوقات در عمل و به ظاهر شکست می‌خورند، ولی این موضوع چیزی از شأن و منزلت آن‌ها در ذهن خواننده کم نمی‌کند. یک مثال خوب برای این موضوع و یکی از بهترین نماینده‌های سبک شخصی همینگوی احتمالاً کتاب پیرمرد و دریا باشد. نثر کوتاه و فشرده، گفت‌وگوهای کم‌توضیح و سکوت؛ اهمیت چیزهایی که گفته نمی‌شوند. پیرمرد در ظاهر شکست می‌خورد و به هدفی که مدت‌ها به سختی دنبالش کرده نمی‌رسد، ولی نه او خودش را فردی شکست‌خورده احساس می‌کند و نه خواننده چنین نظری نسبت به او دارد.   ارنست همینگوی که در دهه‌ی درخشان 1920 در پاریس زندگی می‌کرد، تأثیر زیادی از هم‌عصران و دوستان هنرمند و نویسنده‌ی خود در این زمان گرفته که در آثار او مشهود است. افرادی مانند گرترود استاین و جیمز جویس، دوستانی که گویی دستِ زمان، آن‌ها را در زمان درست و در مکان درست قرار داده بود. آلبر کامو؛ وقتی جهان پاسخ نمی‌دهد انسان از جهان انتظار معنا، نظم و پاسخ دارد؛ اما جهان لزوماً پاسخی به این انتظار نمی‌دهد. برای کامو، مسئله دقیقاً در برخورد این دو قرار دارد؛ نیاز انسان به معنا و سکوت جهان. این وضعیت همان چیزی است که کامو آن را امر پوچ  می‌نامد. افراد زیادی کامو را با نیهیلیسم و پوچ‌گرایی به یاد می‌آورند، ولی لازم است در نظر داشته باشیم که پوچی برای کامو به معنای «جهان ذاتاً پوچ است» نیست. امر پوچی که او از آن حرف می‌زند، از رابطه‌ی میان میل انسان به معنا و سکوت/بی‌تفاوتی جهان پدید می‌آید. آلبر کامو در سال 1913 در الجزایر که آن زمان مستعمره‌ی فرانسه بود به دنیا آمد. او در خانواده‌ای کم‌درآمد بزرگ شد و پدرش را در جنگ جهانی اول از دست داد. بعدها در دانشگاه به تحصیل فلسفه پرداخت و به فعالیت‌های سیاسی و روزنامه‌نگاری روی آورد. او در جنبش مقاومت فرانسه نقش فعال داشت و در دوران اشغال، روزنامه‌ی Combat را سردبیری می‌کرد. احتمالاً بتوان گفت که بیگانه، یکی از گویاترین آثار کاموست و می‌تواند ما را تا حد خوبی با جهان ذهنی او و افکاری که حداقل در آن برهه‌ی زمانی از سرش می‌گذشته‌اند، آشنا کند. شخصیت اصلی این داستان، مرسو (یا مورسو)، فردی‌ست که تقریباً در هیچ موقعیتی آن‌طور که جامعه از او انتظار دارد واکنش نشان نمی‌دهد و جامعه‌ی اطراف او نیز همواره درباره‌ی تمام وجهه‌های شخصیت او، از رفتار گرفته تا نوع و چیزی که باید احساس کند، اظهار نظر می‌کند. در مواجهه با او، خواننده از خودش می‌پرسد: «آیا بیگانگی مِرسو فقط بیگانگی از جامعه است، یا بیگانگی از معنایی است که جامعه از پیش برای زندگی تعیین کرده؟» یکی دیگر از آثار گویای آلبر کامو، اسطوره‌ی سیزیف است. سیزیف در اساطیر یونان، فردی‌ست که مجبور است هر روز سنگی بسیار سنگین را تا بالای کوهی هل دهد، تنها برای اینکه سنگ دوباره به پایین سر بخورد و او فردا مجبور شود این کار را از ابتدا تکرار کند. کامو در این اثر، گویی رنج انسانی را به شرایط سیزیف تشبیه می‌کند ولی نتیجه‌اش این نیست که «زندگی پوچ و بی‌معنی‌ست و باید ناامید شد»؛ بلکه مسئله‌ی او، مواجهه‌ی انسان با امر پوچ و نوع مقابله یا کنار آمدن او با آن است.  لئو تولستوی؛ چگونه و چرا باید زندگی کرد لئو تولستوی بخش بزرگی از زندگی‌اش را در موقعیتی گذراند که از بیرون، برخوردار و موفق به نظر می‌رسید؛ اما در میانسالی، همین زندگی برای خودش با پرسشی بنیادی روبه‌رو شد: «اگر انسان می‌داند که خواهد مرد، زندگی چه معنایی دارد؟» این پرسش بعدها و در خلال دهه‌های 1870 و 1880، برای او تبدیل به یک بحران فکری جدی شد، مسئله‌ای که در بعضی آثاری که در این زمان نوشت هم خود را نشان می‌دهد.  تولستوی در اعتراف، که حاصل همین بحران فکری است، از دوره‌ای صحبت می‌کند که با وجود داشتن بسیاری از چیزهایی که از نظر اجتماعی می‌توانستند یک زندگی موفق را بسازند، نمی‌توانست دلیل قانع‌کننده‌ای برای ادامه‌ی زندگی پیدا کند. مسئله‌ی او فقط ترس از مرگ نبود؛ بلکه این بود که اگر مرگ در نهایت همه‌چیز را از بین می‌برد، تلاش‌ها و موفقیت‌های انسان چه معنایی دارند؟ این بحران بعدها او را به سمت نوعی جست‌وجوی اخلاقی و دینی سوق داد. همچنین، یکی از بهترین نمونه‌های این دغدغه را می‌توان در مرگ ایوان ایلیچ، یکی از مشهورترین آثار تولستوی، دید. شخصیت اصلی داستان، قاضی‌ای‌ست که زندگی خود را مطابق معیارهایی که جامعه برای موفقیت تعیین کرده پیش برده است؛ شغل مناسب، جایگاه اجتماعی و زندگی‌ای که از بیرون کاملاً عادی و قابل قبول به نظر می‌رسد. اما وقتی با بیماری و مرگ روبه‌رو می‌شود، مجبور می‌شود برای اولین بار درباره‌ی این فکر کند که آیا واقعاً آن‌طور که باید زندگی کرده است یا نه. وقتی در آن دقیق می‌شویم، مرگ در آثار تولستوی فقط پایان زندگی نیست؛ می‌تواند لحظه‌ای باشد که انسان را مجبور می‌کند زندگی‌ای را که تا آن زمان بدون فکر کردن پذیرفته است، دوباره بررسی کند. شاید به همین دلیل است که سؤال اصلی تولستوی در بسیاری از آثار متأخرش نه فقط «چگونه باید مرد؟»، بلکه «چگونه باید زندگی کرد؟» است. تولستوی در سال‌های پایانی زندگی، بیش از پیش به موضوعاتی مانند اخلاق، دین، خشونت و شیوه‌ی زندگی انسان پرداخت. اندیشه‌های او بعدها بر افراد دیگری نیز تأثیر گذاشتند؛ از جمله مهاتما گاندی که نوشته‌های تولستوی درباره‌ی عشق و مقاومت بدون خشونت را از منابع مهم شکل‌گیری اندیشه‌ی خود می‌دانست. ویرجینیا وولف؛ زندگی‌ای که در ذهن اتفاق می‌افتد وولف را خیلی‌ها با ماجرای خودکشی‌اش می‌شناسند و این موضوع توجه‌های زیادی را به او جلب کرده که از بعضی جهات در راستای شناخت بیشتر او و آثارش پیش رفته و از بعضی جهات هم بیشتر بین او و مخاطب فاصله انداخته است.  اگر بخواهیم یکی از ویژگی‌های مهم آثار ویرجینیا وولف را در یک جمله توضیح بدهیم، احتمالاً باید بگوییم که برای او آنچه در ذهن انسان می‌گذرد، به اندازه‌ی اتفاقاتی که در دنیای بیرون رخ می‌دهند اهمیت دارد. آدم‌های داستان‌های او فقط با چیزهایی که برایشان اتفاق می‌افتد تعریف نمی‌شوند، بلکه خاطرات، افکار و احساساتی که همزمان با این اتفاقات از ذهنشان عبور می‌کند هم بخشی از داستان است. ویرجینیا وولف در سال 1882 در لندن به دنیا آمد. پدرش، لزلی استیون، نویسنده و منتقد ادبی بود و وولف بعدها در حلقه‌ی ادبی بلومزبری قرار گرفت. خانم دالووی در سال 1925 منتشر شد و یکی از آثاری بود که جایگاه وولف را به عنوان یکی از مهم‌ترین نویسندگان مدرنیست تثبیت کرد. در خانم دالووی تقریباً تمام اتفاقات داستان در یک روز می‌افتد. کلاریسا دالووی مشغول آماده شدن برای مهمانی‌ای است که قرار است شب برگزار کند، اما در همین فاصله، ذهن او بارها از زمان حال جدا شده و به گذشته می‌رود. در نتیجه، زمانی که خواننده تجربه می‌کند دیگر همان زمان خطی و منظمی نیست که ساعت و تقویم مشخص می‌کنند؛ زمان ذهنی انسان هم وارد داستان می‌شود. پژوهش‌هایی که درباره‌ی این رمان انجام شده نیز یکی از ویژگی‌های مهم آن را همین حرکت مداوم میان گذشته و حال و تمرکز بر تجربه‌ی درونی شخصیت‌ها می‌دانند. یکی دیگر از شخصیت‌های مهم داستان، سپتیموس وارن اسمیت، سربازی‌ست که از جنگ جهانی اول بازگشته و با پیامدهای روانی جنگ دست‌وپنجه نرم می‌کند. او و کلاریسا هیچ‌وقت به شکل مستقیم با یکدیگر ارتباطی ندارند، اما مرگ، تنهایی و فاصله‌ای که میان تجربه‌ی درونی انسان و دنیای اطرافش وجود دارد، برای هر دو اهمیت پیدا می‌کند. از این زاویه، خانم دالووی فقط داستان یک مهمانی یا زندگی روزمره‌ی یک زن انگلیسی نیست؛ داستان آدم‌هایی‌ست که ممکن است در ظاهر در یک شهر و در میان آدم‌های دیگر زندگی کنند، ولی بخش بزرگی از زندگی‌شان در دنیای درونی خودشان اتفاق می‌افتد. شاید این یکی از مهم‌ترین چیزهایی باشد که وولف به ادبیات اضافه کرد: یادآوری این نکته که زندگی انسان فقط مجموعه‌ای از اتفاقاتی نیست که برای او رخ می‌دهند؛ بخش بزرگی از آن چیزی‌ست که در ذهن او و در فاصله‌ی میان این اتفاقات، می‌گذرد. آنتوان دو سنت‌اگزوپری؛ تنهایی و مسئولیت کمتر بزرگسالی در دنیا هست که شازده کوچولو را نشناسد و کودکی یا نوجوانی‌اش را با او نگذرانده باشد، برای همین احتمالاً خیلی از خوانندگان از فهمیدن اینکه یکی از معروف‌ترین داستان‌های کودکانه‌ی دنیا را نویسنده‌ای نوشته که بخش بزرگی از زندگی‌اش را در هواپیما و در میان جنگ و خطر گذرانده است، تعجب کنند. آنتوان دو سنت‌اگزوپری نویسنده بود، ولی پیش از هرچیز خودش را خلبان می‌دانست. پرواز برای او فقط یک شغل نبود و تجربه‌هایی که در طول سال‌ها پرواز و سقوط و سفر به دست آورد، بعدها وارد نوشته‌هایش شدند. سنت‌اگزوپری در سال 1900 در شهر لیون فرانسه به دنیا آمد. در دهه‌ی 1920 وارد هوانوردی شد و بعدها به عنوان خلبان پست هوایی در مسیرهای مختلف، از اروپا و شمال آفریقا تا آمریکای جنوبی، پرواز کرد. او چندین بار دچار سانحه‌ی هوایی شد و از تجاربی که از این رخدادها کسب کرده بود هم برای نگارش کتاب‌هایش کمک گرفت. شاید بتوان گفت یکی از مسائل اصلی کتاب‌های سنت‌اگزوپری که در شازده کوچولو هم به‌خصوص مشهود است، تنهایی انسان باشد. تقریباً تمام شخصیت‌های داستان، با وجود اینکه هرکدام در جایی و در میان آدم‌های دیگری زندگی می‌کنند، به نوعی تنها هستند. خلبان هم در ابتدای داستان در صحرایی کاملاً تنهاست و رابطه‌ای که با شازده کوچولو پیدا می‌کند، این تنهایی را تغییر می‌دهد. سنت‌اگزوپری در سال‌های جنگ جهانی دوم هم به پرواز بازگشت و به عنوان خلبان شناسایی فعالیت کرد. در 31 ژوئیه‌ی 1944 برای یک مأموریت از کورسیکا پرواز کرد و دیگر برنگشت. سال‌ها بعد بقایای هواپیمایش در دریای مدیترانه پیدا شد، اما جزئیات دقیق مرگ او همچنان کاملاً روشن نیست. شاید عجیب باشد که نویسنده‌ای که بارها درباره‌ی ارتباط انسان‌ها، تعلق و مسئولیت نوشته بود، خودش در آخرین پروازش ناپدید شد. مارسل پروست؛ حافظه‌ی ناخواسته بعضی خاطرات را می‌توانیم هر وقت که بخواهیم به یاد بیاوریم. اما گاهی یک بو، یک مزه، یک صدا یا حتی لمس یک چیز آشنا می‌تواند ناگهان خاطره‌ای را به یادمان بیاورد که مدت‌هاست به آن فکر نکرده‌ایم. انگار بخشی از گذشته جایی در ذهن ما باقی مانده و فقط منتظر یک اتفاق کوچک است تا دوباره خودش را نشان بدهد. این نوع از خاطره، یکی از موضوعات مهم در آثار مارسل پروست است. مارسل پروست در سال 1871 در پاریس به دنیا آمد و در سال 1922 از دنیا رفت. او بیشتر عمرش را در فرانسه و در میان محافل ادبی و اجتماعی پاریس گذراند و در طول زندگی خود آثار مختلفی در زمینه‌ی ادبیات و نقد ادبی نوشت. اما چیزی که بیش از همه با نام او گره خورده، رمان هفت‌جلدی در جست‌وجوی زمان ازدست‌رفته است که انتشار آن از سال 1913 آغاز شد و بخش‌هایی از آن بعد از مرگش منتشر شدند. احتمالاً معروف‌ترین مثال برای شیوه‌ی برخورد پروست با حافظه، صحنه‌ی معروف خوردن کیک مادلن است. راوی وقتی طعم مادلن خیس‌شده در چای را احساس می‌کند، ناگهان خاطراتی از دوران کودکی‌اش برایش زنده می‌شود. نکته اینجاست که او قبل از آن تلاش نکرده بود آن خاطرات را به یاد بیاورد. پروست این نوع تجربه را به نوعی از «حافظه‌ی ناخواسته» یا «خاطره‌ی غیرارادی» مرتبط می‌کند. شاید بتوان گفت تفاوت آن با خاطره‌ای که آگاهانه تلاش می‌کنیم به یاد بیاوریم، در همین ناگهانی بودنش باشد. وقتی سعی می‌کنیم چیزی را به یاد بیاوریم، ممکن است فقط اطلاعات کلی آن اتفاق را به خاطر بیاوریم؛ اما یک تجربه‌ی حسی می‌تواند احساس و جزئیات یک لحظه‌ی قدیمی را هم با خودش برگرداند. از این زاویه، حافظه برای پروست فقط وسیله‌ای برای نگه داشتن اتفاقات گذشته نیست. گذشته در ذهن ما باقی می‌ماند و می‌تواند روی چیزی که امروز هستیم تأثیر بگذارد. در پایان در جست‌وجوی زمان ازدست‌رفته، راوی متوجه می‌شود که همین خاطرات و تجربه‌هایی که به ظاهر از دست رفته‌اند، می‌توانند ماده‌ی اصلی اثر هنری او باشند. گذشته‌ای که فکر می‌کردیم دیگر وجود ندارد، هنوز درون ما حضور دارد و گاهی یک مزه یا صدا کافی است تا دوباره پیدایش کنیم. شاید به همین دلیل است که در آثار پروست، شناختن خود تا حدی با شناختن گذشته گره خورده است. ما فقط چیزی نیستیم که همین حالا می‌بینیم؛ مجموعه‌ای از تجربه‌ها، خاطرات و احساساتی هستیم که در طول زمان با خودمان حمل کرده‌ایم. شاید ادبیات، از نگاه پروست، یکی از راه‌هایی باشد که می‌توان با کمک آن این بخش‌های پنهان زندگی را دوباره دید. صادق هدایت؛ وقتی مرز واقعیت و ذهن محو می‌شود خیلی‌ها صادق هدایت را نویسنده‌ای بی‌نظیر و برجسته می‌دانند (بوف کور او برای خیلی از افراد غیرفارسی‌زبان در سطح جهان، دروازه‌ی ورود به ادبیات فارسی و ایرانی است) و خیلی‌ها هم معتقدند آثارش بی‌معنی و سخت‌خوان هستند و بیشتر از میزان لیاقتش به او توجه شده است. مسئله این‌جاست که در بعضی از داستان‌های هدایت، تشخیص اینکه چیزی واقعاً اتفاق افتاده یا فقط در ذهن شخصیت جریان دارد، چندان ساده نیست. شخصیت‌ها معمولاً با دنیای بیرون ارتباط راحتی ندارند و گاهی آن‌قدر در افکار و برداشت‌های خودشان غرق می‌شوند که مرز میان واقعیت بیرونی و چیزی که خودشان تجربه می‌کنند، کم‌کم محو می‌شود. همین موضوع می‌تواند درک و همراهی با داستان‌ها و شخصیت‌های او را برای برخی خوانندگان، دشوار کند. مشهورترین اثر هدایت، بوف کور است؛ داستانی که در آن با راوی‌ای روبه‌رو می‌شویم که جهان اطرافش را به شکلی کاملاً شخصی و گاهی آشفته تجربه می‌کند. آدم‌های داستان، اتفاقات و حتی زمان، همیشه آن‌طور که در یک روایت معمولی انتظار داریم قابل اعتماد نیستند. خواننده نمی‌تواند به سادگی بگوید کدام اتفاق واقعاً رخ داده و کدام بخش حاصل ذهن راوی است. همین موضوع باعث می‌شود که بوف کور را بتوان از زاویه‌ی تجربه‌ی روانی شخصیت هم خواند؛ نه به این معنا که بخواهیم راوی را مستقیماً خود هدایت بدانیم، بلکه به این معنا که نویسنده عمداً ما را وارد جهانی می‌کند که در آن تجربه‌ی ذهنی شخصیت، از واقعیت بیرونی جدا نیست. این ویژگی البته در آثار دیگر هدایت هم دیده می‌شود. در داستان سه قطره خون که در سال 1311 منتشر شد، راوی در آسایشگاه روانی قرار دارد و روایت مدام میان گذشته و حال حرکت می‌کند. واقعیت و خواب هم در بخش‌هایی از داستان در یکدیگر منعکس می‌شوند. اما هدایت را نباید فقط نویسنده‌ی بوف کور و داستان‌های تاریکش دانست. او علاقه‌ی زیادی به فرهنگ عامه و باورهای مردم داشت و در زمینه‌ی جمع‌آوری و مطالعه‌ی قصه‌ها، ضرب‌المثل‌ها، ترانه‌ها و باورهای عامیانه هم فعالیت می‌کرد. آثاری مانند اوسانه و نیرنگستان حاصل همین علاقه‌اند. حتی استفاده از زبان عامیانه و عناصر فرهنگ مردم در داستان‌های او هم دیده می‌شود. شاید همین کنار هم قرار گرفتن دو وجه متفاوت در کار هدایت جالب باشد؛ از یک طرف نویسنده‌ای که وارد پیچیده‌ترین و شخصی‌ترین بخش‌های ذهن شخصیت‌هایش می‌شود و از طرف دیگر کسی که به زندگی روزمره، زبان مردم و باورهای عامیانه توجه زیادی دارد. هدایت در واقع هم به دنیای بیرون و فرهنگ اطرافش نگاه می‌کرد و هم به جهانی که در ذهن انسان شکل می‌گیرد؛ و شاید بخش مهمی از راز ماندگاری آثارش، در همین فاصله‌ی میان این دو جهان باشد. هوشنگ گلشیری؛ وقتی گذشته تمام نمی‌شود گاهی گذشته چیزی نیست که صرفاً پشت‌سر ما اتفاق افتاده و تمام شده باشد. بعضی وقت‌ها گذشته آن‌قدر در زندگی امروز ما حضور دارد که تشخیص اینکه داریم درباره‌ی چیزی که اتفاق افتاده حرف می‌زنیم یا چیزی که هنوز در حال اتفاق افتادن است، سخت می‌شود. این مسئله را می‌توان به شکل جالبی در آثار هوشنگ گلشیری دید؛ جایی که خاطرات، آدم‌های گذشته و اتفاقاتی که سال‌ها قبل افتاده‌اند، مدام به زمان حال برمی‌گردند. یکی از معروف‌ترین آثار گلشیری، شازده احتجاب است که در سال 1347 منتشر شد. داستان درباره‌ی مردی از یک خانواده‌ی اشرافی است که در واپسین روزهای زندگی‌اش، خاطرات و تصاویر مربوط به گذشته‌ی خانواده‌اش مدام به سراغش می‌آیند. اتفاقات گذشته به صورت یک روایت مرتب و پشت سر هم تعریف نمی‌شوند؛ خاطرات، گفتگوها، تصاویر و بخش‌هایی از ذهن شخصیت مدام در هم می‌روند و خواننده باید خودش رابطه‌ی میان آن‌ها را پیدا کند. شاید یکی از جالب‌ترین بخش‌های این داستان همین باشد که گذشته فقط مجموعه‌ای از خاطرات شخصی شازده نیست. او وارث یک خانواده و یک تاریخ است و خشونت و قدرتی که نسل‌های قبل تجربه کرده‌اند، به شکلی در زندگی او هم ادامه پیدا می‌کند. در واقع، شازده فقط خاطرات خودش را به یاد نمی‌آورد؛ مدام با تصویری از آدم‌هایی مواجه می‌شود که قبل از او زندگی کرده‌اند و بخشی از هویتش را ساخته‌اند. خاطره در اینجا فقط چیزی نیست که گذشته را حفظ کند؛ چیزی‌ست که گذشته را وارد زمان حال می‌کند. گلشیری در نوشته‌هایش از نویسندگان مختلفی تأثیر گرفته بود و خودش نیز به تأثیر قابل‌توجه بهرام صادقی بر کارهای اولیه‌اش اشاره کرده است. این تأثیر به‌خصوص در مجموعه‌ی مثل همیشه و در بعضی از تجربه‌های اولیه‌ی داستان‌نویسی او دیده می‌شود. محمود دولت‌آبادی؛ وقتی زندگی چیزی برای انتخاب باقی نمی‌گذارد در بعضی از داستان‌ها، شخصیت اصلی با یک مشکل روبه‌رو می‌شود و می‌تواند برای حل کردنش تصمیمی بگیرد. اما همیشه این‌طور نیست. گاهی شرایط زندگی آن‌قدر محدود کننده‌اند که مسئله دیگر این نیست که «چه تصمیمی بگیرم؟»، بلکه این است که «با همین چیزهایی که برایم باقی مانده، چه کار می‌توانم بکنم؟» این موضوع را می‌توان در بسیاری از آثار محمود دولت‌آبادی دید؛ آدم‌هایی که در شرایط سخت اقتصادی و اجتماعی زندگی می‌کنند و با این حال تلاش می‌کنند چیزی از زندگی و شأن خودشان را حفظ کنند. محمود دولت‌آبادی در سال 1319 در دولت‌آباد، نزدیک سبزوار، به دنیا آمد. در خانواده‌ای کم‌درآمد و در محیطی روستایی بزرگ شد و در نوجوانی و جوانی کارهای مختلفی از کشاورزی تا کفاشی انجام داد. بخش بزرگی از آثار او در مناطق روستایی و خشک خراسان می‌گذرد و تجربه‌ی زندگی در این محیط‌ها در فضای داستان‌هایش به وضوح دیده می‌شود. یکی از معروف‌ترین آثار او جای خالی سلوچ است. داستان با اتفاق نسبتاً ساده‌ای شروع می‌شود: سلوچ، شوهر مرگان، بدون توضیح خانه را ترک می‌کند و مرگان می‌ماند و سه فرزندش. از اینجا به بعد، مسئله فقط دلتنگی برای یک آدم نیست. نبودن سلوچ خانواده را از نظر اقتصادی و اجتماعی هم در شرایط بسیار سختی قرار می‌دهد و مرگان باید بدون تکیه به همسرش زندگی را ادامه دهد. شاید یکی از جالب‌ترین چیزها درباره‌ی مرگان همین باشد که او در شرایطی قرار گرفته که انتخاب‌های خیلی زیادی ندارد. او نه در موقعیتی‌ست که بتواند به سادگی از زندگی قبلی‌اش خارج شود و نه می‌تواند منتظر بماند تا شرایط خودش درست شود. باید به‌نوعی زندگی را جلو ببرد؛ بچه‌هایش را نگه دارد، با فقر کنار بیاید و در محیطی زندگی کند که نبودن شوهرش خودش می‌تواند برای او تبدیل به یک مشکل اجتماعی شود. از این زاویه، می‌توان جای خالی سلوچ را فقط داستان فقر یا یک خانواده‌ی روستایی ندانست. بخشی از داستان درباره‌ی این است که وقتی اختیار انسان محدود می‌شود، آیا هنوز می‌تواند برای خودش نوعی عاملیت و اختیار پیدا کند یا نه. مرگان خیلی از چیزهایی را که برای دیگران بدیهی به نظر می‌رسد در اختیار ندارد، اما همچنان سعی می‌کند زندگی خانواده‌اش را سرپا نگه دارد. همین تلاش، شخصیت او را از یک قربانیِ صرف به انسانی تبدیل می‌کند که با وجود محدودیت‌هایش همچنان در حال عمل کردن است. دولت‌آبادی در کنار این موضوع، به شدت به زبان و زندگی مردم مناطق روستایی و خراسان توجه دارد. این ویژگی در کلیدر حتی بیشتر دیده می‌شود؛ رمانی بسیار طولانی که در پنج جلد و ده کتاب منتشر شده و زندگی یک خانواده‌ی کوچ‌نشین کرد را در خراسان و در فضای سیاسی سال‌های پس از جنگ جهانی دوم روایت می‌کند.  شخصیت‌های دولت‌آبادی معمولاً در شرایطی قرار دارند که انتخاب‌هایشان از قبل تا حد زیادی محدود شده است؛ اما داستان متوقف نمی‌شود. آدم‌ها همچنان مجبورند انتخاب کنند، حتی اگر انتخاب‌هایشان بسیار کوچک باشند. شاید همین فاصله‌ی میان «نداشتن اختیار» و «تلاش برای حفظ اختیار» یکی از چیزهایی باشد که شخصیت‌های دولت‌آبادی را تا این اندازه انسانی می‌کند. فروغ فرخزاد؛ تولدی دیگر شاید اگر بخواهیم مسیر زندگی و شعر فروغ فرخزاد را در یک جمله خلاصه کنیم، بتوانیم از تغییر تدریجی تصویری که او از خودش و جهان اطرافش دارد حرف بزنیم. فروغی که در شعرهای اولیه‌اش بیشتر با محدودیت، تنهایی و میل به فرار از چارچوب‌های اطرافش درگیر است، در آثار بعدی به تصویر پیچیده‌تر و مستقل‌تری از خودش و جهان می‌رسد. حتی اسم مجموعه‌های شعر او، از اسیر و دیوار و عصیان تا تولدی دیگر، می‌توانند تا حدی این مسیر را نشان دهند. فروغ فرخزاد در سال 1313 در تهران به دنیا آمد و در شانزده‌ سالگی با پرویز شاپور ازدواج کرد. چند سال بعد از او جدا شد و حضانت فرزندش، کامیار، به پدر سپرده شد. این جدایی و ناتوانی او در دیدن فرزندش، بخش دردناکی از زندگی فروغ بود. اما شاید مهم‌تر از اتفاقات زندگی فروغ، تغییری باشد که در زبان و نگاه او در طول زمان اتفاق افتاد. تولدی دیگر که در سال 1343 منتشر شد، از نظر بسیاری از منتقدان نقطه‌ی عطف مهمی در شعر معاصر فارسی بود. شعرهای این مجموعه دیگر فقط درباره‌ی یک زن عاشق یا زنی که با محدودیت‌های اجتماعی درگیر است نیستند؛ گویی خودِ شاعر هم دارد شکل تازه‌ای پیدا می‌کند. زبان شعرها آزادتر و شخصی‌تر شده و موضوعاتشان هم از تجربه‌ی فردی فراتر می‌روند. این تغییر را می‌توان از زاویه‌ی روان‌شناختی هم جالب دانست. انسان معمولاً تصویری از خودش دارد که فقط متعلق به خودش نیست؛ خانواده، جامعه، جنسیت و انتظارات دیگران هم در ساختن این تصویر نقش دارند. فروغ در بخش زیادی از شعرهایش با همین تصویرهای تحمیل‌شده درگیر است. او نمی‌خواهد تنها از یک محدودیت بیرونی فرار کند، بلکه می‌خواهد بفهمد خودش، جدا از تعاریفی که دیگران برایش ساخته‌اند، چه کسی است. شاید عنوان تولدی دیگر هم به همین دلیل قابل توجه باشد. تولد در اینجا لزوماً به معنای شروع یک زندگی کاملاً جدید نیست؛ می‌تواند به معنای دوباره پیدا کردن خود و نگاه کردن به جهان از زاویه‌ای تازه باشد. خود فروغ نیز بعدها تولدی دیگر را مرحله‌ای از رشد و بلوغ شعری خود می‌دانست. فروغ در سال‌های پایانی زندگی به سینما هم روی آورد و در سال 1341 مستند خانه سیاه است را درباره‌ی زندگی بیماران یک جذام‌خانه ساخت. او مدتی را در آنجا زندگی کرد و فیلمش بعدها در جشنواره‌ی اوبرهاوزن جایزه گرفت. این فیلم هم از جهتی ادامه‌ی همان حرکت به سمت بیرون از خود است؛ فروغ دیگر فقط درباره‌ی تجربه‌ی شخصی خودش حرف نمی‌زند و نگاهش را به انسان‌هایی می‌برد که جامعه معمولاً ترجیح می‌دهد آن‌ها را نبیند. فروغ در سال 1345 و در سی‌ودو سالگی در یک تصادف رانندگی از دنیا رفت. زندگی‌اش کوتاه بود، اما شاید چیزی که بیش از همه در مورد او باقی مانده، همین حس تغییر و حرکت باشد؛ شاعری که در طول چند سال از «اسیر» بودن به «تولدی دیگر» رسید و تلاش کرد تصویری از خودش پیدا کند که دیگر فقط تصویری نباشد که دیگران برایش ساخته‌اند. جمع‌بندی زندگی نویسندگان بزرگ نشان می‌دهد که پشت هر اثر ماندگار، دنیایی از تجربه‌ها، دغدغه‌ها، شکست‌ها و نگاه متفاوت به زندگی وجود دارد. گاهی شناخت زندگی نویسنده کمک می‌کند لایه‌های پنهان آثارش را بهتر درک کنیم و با نگاهی تازه سراغ داستان‌ها و نوشته‌هایش برویم. اگر دوست دارید با دنیای فکری و زندگی نویسندگان بزرگ بیشتر آشنا شوید، مطالعه کتاب‌هایی درباره زندگی و آثار آن‌ها می‌تواند شروع جذابی باشد. شما می‌توانید کتاب‌های معرفی شده در این مقاله را با کد تخفیف blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه نمایید.   به قلم «فاطمه حیدری»
راهنمای انتخاب بهترین ترجمه
راهنمای انتخاب بهترین ترجمه
ترجمه هنر تبدیل کلمات نوشته شده از یک زبان به زبان دیگر است. در این تبدیل کلمات از زبان مبدأ به زبان مقصد تغییر می‌یابد. هنر مترجم انتقال احساس، لحن و معنای زبان مبدأ به خوانندگان زبان مقصد است.  بنابراین، مترجم باید علاوه بر تخصص زبانی بالا، هم از زبان مبدأ و هم از زبان مقصد اطلاعات خوبی داشته باشد. هر زبان در طول تاریخ، همراه با فرهنگ، باورها، خاطرات جمعی، ادبیات و تجربه‌های مردمی که با آن سخن می‌گویند شکل گرفته است. بسیاری از واژه‌ها و اصطلاحات یک زبان، معنا و حسی فراتر از معنای لغت‌نامه‌ای خود دارند. جورج اشتاینر می‌گوید: «هر زبان، جهانی است که در آن زندگی می‌کنیم.» ما با خواندن یک اثر ترجمه شده جهانی متفاوت را تجربه می‌کنیم. بسیار مهم است در این مسیر چه مترجمی راهنمای ما برای کشف این جهان جدید می‌شود. این مقاله تلاش می‌کند به خوانندگان کمک کند انتخاب درستی برای مترجمی کاردرست و آثاری با کیفیت داشته باشند.   اهمیت انتخاب مترجم خوب وقتی میان چند ترجمه از یک کتاب اسم مترجم‌ها را می‌خوانیم در واقع انتخاب می‌کنیم میان چند روایت متفاوت از یک اثر برای کدام وقت صرف کنیم. انتخاب می‌کنیم با چند درصد واقعیت زبان مبدأ آشنا شویم. کیفیت این انتخاب می‌تواند بر درک ما از داستان، شخصیت‌ها و حتی تصویری که از جهان نویسنده پیدا می‌کنیم، تأثیر مستقیم داشته باشد. مترجم توانمند کسی نیست که صرفاً کلمات را درست معادل‌گذاری کند؛ بلکه باید بتواند تا حد امکان معنا، لحن، سبک، فضای فرهنگی و تأثیر متن اصلی را در زبان مقصد بازآفرینی کند. در ترجمه ادبی یک مترجم خوب فقط مفهوم جمله‌ها را منتقل نمی‌کند، بلکه تلاش می‌کند لحن نویسنده، شخصیت‌پردازی، فضای داستان و ویژگی‌های سبکی اثر نیز در زبان مقصد حفظ شود. برای مثال، اگر نویسنده از جمله‌های کوتاه و ضرب‌آهنگ سریع برای ریتم داستان استفاده کرده باشد. ترجمه‌ای با جملات طولانی تأثیر این قسمت از متن اصلی را از بین میبرد.  تفاوت ترجمه انسانی و ماشینی با توضیحاتی که گفته شد تفاوت بین ترجمه انسانی و ماشینی (خودکار) واضح می‌شود. مترجم انسانی و حرفه‌ای می‌تواند ظرافت‌هایی مانند طنز، طعنه و کنایه را بهتر منتقل کند، در متون تخصصی از دانش حوزه مربوط استفاده کند و به‌جای ترجمه تحت‌اللفظی، مفاهیم را به شکلی طبیعی و قابل‌فهم در زبان مقصد بازآفرینی کند. مترجم ماشینی مانند مترجم گوگل (google translate) یا هوش مصنوعی (artificial intelligence, AI) شاید برای ترجمه متن‌های شبکه‌های اجتماعی، وبلاگ‌ و سایت‌های خارجی به سرعت مشکل خواننده را رفع کنند؛ اما درباره کتاب مخصوصا آثار ادبی و داستانی ماجرا کاملا متفاوت می‌شود. چون الگوریتم‌های تنظیم شده برای مترجم ماشینی ظرافت‌ زبان‌ را حس نمی‌کند. نمی‌تواند آرایه‌های ادبی مثل استعاره و تشبیه و… را به طور کامل رعایت کنند. نمی‌تواند منظور نویسنده را به طور کامل به خواننده برساند و در مواردی ممکن است به طور کلی جای کلمات را داخل جمله عوض کنند.   چرا از یک کتاب چندین ترجمه چاپ می‌شود؟ معمولا در بازار کتاب ایران از بسیاری آثار مشهور چندین ترجمه منتشر می‌شود. تعدد ترجمه‌ها الزاماً به معنای بی‌ارزش بودن ترجمه‌های قبلی نیست؛ گاهی ترجمه‌های جدید فرصتی برای بازخوانی اثر با زبان، دانش و رویکردی تازه هستند. البته این مسئله همیشه هم خوب نیست. گاهی منجر به انتشار ترجمه‌های بی‌کیفیت، و ضرر مترجمان حرفه‌ای و به دلسرد شدن خوانندگان از ادبیات منجر می‌شود. در ادامه به مهم‌ترین عوامل دلیل وجود چندین ترجمه از یک اثر اشاره می‌کنیم: •    تفاوت در مخاطب و هدف ترجمه یک اثر ممکن است برای گروه‌های مختلفی از خوانندگان و با اهداف متفاوت ترجمه شود؛ بنابراین مترجم بسته به مخاطب، میزان توضیح اصطلاحات و حتی شیوه انتقال مفاهیم را تغییر می‌دهد. مثلا یک کتاب فلسفی ممکن است یک‌بار با ترجمه‌ای دقیق همراه با اصطلاحات تخصصی برای دانشجویان و پژوهشگران منتشر شود. و بار دیگر با زبانی ساده‌تر و توضیح بیشتر برای خواننده عمومی ترجمه شود. هر دو ترجمه از یک اثر هستند، اما مخاطب، هدف و مترجم متفاوتی دارند. به عنوان مثال «دن کیشوت» با ترجمه محمد قاضی برای بزرگسالان انجام شده است. همین کتاب با ترجمه شهلا انتظاریان چاپ انتشارات قدیانی برای مخاطب کودک و نوجوان ترجمه شده است. ده‌ها مترجم دیگر نیز این اثر را به صورت خلاصه ترجمه کرده‌اند. این تنوع ترجمه باعث می‌شود خواننده دایره انتخاب وسیعی در این مورد داشته باشد. •    تفاوت نثر و سبک مترجمان هر مترجم ممکن است برداشت، لحن و شیوه متفاوتی برای انتقال اثر داشته باشد. نتیجه ترجمه یک اثر واحد توسط چندین مترجم لزوما یک اثر واحد نخواهد بود. چون هر مترجم سبک نوشتاری، دایره واژگان و سلیقه ادبی خودش را دارد. به عنوان نمونه برای رمان «صد سال تنهایی» ترجمه‌های زیادی وارد بازار نشر شده که هر کدام ویژگی خاص خودش را دارد. قدیمی‌ترین آن‌ها ترجمه بهمن فرزانه است، که از زبان انگلیسی به فارسی انجام شده. ترجمه‌ی آقای فرزانه آنقدر اصیل و بی‌ایراد است که پس از حدود ده بار ترجمه‌ی مجدد (یا موازی سازی  و کپی‌کاری)، هیچ‌کس نتوانسته ترجمه‌ای اصیل‌تر یا بهتر از او ارائه دهد. بعد از گذشت حدود چهل سال، ترجمه‌ی کاوه‌ میرعباسی را مستقمیا از زبان اسپانیایی داریم. این اثر نیز به عنوان یک ترجمه اصیل روان‌تر از ترجمه‌ی بهمن فرزانه بازار نشر را در اختیار خود دارد. اما آثاری نیز توسط مترجمین دیگر از زبان انگلیسی به فارسی ترجمه شده که ایرادهای فراوانی از نظر ارائه مفهوم دارند.  •    تغییر زبان در گذر زمان نثر و واژگان زبان به مرور زمان تغییر می‌کنند. ترجمه‌ای که زمانی روان و جذاب بوده، ممکن است برای سالیان بعد قدیمی به نظر برسد. واژه‌ها، جمله‌بندی‌ها و حتی سلیقه خوانندگان دگرگون می‌شود. به همین دلیل، ترجمه‌ای که سال‌ها پیش روان و طبیعی بوده، ممکن است امروز قدیمی یا دشوار به نظر برسد و نیاز به ترجمه پیدا کند. ترجمه‌های قدیمی برخی رمان‌های کلاسیک، به دلیل استفاده از واژه‌ها و ساختارهای قدیمی، برای خواننده امروز سنگین‌ترند؛ در حالی که ترجمه‌های جدید همان آثار معمولاً با نثری روان‌تر و امروزی‌تر ارائه می‌شوند. به عنوان مثال رمان «بینوایان» اثر ویکتور هوگو در ترجمه‌های قدیمی مانند ترجمه حسینقلی مستعان، زبانی متأثر از نثر دوره خود را دارد و کمی سنگین است. در حالی‌که ترجمه‌های جدیدتری مانند ترجمه‌ی نسرین تولایی و ناهید ملکوتی با زبان امروزی‌تر انجام شده‌اند. این تفاوت در نثر نشان می‌دهد در گذر زمان ضرورت ترجمه چندباره‌ی آثار ضروری است. •    اصلاح و بازترجمه آثار ترجمه‌های قبلی ممکن است ایراد یا کاستی داشته باشند؛ و مترجم جدید برای ارائه ترجمه‌ای دقیق‌تر مجدد به ترجمه اثر می‌پردازد. مثلا صد سال تنهایی بهمن فرزانه که ابتدا سال 1353 از زبان انگلیسی به فارسی برگردانده شده بود. مجددا توسط خود آقای فرزانه در سال 1390 از زبان ایتالیایی به فارسی ترجمه شد که با اثر قبلی تفاوت‌هایی دارد. در پایان این بخش باید گفت رقابت ناشران و نیاز بازار نیز منجر به وجود چندین ترجمه از یک اثر می‌شود. معیارهای تشخیص ترجمه‌ی خوب چرا انتخاب ترجمه خوب مهم است؟ کیفیت ترجمه مستقیماً بر درک و لذت ما از کتاب تأثیر می‌گذارد. ترجمه ضعیف می‌تواند خواننده را از ادامه کتاب منصرف کند، در حالی که ترجمه روان می‌تواند علاقه او به اثر را بیشتر کند. در ادامه معیارهایی که کمک می‌کند ترجمه‌ی خوب را تشخیص بدهیم ذکر شده: •    تخصص مترجم موجب انتقال حس و حال دقیق کتاب مبدأ می‌شود. •    تسلط به زبان اصلی تسلط مترجم به زبان اصلی باعث می‌شود متن بدون کم و زیاد به خواننده منتقل شود. حال آنکه با یک زبان واسطه که معمولا زبان انگلیسی است ممکن است بخشی از معنا و اصالت متن اصلی را از بین برود. •    تجربه و سابقه مترجم  بررسی آثار قبلی مترجم می‌تواند به شناخت کیفیت کار او کمک کند. نظر خوانندگان و آشنایان نیز می‌تواند در انتخاب ترجمه مؤثر باشد. •    خواندن چند صفحه از ترجمه یکی از بهترین راه‌ها، خواندن چند صفحه پیش از خرید است. با این کار می‌توان روان بودن نثر و کیفیت ترجمه را تا حدی ارزیابی کرد. •    توجه به ناشر ناشران معتبر معمولاً در انتخاب مترجم دقت بیشتری دارند؛ بنابراین شناخت ناشر نیز می‌تواند یکی از معیارهای انتخاب ترجمه باشد.   نقش ناشر و مترجم در کیفیت ترجمه در کنار نقش مترجم، ناشر نیز نقش مهمی در کیفیت ترجمه دارد. اول اینکه یک ناشر معتبر و متعهد، در انتخاب مترجم دقت می‌کند. معمولاً سراغ مترجمانی می‌رود که دانش، تجربه و سابقه قابل قبولی در حوزه مورد نظر دارند. دوم اینکه ناشر متعهد به ویراستاری متن اهمیت می‌دهد چرا که حتی یک مترجم باتجربه نیز به ویراستاری حرفه‌ای نیاز دارد تا خطاهای زبانی و نگارشی برطرف شود و متن یکدست و روان باشد. در پایان ناشر متعهد در تمام طول ترجمه و آماده‌سازی جهت انتشار روی متن نظارت دارد. تا این قسمت از مقاله درباره نقش مترجم توضیحات زیادی داده شد. در این قسمت به یک ویژگی خاص مترجم اشاره می‌کنیم. یک ترجمه خوب سبک، فضای ادبی و فرهنگ اثر را حفظ می‌کند. به نحوی که برای زبان مقصد نیز طبیعی، قابل درک و خواندنی باشد. در رمان «بازمانده روز» عمده‌ترین دلیل خواندنی بودن ترجمه، سبک و لحنی است که نجف دریابندری جهت ترجمه این اثر استفاده کرده است. درباره چگونگی انتخاب این لحن خاص در پیشگفتار رمان بازمانده روز از زبان مترجم چنین می‌خوانیم: «حقیقت این است که خود من هم پس از خواندن بازمانده روز درآوردن آن را به زبان فارسی آسان نمی دیدم. مشکل در پیدا کردن صدایی بود که بتواند جانشین صدای راوی داستان بشود، و من به زودی به این نتیجه رسیدم که چیزی بسیار نزدیک به این صدا از لابه‌لای سفرنامه‌ها، خاطرات و مکاتبات دوره قاجار به گوش می‌رسد. و البته در آنچه از زبان ارباب‌ها، نوکرها و پیش خدمت‌های آن دوره در خاطره‌ها مانده است. همین که این صدا پیدا شد، روند ترجمه در عمل نه تنها به آسانی پیش رفت، بلکه باید بگویم که دنبال کردن آن بسیار لذت بخش شد.»   چه عواملی باعث انتخاب مترجم بی‌کیفیت می‌شود در انتخاب مترجم بد توسط ناشرین یا خوانندگان، مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، حرفه‌ای و فرهنگی نقش دارند. در ادامه به چند عامل موثر اشاره می‌شود. انتخاب مترجم بد توسط ناشرین اولویت دادن به دستمزد پایین گاهی ناشر برای کاهش هزینه‌های تولید کتاب، مترجمی را انتخاب می‌کند که دستمزد کمتری دریافت می‌کند. نتیجه ممکن است ترجمه‌ای ضعیف، پر از خطا یا ناهماهنگ باشد. عجله برای انتشار کتاب و رقابت شدید بین ناشرین گاهی ناشر برای اینکه از بازار عقب نماند، می‌خواهد کتابی را سریع منتشر کند. در این شرایط ممکن است مترجمی انتخاب شود که بتواند کار را در مدت کوتاهی تحویل دهد، حتی اگر تجربه و تخصص کافی نداشته باشد. همچنین فرصت کافی برای بازبینی و ویرایش ترجمه اختصاص داده نمی‌شود. بی‌توجهی به تخصص مترجم هر مترجمی برای ترجمه هر نوع کتابی مناسب نیست. ترجمه یک رمان ادبی، کتاب فلسفی، اثر تاریخی یا کتاب علمی، دانش و مهارت‌های متفاوتی می‌خواهد. انتخاب مترجمی که با موضوع اثر آشنایی ندارد، می‌تواند باعث انتقال نادرست مفاهیم و اصطلاحات شود.  توجه بیش از حد به شهرت گاهی شناخته‌شده بودن فردی که زبان خارجی دومی را بلد است می‌تواند معیار انتخاب ناشرین باشد. زیرا تنها نام فرد و نه کیفیت متن ترجمه شده منجر به فروش اثر می‌شود. به عنوان مثال ترجمه کتاب توسط یک سلبریتی.   انتخاب مترجم بد توسط خوانندگان . بسیاری از خوانندگان به اهمیت انتخاب مترجم خوب واقف نیستند. تنها به شهرت نام نویسنده و نام کتاب روی جلد اهمیت می‌دهند. . ممکن است خواننده صرفاً ارزان‌ترین نسخه را انتخاب کند، بدون اینکه کیفیت ترجمه را بررسی کند. . ظاهر شیک و جذاب کتاب مانند طراحی جلد، قطع، صفحه‌آرایی و تبلیغات گاهی بیشتر از کیفیت ترجمه روی انتخاب خواننده اثر می‌گذارند. . اعتماد به ناشر خوب و خوش سابقه که ممکن است با مترجم بی‌کیفت کار کنند خوانندگان را گمراه می‌کند. . بسیاری از خوانندگان نمی‌دانند که یک اثر ممکن است چند ترجمه متفاوت داشته باشد و بدون مقایسه، اولین نسخه‌ای را که می‌بینند می‌خرند. . خوانندگان اغلب به ترجمه از زبان اصلی یا زبان واسطه توجه نمی‌کنند. مثلا زبان اصلی رمان صد سال تنهایی اسپانیایی است. اما بسیاری از کتاب‌های موجود در بازار از زبان انگلیسی این اثر ترجمه شده است. این بدین معنی است که یک کتاب دو بار ترجمه شده. قطعا در هر بار ترجمه تغییرات و کاستی‌هایی در متن اصلی رخ می‌دهد. نکته:  در این مورد استثنائاتی نیز وجود دارد. مثلا ترجمه «صد سال تنهایی» از محمد قاضی و ترجمه «برادران کارامازوف» از احد علیقلیان هر دو از زبان واسطه است؛ اما کیفیت بسیار خوبی دارند. معرفی مترجم‌های شاخص در هر زبان ادبیات روسیه •    سروش حبیبی علاوه بر آلمانی، به فرانسوی، روسی و انگلیسی نیز تسلط دارد. اغلب سروش حبیبی را با ترجمه آثار داستایوفسکی می‌شناسیم. اما سروش حبیبی با ترجمه سایر زبان‌ها مانند فرانسوی، رومن گاری را به ایرانیان معرفی کرد.  •    احد علیقلیان یکی از بهترین ترجمه‌های «برادران کارامازوف» از زبان انگلیسی به فارسی توسط احد علیقلیان انجام شده است. •    مهری آهی او مدت سه سال در دانشگاه لومونوسوف مسکو به تحصیل زبان و ادبیات روسی پرداخت. دکتری زبان و ادبیات روسی را از دانشگاه‌های انگلستان و فرانسه اخد نمود، و تا آخر عمر در این مسیر قلم زد. در کنار بسیاری از آثار باقی‌مانده از مهری آهی، ترجمه‌ی رمان‌های معروفی همچون «ابله»، «پدران و پسران»، «جنایت و مکافات» در کارنامه‌ی او وجود دارد. •    حمیدرضا آتش برآب دکتری زبان و ادبیات روسی را از بهترین دانشگاه دولتی مسکو، یعنی دانشگاه دولتی لامانُسف دریافت کرد. حمیدرضا آتش برآب با وجود سن کمتر از پنجاه سال کارنامه بسیار پرباری در عرصه ترجمه دارد. از مهم‌ترین آثاری که توسط او ترجمه شده می‌توان به «آناکارنینا»، «جنایت و مکافات»، «قمار باز»، «مرگ ایوان ایلیچ»، «مرشد و مارگاریتا» اشاره کرد. •    آبتین گلکار آبتین گلکار مترجم جوان دیگری در عرصه‌ی ادبیات روسی است. او دکتری ادبیات روسی را در دانشگاه ملی تاراس شفچنکو کی‌یف گذرانده است. آثار بسیاری را تاکنون ترجمه کرده که می‌توان به «قلب سگی»، «دکتر ژیواگو» «استالین» و «بازرس» اشاره کرد.   ادبیات انگلیسی •    بهمن فرزانه بهمن فرزانه در مدرسه عالی مترجمی سازمان ملل تحصیل کرد. در سن 26 سالگی اولین اثرش را ترجمه کرد. به چهار زبان انگلیسی، فرانسوی، اسپانیایی و ایتالیایی مسلط بود.  •    نجف دریابندری نجف دریابندری تحصیلات دانشگاهی نداشت. دیپلم هم نداشت. به دلیل علاقه‌ی فراوان به زبان انگلیسی آن را فرا گرفت. اولین ترجمه‌اش کتاب «وداع با اسلحه»، اثر ارنست همینگوی بود. آثاری همچون «بازمانده روز» یکی از بهترین ترجمه‌های او به شمار می‌رود.  •    عبدالله کوثری در نظرسنجی که سال 1397 انجام شد، او به عنوان محبوب‌ترین مترجم بالای 50 سال انتخاب شد. عبدالله کوثری از آن دست مترجمین حاذقی است که با موفقیت در زمینه‌های مختلف علمی و ادبی کتاب‌های تخصصی ترجمه کرده است.  •    محمد قاضی اولین ترجمه او از ویکتور هوگو بود به نام «کلود ولگرد». محمد قاضی با ترجمه دوره کامل «دن کیشوت» اثر سروانتس در سال های 1336 تا 1337 جایزه بهترین ترجمه سال را از دانشگاه تهران دریافت کرد.  •    مهدی غبرایی مهدی غبرایی علوم سیاسی خواند. اما علاقه ‌وافر به ادبیات او را سمت ترجمه کشاند. کتاب‌های «کوری»، «کافکا در کرانه» و «موج‌ها» شاخص‌ترین آثار ترجمه شده توسط غبرایی هستند.  •    مژده دقیقی زبان انگلیسی را از دوران کودکی با شرکت در کلاس‌های مختلف آموخت. پس از اخذ کارشناسی علوم سیاسی در مطبوعات مشغول به کار شد. شروع به کار مژده دقیقی در عرصه ترجمه با انجام کارهای ویرایشی بود. از همین طریق وارد حرفه ترجمه شد و اولین اثرش که موفق هم بود به نام «هنر ویرایش» به صورت مشترک با احمد کسائی پور انجام داد. •    پیمان خاکسار سینما خوانده و تدوین‌گر است. جهت شروع کار مترجمی سراغ نویسندگانی رفت که زیاد شناخته شده نبودند. کتاب‌های مشهور و مهمی مانند «اتحادیه‌ی ابلهان» و «جزء از کل» را به فارسی ترجمه کرد. ترجمه او از رمان «اتحادیه ابلهان» در نظرسنجی منتقدان و نویسندگان تجربه در سال 1391 رتبه اول را به دست آورد. •    امیرمهدی حقیقت امیرمهدی حقیقت از سنین خیلی پایین به زبان انگلیسی علاقه‌مند شد. اما در در دانشگاه این رشته را نخوانده است. اولین ترجمه‌ای که چاپ کرد «مترجم دردها» بود. اما پیش از آن متنی از یک سریال مستند حیات وحش را برای شبکه دو ترجمه کرده بود. مشهورترین آثار ترجمه‌ای امیرمهدی حقیقت «مترجم دردها»، «همنام»، «سوکورو تازاکی بی‌رنگ و سال‌های زیارتش» است. تاکنون بیش از 40 اثر از نویسندگان برجسته جهان از جمله هاروکی موراکامی، کازوئو ایشی‌گورو، پائولو کوئلیو و تری جونز را به فارسی برگردانده‌است.    ادبیات فرانسه •    مهدی سحابی مهم‌ترین اثر ترجمه شده توسط او «در جستجوی زمان ازدست‌رفته» نوشته مارسل پروست است. مهدی سحابی به زبان‌های ایتالیایی، فرانسه و انگلیسی مسلط بود. نه تنها آثار متعددی را به فارسی برگردانده است، بلکه از فارسی نیز آثاری را به این سه زبان ترجمه کرده است. •    مرتضی کلانتریان تحصیلات او دکتری حقوق از دانشگاه پاریس بود. بسیاری از آثار ادبی و تخصصی حقوقی و فلسفی را از فرانسوی به فارسی ترجمه کرده است. مهمترین ترجمه او «قرارداد اجتماعی» نوشته ژان ژاک روسو است. •    لیلی گلستان تجربه تحصیل در فرانسه دلیل مترجم شدن او بود. ترجمه کتاب «زندگی، جنگ و دیگر هیچ» از اوریانا فالاچی برای اولین بار نام لیلی گلستان را به عنوان مترجم مطرح کرد. مشهورترین اثر ترجمه شده توسط او رمان «بیگانه»، از آلبرکامو است.   ادبیات آلمانی •    محمود حسینی زاد کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه مونیخ دارد. انستیتو گوته، او را به عنوان مهم‌ترین مترجم ادبیات زبان آلمانی‌ به فارسی در دوران معاصر معرفی کرده است.   ادبیات امریکای لاتین •    کاوه میر عباسی به دلیل تسلط بر سه زبان انگلیسی، فرانسوی و اسپانیایی، از هر سه زبان آثار ادبی مهمی را به فارسی ترجمه کرده است. بیشترین شهرت کاوه میرعباسی به دلیل ترجمه آثار اسپانیایی آمریکای لاتین مانند «صد سال تنهایی» است.  او تاکنون بیش از 40 کتاب و مجموعه داستان از نویسندگان مشهوری چون کارلوس فوئنتس، خورخه لوئیس بورخس، گابریل گارسیا مارکز، ماریو بارگاس یوسا، آندره برتون و… به زبان فارسی ترجمه کرده‌است.  بهمن فرزانه و عبدالله کوثری نیز در ادبیات آمریکای لاتین صاحب جایگاه هستند. بررسی یک نمونه با چند ترجمه مختلف مقایسه چند ترجمه از یک اثر، به ما کمک می‌کند تفاوت‌های میان شیوه‌های مختلف انتقال یک متن به زبان مقصد را بهتر بشناسیم. هر مترجم در انتخاب واژگان، لحن، ساختار جمله، اصطلاحات، ظرافت‌های فرهنگی و ویژگی‌های ادبی اثر، تصمیم‌های متفاوتی می‌گیرد. بررسی این تفاوت‌ها نشان می‌دهد کدام ترجمه در انتقال معنا، لحن و فضای اثر موفق‌تر عمل کرده است. در ادامه سه ترجمه معروف از کتاب شازده کوچولو را بررسی می‌کنیم.  آنتوان دوسنت اگزوپری نویسنده قرن بیستم فرانسه است که تاکنون بسیاری از آثارش به زبان فارسی ترجمه شده است. اما در این میان کتاب شازده کوچولو موفقیت چشمگیری در سطح جهان داشته و از برجسته‌ترین آثار نمادین محسوب می‌شود. «شازده کوچولو» اجازه می‌دهد مخاطب فعال باشد، و برداشت آزاد خود را داشته باشد. شازده کوچولو تاکنون شانزده بار به زبان فارسی برگردانده شده است.  ترجمه‌ی محمد قاضی در این ترجمه سطح زبانی و سبک متن به درستی انتقال یافته است. مخاطب  می‌تواند درک درستی از متن داشته باشد. تنها در بعضی موارد در گفت‌وشنودها از کلمات و اصطلاحات عامیانه استفاده شده است، که در متن اصلی جملاتی در سطح معمولی هستند و نه کاملا خودمانی.  به این نمونه از ترجمه محمد قاضی توجه کنید که چطور از کلمات خودمانی استفاده شده است: «من هیچ جوابی ندادم. در آن لحظه با خودم می‌گفتم: «اگر این پیچ باز مقاومت کند، به ضرب چکش می‌پرانمش.» شازده کوچولو بار دیگر افکار مرا به هم ریخت: -    پس تو خیال می‌کنی که گل‌ها -    نه والله، نه! هیچ خیالی نمی‌کنم. همین‌طوری یک چیزی گفتم. آخر من کارهای جدی‌تری دارم. هاج و واج به من نگاه کرد: -    کارهای جدی!  او مرا چکش به دست و با انگشتان آلوده به روغن و چربی می‌دید که روی چیزی که در نظرش بسیار زشت بود، خم شده بودم. -    تو هم مثل آدم بزرگ‌ها حرف می‌زنی ها! من از این سرزنش کمی خجل شدم  ولی او بی‌رحمانه ادامه داد: -    تو همه را عوضی می‌گیری... همه چیز را با هم قاطی می‌کنی! ترجمه‌ی احمد شاملو ترجمه شاملو از شازده کوچولو علاوه بر عامیانه بودن به‌صورت محاوره نوشته شده است، و سطح خودمانی بودن را بالاتر برده است .  -    تو فکر می‌کنی گل‌ها... من باز همان‌جور بی‌توجه گفتم: -    ای داد بیداد! ای داد بیداد! نه، من هیچ کوفتی فکر نمی‌کنم! آخر من گرفتار هزار مساله‌ی مهم‌تر از آنم! هاج و واج نگاهم کرد و گفت: -    مساله‌ی مهم  مرا می‌دید که چکش به دست با دست و بال سیاه روی چیزی که خیلی هم به نظرش زشت می‌آمد خم شده‌ام. -    مثل آدم بزرگ‌ها حرف می‌زنی! از شنیدن این حرف خجل شدم اما همین جور بی‌رحمانه می‌گفت: -    تو همه چیز را به هم می‌ریزی... همه چیز را قاتی می‌کنی! ترجمه ابوالحسن نجفی ترجمه‌ی خوب نجفی ایرادهای ترجمه‌های پیشین را رفع کرده، سطح زبانی مناسبی را به کار برده و نیز واژه‌های به‌جا و درستی را انتخاب کرده است.  -    و تو خیال می‌کنی که گل‌ها -    نه!نه! من هیچ خیالی نمی‌کنم! همین‌طور یک چیزی پراندم. من دارم کارهای جدی می‌کنم! حیرت‌زده نگاهم کرد: -    کارهای جدی؟ مرا می‌دید که چکش به دست، و با انگشت‌های سیاه شده از روغن، بر روی چیزی که به نظر او بسیار زشت می‌آمد خم شده‌ام. -    تو هم مثل آدم بزرگ‌ها حرف می‌زنی! کمی شرمگین شدم. ولی او بی‌رحمانه ادامه داد: -    تو همه چیز را عوضی می‌گیری، همه چیز را با هم قاطی می‌کنی!   سخن پایانی انتخاب ترجمه مناسب بخش مهمی از تجربه خواندن یک اثر ادبی است؛ زیرا خواننده از طریق ترجمه با جهان و سبک نویسنده ارتباط برقرار می‌کند. کیفیت ترجمه به عواملی مانند تسلط مترجم بر زبان مبدأ و مقصد، شناخت فرهنگ، توجه به لحن و سبک نویسنده و توانایی بازآفرینی ظرافت‌های متن بستگی دارد. بنابراین بهتر است خواننده پیش از انتخاب ترجمه، سابقه مترجم، زبان مبدأ، اعتبار ناشر و نمونه‌ای از متن را بررسی کند. مقایسه چند ترجمه نیز کمک می‌کند انتخاب بر اساس کیفیت و میزان نزدیکی به اثر اصلی انجام شود، نه صرفاً شهرت، قیمت یا ظاهر کتاب. حالا که می‌دانید انتخاب ترجمه تا چه اندازه بر تجربه خواندن اثر تأثیر می‌گذارد، پیش از خرید کتاب بعدی فقط به نام نویسنده و ظاهر کتاب توجه نکنید. نام مترجم، سابقه او و کیفیت ترجمه را بررسی کنید؛ و اگر چند ترجمه از یک اثر وجود دارد، چند صفحه از آن‌ها را با هم مقایسه کنید. انتخاب آگاهانه، می‌تواند تجربه شما از یک کتاب را کاملاً متفاوت کند. به قلم «زهره مومنیان»  
رئالیسم جادویی چیست؟ نگاهی به ویژگی‌ها و آثار شاخص این سبک ادبی
رئالیسم جادویی چیست؟ نگاهی به ویژگی‌ها و آثار شاخص این سبک ادبی
رئالیسم جادویی، پلی باریک است میان خیال و واقعیت. این ژانر، مرز تعریف شده‌ای بین «آنچه هست» و «آنچه میتوانست باشد» ندارد. خاستگاه و زمان تکوین این سبک، نیمه‌ی اول قرن بیستم در آمریکای لاتین است. بومی‌گرایی، طبیعت‌گرایی و به ویژه اسطوره‌گرایی از ویژگی‌های فرهنگی مردم آمریکای لاتین است.  داستان و رمان با سبک رئالیسم جادویی خواننده را با خود به دنیایی می‌برد که در آن بارانِ گل، پرواز انسان‌ها و گفت و گو با مردگان نه تنها شگفت‌انگیز نیست بلکه بخشی از نظم طبیعی جهان محسوب می‌شود. رئالیسم جادویی شیوه‌ای خاص برای نگریستن به جهان است. خواننده به این درک می‌رسد که شیوه‌های دیگری برای فهم واقعیت وجود دارد. جادو در رئالیسم جادویی، زشتی‌ها تناقض‌ها و باورهای پنهان را بزرگتر از آنچه هستند نشان می‌دهد. در رئالیسم جادویی خواننده برای هر اتفاقی دنبال دلیل منطقی نمی‌گردد، و شگفتی را به راحتی می‌پذیرد. از آنجایی که سبک رئالیسم جادویی ریشه در باورهای عامیانه، اسطوره‌ها و جهان‌بینی خاص یک ملت دارد، با خوانش یک رمان رئالیسم جادویی ظرفیت همدلی و درک‌مان تا هزاران کیلومتر دورتر از خودمان گسترده می شود.  در این مقاله قصد داریم با بررسی مبانی نظری و ساختار رئالیسم جادویی به شناخت عمیق‌تری از این سبک ادبی برسیم و با آثار شاخص آن آشنا شویم.    ژانر رئالیسم جادویی چیست و چرا اهمیت دارد؟ اصطلاح رئالیسم جادویی برای اولین بار به وسیله «فرانس رو» هنرشناس آلمانی در سال 1925 به‌ کار رفت. سپس در سال 1949 «آلخو کارپانتیه» کوبایی آن را به صورت جدی در ادبیات مطرح کرد و آمریکای جنوبی محلی برای تبلور و تثبیت این‌گونه از داستان نویسی شد.   نویسندگان مطرح این سبک نیز تعاریف خاصی طبق دیدگاه خود را ارائه داده‌اند. از جمله خورخه لوئیس بورخس آنجا که دیدگاه خود نسبت به واقعیت را بیان می‌کند درواقع رئالیسم جادویی را تعریف می‌کند: «هزارتویی می‌بینم که از هزارتوهایی تشکیل شد. هزارتویی گسترده و پرپپچ و خم که گذشته و آینده را دربرمی گیرد و به نوعی ستارگان را نیز شامل می‌شود.»  رئالیسم جادویی تلفیقی از عناصر سحر و رؤیا با حقایق و جزئیات روزمره زندگی است که سیر منطقی روایت را دگرگون می کنند. در بطن آثار رئالیسم جادویی می‌توان عناصر اسطوره‌ای، افسانه‌ای، نماد، فراحقیقت و وهم را به وضوح دید. ساختار ادراکی تفکر اسطوره‌ای شامل ساخت عقلی و ساخت حسی است. اما در ساختار رئالیسم جادویی بر دو جنبه برداشت عقلی از واقعیت و پذیرش وقایع ماوراءالطبیعه تاکید می‌شود. «فرانتس رو» از رئالیسم جادویی به عنوان «پسا اکسپرسیونیسم» یاد می‌کند. امپرسیونیسم و اکسپرسیونیسم دوره‌هایی هستند که رو بر آنها تاکید بسیاری دارد. ساختار رئالیسم جادویی به دلیل گرایش آن به عقاید خرافی، رویدادهای اساطیری، تخیل و رویا، ژانری مردم پسند است.    تفاوت رئالیسم جادویی و علمی تخیلی وجه اشتراک بین این سبک وجود عناصر خیالی است. اما صرف وجود عناصر خیالی در هر داستانی به ما اجازه نمی‌دهد که آن داستان را رئالیسم جادویی بدانیم. «ایزابل آلنده» برای نشان دادن فرق رئالیسم جادویی و نوشته‌های علمی-تخیلی مثالی می‌آورد: «زن به آسمان صعود کرد.» گزاره‌ای علمی-تخیلی است؛ زیرا صعود انسان به آسمان امری خارق‌العاده و غیر محتمل است. اما اگر بگوییم «زن پوشیده در شمدی ابریشمی که شعله‌ای اندک از آن ساطع بود به آسمان صعود کرد»، این رئالیسم جادویی است؛ زیرا با تصویری ملموس، آنچه را خارق‌العاده است تا حدی قابل قبول جلوه می‌دهد. هرچند که توضیح نویسنده غیرمنطقی و عجیب است.    ویژگی‌های کلیدی ژانر رئالیسم جادویی عادی‌سازی امر خارق‌العاده این مهم‌ترین ویژگی رئالیسم جادویی است. مثلا اگر در یک داستان، زنی به دلیل شدت اندوه شروع به پرواز کند، شخصیت‌های دیگر داستان با تعجب به او نگاه نمی‌کنند، بلکه شاید فقط نگران باشند که مبادا لباس‌هایش در باد پاره شود! این «لحن بی‌تفاوت» مرز بین واقعیت و جادو را از بین می‌برد. ساختار رئالیستی داستان در یک محیط کاملاً واقعی، با جزئیات دقیق تاریخی، سیاسی و اجتماعی روایت می‌شود. اما جادو نیز به موازات این حقایق حضور دارد و عنصری بیگانه یا عجیب نیست. زمان غیرخطی ترتیب وقایع در این نوع روایت به هم می‌ریزد.  حذف علت و معلول منطقی نویسنده تلاش نمی‌کند اتفاقات خاص و خارق‌العاده را توضیح دهد یا اثبات کند.  مشخصات کلی رمان های رئالیسم جادویی آمیختن امر واقعی و امر خارق‌العاده؛ عادی‌سازی امر جادویی اتفاقات جادویی در کنار اتفاقات عادی رخ می‌دهند و داستان آنها را بخشی از جهان واقعی می‌داند. مثلا در رمان صد سال تنهایی، ارواح، معجزات و اتفاقات غیرممکن در زندگی روزمره مردم «ماکوندو» حضور دارند، و شخصیت‌ها از رخداد‌های خارق‌العاده شگفت‌زده نمی‌شوند. روایت واقع‌گرایانه‌ی اتفاقات غیرواقعی مانند حضور ارواح و مردگان راوی معمولاً نمی‌گوید «این یک معجزه بود» یا «این اتفاق غیرممکن است». با همان لحن خونسردی که درباره یک میز صحبت می‌کند، از یک روح هم حرف می‌زند. مثلا در «خانه ارواح» اثر «ایزابل آلنده»، توانایی‌های فراطبیعی کلارا در زندگی خانوادگی کاملاً ادغام شده‌اند. روایت غیر خطی و درهم‌آمیختگی زمان‌ها گذشته، حال و آینده الزاماً به شکل خطی از یکدیگر جدا نیستند؛ خاطرات و پیشگویی‌ها می‌توانند مانند زمان حال واقعی باشند. مثلا در رمان «صد سال تنهایی» تاریخ خانواده بوئندیا به شکل چرخه‌ای و تکرارشونده روایت می‌شود.  پیوند جادو با تاریخ واقعی و نشان دادن تاریخ از افراد کمتر دیده شده جادو صرفاً برای سرگرمی نیست؛ اغلب برای بیان جنگ‌ها، استعمار، دیکتاتوری، فقر یا خشونت تاریخی استفاده می‌شود، و روایت رسمی تاریخ را زیر سؤال می‌برد. جادو در رئالیسم جادویی تجربه مردم عادی، یا قربانیان خشونت را برجسته کند. مثلا در رمان «خانه ارواح» تاریخ سیاسی و اجتماعی شیلی در کنار عناصر فراطبیعی روایت شده است. استفاده از اسطوره و باورهای بومی در این نوع رمان‌ها اسطوره‌ها، آیین‌های محلی، و باورهای دینی یا قومی در کنار واقعیت مدرن قرار می‌گیرند. با استفاده از عنصر اسطوره تاکید می‌شود آنچه یک جامعه باور دارد به اندازه «واقعیت عینی» اهمیت دارد. در رمان صد سال تنهایی خاطرات جمعی و روایت‌های مردم ماکوندو گاهی از اسناد رسمی نیز معتبرتر به نظر می‌رسند. استفاده از اغراق؛ طنز و جدیت همزمان اندازه، تعداد، مدت یا شدت وقایع می‌تواند به شکلی غیرعادی بزرگ شود، بدون اینکه روایت لزوماً فانتزی شود. این اغراق می‌تواند با استفاده از زبان طنز رخ بدهد. در رمان صد سال تنهایی جهت روایت خشونت جنگ،استعمار و قدرت از زبان طنز استفاده شده است. حضور طبیعت به‌عنوان نیروی زنده طبیعت صرفاً پس‌زمینه نیست، و گاهی مانند موجودی دارای اراده یا قدرت معنوی عمل می‌کند. در رمان «مردان ذرت» اثر «میگل آنخل آستوریاس» زمین و ذرت با جهان‌بینی بومی مایایی پیوندی اساسی  دارند. مکان خیالی با ریشه‌های واقعی نویسنده ممکن است شهری خیالی بسازد که در عین حال نماینده یک منطقه یا کشور واقعی باشد. ماکوندو در آثار مارکز، مکانی خیالی است که تاریخ و جامعه کلمبیا را بازتاب می دهد. تبدیل احساسات به پدیده‌های فیزیکی در داستان‌های رئالیسم جادویی عشق، غم، خشم یا حسادت می‌توانند واقعاً روی جهان بیرونی اثر بگذارند. مثلا در رمان «آب برای شکلات» اثر «لورا اسکیول» احساسات تیتا از طریق غذا به دیگران منتقل می‌شود. زبان تصویری و استعاری زبان داستان‌های رئالیسم جادویی غالباً پر از تصاویر، استعاره‌ها و توصیف‌هایی‌ست که واقعیت مادی و معنوی را به هم پیوند می‌دهند. رمان «صد سال تنهایی» نمونه برجسته‌ای از این شیوه است.  آثار شاخص ژانر رئالیسم جادویی 1. صد سال تنهایی  رئالیسم جادویی، به مثابه سبکی در روایت، بیش از همه با نام «گابریل گارسیا مارکز» پیوند خورده است. رمان «صد سال تنهایی» اثر «گابریل گارسیا مارکز» به زبان اسپانیایی در سال 1967 در شمارگان 8000 جلد ابتدا در آرژانتین به چاپ رسید که نسخه‌های آن در هفته اول فروخته شد. موضوع کتاب صد سال تنهایی «حکایت شش نسل از خانواده کولی است که محکوم به تنها زیستن هستند. خوسه آرکادیو بوئندیا و اورسولا ایگوآران زن و شوهری هستند که همراه تنی چند از دوستان‌شان دهکده خود را ترک می‌کنند تا به جای جدید برسند و بعد دهکده موکوندو را بنیان می‌گذارند؛ دهکده‌ای که در ابتدا بکر و جادویی است ولی بعد از ارتباط با سایر تمدن‌ها، عناصر خیال از آن دور می‌شود.» مارکز در صد سال تنهایی واقعیت اجتماعی و جغرافیایی جدید کولی‌ها را از همان ابتدا به تفکرات و اسطوره‌های آن‌ها پیوند می‌دهد. شگفتی‌های مربوط به حضور کولی‌ها در دهکده را که به واقعیت زندگی در کلمبیا شباهت دارند با جادوهایی که در این داستان رخ می‌دهند ادغام می‌کند، و استفاده از سبک رئالیسم جادویی در زمان را به اوج خود می‌رساند. این کتاب را اولین بار «بهمن فرزانه» در سال 1352 از زبان اسپانیایی به فارسی ترجمه کرد و انتشارات امیرکبیر آن را به چاپ رساند.   2. مرشد و مارگاریتا  رمان «مرشد و مارگاریتا» اثر «میخائیل بولگاکف» از لحاظ فرم اثر، ترکیب بندی و شیوه روایت، ساختاری مدرن دارد. این داستان در مسکوِ دوران شوروی اتفاق می‌افتد. یکی از ویژگی‌های برجسته آن درهم‌ آمیختن جهان روزمره و واقعیت با عناصر غیرعادی و فراطبیعی است. در ابتدای رمان، مسکو مانند یک شهر کاملاً عادی و واقعی توصیف می‌شود. شخصیت‌ها در خیابان‌ها راه می‌روند، در اداره‌ها کار می‌کنند، درباره ادبیات و زندگی اجتماعی بحث می‌کنند و با مشکلات روزمره دست‌وپنجه نرم می‌کنند. اما ناگهان ولند شیطان، همراه با گروه عجیب و فراطبیعی خود وارد این جهان عادی می‌شود. رفتارهای عجیب و جادویی آنان باعث می‌شود ریاکاری، حرص، فساد، ترس و بوروکراسی جامعه شوروی آشکار شود. عنصر جادوی در رمان مرشد و مارگاریتا به ابزاری برای آشکار کردن حقیقت اجتماعی تبدیل می‌شود. از سوی دیگر، رمان روایت مسیح و پونتیوس پیلاطس را نیز در کنار داستان مسکو قرار می‌دهد. در نتیجه، زمان‌های تاریخی مختلف، واقعیت و خیال، زندگی روزمره و امر فراطبیعی در یک ساختار روایی واحد کنار هم قرار می‌گیرند.   3. شهرهای بی نشان (نامرئی) «شهرهای بی‌نشان» اثر «ایتالو کالوینو» کتابی کوتاه و شاعرانه است که در قالب گفت‌وگوهای مارکوپولو و قوبلای خان شکل می‌گیرد. در کتاب شهرهای بی‌نشان با مارکوپولویی جدید مواجه هستیم، که به شهرهای خیالی در قلمرو خان مغول سفر می‌کند. هر کدام از این شهرها با نام زنی شناخته می‌شوند. مارکوپولو شرح این سفرها را برای قوبلای خان تعریف می‌کند. این شهرها بازتابی از خاطره، آرزو، تنهایی، مرگ، هویت و تجربه انسانی هستند. کالوینو از شهرهای خیالی استفاده می‌کند تا نشان دهد شهر فقط ساختمان و خیابان نیست. هر شهر با خاطرات، احساسات و نگاه آدم‌هایی که در آن زندگی می‌کنند معنا پیدا می‌کند. به همین دلیل توصیف یک شهر خیالی می‌تواند در واقع توصیفی از زندگی خود ما باشد. ساختار کتاب از فصل‌های کوتاه و مستقل تشکیل شده. کتاب شهرهای بی‌نشان بیشتر از یک رمان معمولی، اثری فلسفی و تأمل‌برانگیز است.   4. سایه باد کتاب «سایه باد» اثر «کارلوس روئیث ثافون» رمانی معمایی، تاریخی و ادبی است که داستانش در بارسلونای پس از جنگ داخلی اسپانیا می‌گذرد. رمان نخستین‌بار در سال 2001 به زبان اسپانیایی منتشر شد. و بعدها در سراسر جهان بسیار مورد توجه قرار گرفت. داستان با پسربچه‌ای به نام دانیل سمپره آغاز می‌شود. پدرش او را به مکانی اسرارآمیز به نام «گورستان کتاب‌های فراموش‌شده» می‌برد، جایی شبیه کتابخانه‌ای عظیم که کتاب‌های فراموش‌شده در آن نگهداری می‌شوند. دانیل در میان هزاران کتاب، رمانی به نام «سایه باد» با نویسنده‌ای ناشناس به نام خولیان کاراکس انتخاب می‌کند. اما ماجرا از جایی جدی می‌شود که دانیل می‌فهمد کسی در حال نابود کردن تمام نسخه‌های آثار کاراکس است، و شاید کتابی که در دست اوست آخرین نسخه باقی‌مانده باشد. جست‌وجوی دانیل برای پیدا کردن حقیقت درباره نویسنده، او را وارد شبکه‌ای از عشق، خیانت، جنایت، رازهای خانوادگی و گذشته تاریک بارسلونا می‌کند. ثافون چند داستان را در هم می‌تند و کم‌کم گذشته و حال دانیل و کاراکس را به هم پیوند می‌دهد. در کنار معما، کتاب درباره قدرت ادبیات، عشق، فقدان، حافظه و تأثیر گذشته بر زندگی انسان هم حرف می‌زند.   5. بیابان تارتارها «بیابان تاتارها» اثر «دینو بوتزاتی»، رمانی فلسفی و نمادین است که نخستین بار سال 1940 منتشر شد. داستان بیابان تارتارها درباره  فقدان، تعلل و آرزوهای بر باد رفته است. جوانی به نام جیووانی دروگو است که به‌ عنوان افسر نظامی به قلعه‌ای دورافتاده به نام باستیا در مرز، اعزام می‌شود. دروگو در ابتدا از تنهایی و بیهودگی قلعه ناراضی است و می‌خواهد هرچه زودتر آنجا را ترک کند. اما کم‌کم به زندگی قلعه عادت می‌کند و منتظر اتفاقی می‌ماند که قرار است روزی از بیابان روبه‌رو از راه برسد: حمله تاتارها. سال‌ها می‌گذرند و دروگو همچنان منتظر است. او جوانی، فرصت‌ها و بخش بزرگی از زندگی‌اش را در انتظارآن اتفاق بزرگ سپری می‌کند؛ اتفاقی که شاید هیچ‌وقت رخ ندهد. در ظاهر، کتاب درباره یک سرباز و یک قلعه است؛ اما در عمق، درباره انتظار و هدر رفتن زندگی است. دروگو دائماً زندگی واقعی را به آینده موکول می‌کند. «بیابان تاتارها» داستان مردی است که تمام عمر منتظر لحظه‌ای بزرگ برای معنا دادن به زندگی‌اش می‌ماند و در همین انتظار، خودِ زندگی از دستش می‌رود.   6. هرگز ترکم مکن «هرگز ترکم مکن» اثر «کازوئو ایشی‌گورو» رمانی است که با توصیفاتی ساده و عادی شروع می‌شود. راوی داستان زنی است به نام کتی. داستان کم‌کم وارد خاطرات کتی می‌شود، و یکی از تلخ‌ترین پرسش‌ها درباره زندگی و انسان بودن را پیش می‌کشد. کتی در مدرسه‌ای عجیب و خاص رشد و تحصیل کرده است. مدرسه‌ای آرام و زیبا در حومه انگلستان که دانش‌آموزانش از دنیای بیرون جدا نگه داشته می‌شوند. اکنون داستان خاطرات کودکی و نوجوانی کتی 31 ساله را از زبان خودش بیان می‌کند. هر چه در داستان جلوتر می‌رویم متوجه وجود رازی تاریک در داستان می‌شویم، که کشف آن به تدریج در داستان اتفاق می‌افتد. «ایشی‌گورو» در کتاب «هرگز رهایم مکن» موضوعاتی مانند معنای انسان بودن، مرگ و فناپذیری، عشق و دوستی، خاطره و گذشته، اختیار و سرنوشت ارزش جان انسان، پذیرفتن یا مقاومت در برابر سرنوشت حرف می‌زند.   7. طبل حلبی  «طبل حلبی» اثر «گونتر گراس»، نویسنده آلمانی و برنده نوبل ادبیات، یکی از مهم‌ترین رمان‌های ادبیات آلمان پس از جنگ است. کتاب در سال1959 منتشر شد و نخستین رمان از سه‌گانه موسوم به «سه‌گانه دانتسیگ» است. داستان در دانزیگ، شهری که امروز گدانسک نام دارد، می‌گذرد و از کودکی تا بزرگسالی اسکار ماتزرات را دنبال می‌کند. اسکار در سه‌ سالگی تصمیم می‌گیرد دیگر بزرگ نشود. او رشد جسمی‌اش را متوقف می‌کند و با یک طبل حلبی که همیشه همراهش است، به دنیای بزرگسالان واکنش نشان می‌دهد شخصیت اسکار به عنوان ناظری است که از زاویه‌ای غیرعادی، خانواده، جامعه و اتفاقات سیاسی زمان خودش را می‌بیند. طبلش هم تبدیل به وسیله‌ای برای اعتراض، عصیان و مقاومت در برابر جهانی می‌شود که از نظر او پر از دروغ، خشونت و ریاکاری است. نویسنده‌ی کتاب طبل حلبی تاریخ را مستقیماً و به شکل یک گزارش تاریخی روایت نمی‌کند؛ بلکه آن را از نگاه عجیب و گاه غیرقابل‌ اعتماد اسکار نشان می‌دهد.   8. کافکا در کرانه  «کافکا در کرانه» اثر «هاروکی موراکامی» رمانی چند لایه است. عنوان کتاب هم مثل خود رمان چندلایه است. «کافکا» هم نام شخصیت اصلی است و هم یادآور «فرانتس کافکا» «کرانه» نیز در کتاب فقط یک مکان جغرافیایی نیست و می‌تواند معنایی نمادین داشته باشد. شخصیت اول، کافکا تامورا، نوجوان پانزده‌ساله‌ای است که پدرش پیشگویی هولناکی درباره آینده او کرده است. تامورا برای فرار از این سرنوشت از شهر فرار می‌کند. داستان دوم درباره ساتورو ناکاتا، پیرمردی ساده و دوست‌داشتنی است که در کودکی حادثه‌ای مرموز را تجربه کرده و از آن زمان توانایی عجیبی در صحبت کردن با گربه‌ها دارد. زندگی ناکاتا هم به‌ تدریج وارد مسیری غیرعادی می‌شود. این دو داستان در ابتدا مستقل به نظر می‌رسند، اما به مرور ارتباطی اسرارآمیز میان کافکا و ناکاتا شکل می‌گیرد. موراکامی عمداً مرز میان واقعیت، خواب، خاطره و خیال را محو می‌کند. در کتاب اتفاق‌هایی رخ می‌دهد که در دنیای واقعی ممکن نیستند: گربه‌ها با انسان‌ها حرف می‌زنند، ماهی از آسمان می‌بارد و ارواح و موجودات عجیب وارد زندگی شخصیت‌ها می‌شوند.   9. آئورا  «آئورا» اثر «کارلوس فوئنتس» یک رمان کوتاه و وهم‌آلود است که در سال 1962 منتشر شد.  این اثر از نمونه‌های مهم ادبیات آمریکای لاتین است. شخصیت اصلی، فلیپه مونترو، مورخ جوانی است که آگهی کاری عجیبی در روزنامه می‌بیند. از او خواسته شده خاطرات شوهر مرحوم یک پیرزن به نام کونسوئلو را مرتب و آماده انتشار کند. او برای انجام این کار وارد خانه قدیمی و تاریک کونسوئلو در مکزیکوسیتی می‌شود. آنجا با آئورا، زن جوان و زیبایی که خواهرزاده کونسوئلو معرفی می‌شود، آشنا می‌شود. اما خیلی زود رفتارهای عجیب آئورا و کونسوئلو توجه فلیپه را جلب می‌کند. حرکاتشان گاهی به شکل غیرطبیعی شبیه یکدیگر است، و خانه هم فضایی دارد که انگار در آن زمان مثل دنیای بیرون حرکت نمی‌کند. زاویه دید داستان آئورا دوم شخص است. به همین دلیل خواننده حضور خودش را در فضای داستان احساس می‌کند. اگر چه داستان ممکن است کمی ترسناک باشد اما مفاهیم مهم‌تری در داستان مطرح شده است. مثلا جوانی و پیری، ترس از مرگ، میل به بازگرداندن جوانی، عشق و وسواس، هویت و دوگانگی، خاطره و تاریخ، مرز واقعیت و خیال.   10. خانه ارواح  رمان «خانه ارواح» نخستین رمان «ایزابل آلنده»، نویسنده شیلیایی است که در سال 1982 منتشر شد. این کتاب یک حماسه خانوادگی چند نسلی است که زندگی خانواده «تروئبا» را در طول چند نسل هم‌زمان با تحولات سیاسی و اجتماعی یک کشور آمریکای لاتین، روایت می‌کند. کشور داستان نام مشخصی ندارد، اما آشکارا از تاریخ شیلی الهام گرفته است. مرکز داستان استبان تروئبا است؛ مردی که از یک زمین‌دار به چهره‌ای بانفوذ در جامعه و سیاست تبدیل می‌شود. همسر او، کلارا با دنیای ارواح ارتباط دارد و توانایی‌هایی فراطبیعی دارد. دخترشان بلانکا و بعد نوه‌شان آلبا نیز وارد داستان می‌شوند و سرنوشت این خانواده در طول سه نسل به هم گره می‌خورد. در کنار داستان خانوادگی، جامعه نیز دستخوش تغییر است: انقلاب، اختلاف طبقاتی، مبارزه سیاسی، سرکوب و کودتای نظامی وارد زندگی خانواده می‌شوند. بنابراین خانه ارواح هم‌زمان یک داستان خانوادگی و روایتی از تاریخ سیاسی آمریکای لاتین است.   11. پدرو پارامو «پدرو پارامو» اثر «خوان رولفو»، نویسنده مکزیکی، یکی از مهم‌ترین رمان‌های ادبیات آمریکای لاتین در قرن بیستم است. این کتاب در 1955 منتشر شد و با وجود حجم کم، تأثیر بسیار بزرگی بر ادبیات آمریکای لاتین و به‌ویژه شکل‌گیری رئالیسم جادویی گذاشت. داستان با خوان پرسیادو آغاز می‌شود. مادرش پیش از مرگ از او می‌خواهد به روستای کومالا برود و پدرش، پدرو پارامو، را پیدا کند. خوان به کومالا می‌رسد. روستا تقریباً متروک است و آدم‌هایی که با آنها روبه‌رو می‌شود، کم‌کم او را وارد گذشته تاریک پدرش می‌کنند. در طول داستان، خوان با صداها، خاطرات و ارواح مردگان روبه‌رو می‌شود. گذشته و حال به هم می‌ریزند و به‌تدریج داستان زندگی پدرو پارامو و اینکه چگونه کومالا را به نابودی کشانده، آشکار می‌شود. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های رمان این است که داستان خط زمانی مشخصی ندارد.   آثار شاخص رئالیسم جادویی در ایرانی 1. تذکره الاولیاء «تذکره الاولیاء» اثر «فریدالدین عطار نیشابوری»، یکی از مهم‌ترین متون کلاسیک عرفانی فارسی است. این کتاب مجموعه‌ای از حکایت‌ها و روایت‌های زندگی و سخنان عارفان و صوفیان است؛ و از منابع مهم برای شناخت تصوف و اندیشه عرفانی در ادبیات فارسی به شمار می‌رود.  تذکرةالاولیا بهترین نمونه رئالیسم جادویی در ادبیات عرفان اسلامی معرفی شده است. طی مقاله‌ای با عنوان «رئالیسم جادویی در تذکره الولیاء» نگارنده ضمن بررسی پیشینه این سبک روایت بر این باور است: «رئالیسم جادویی صرفا یک تکنیک نیست. بلکه بر نوعی باور نسبت به واقعیت مبتنی است. واقعیتی که از آنچه در وهله اول به نظر می آید بسیار پیچیده‌تر و پر رمز و رازتر است. در این کتاب به تعبیر بابک احمدی1379 از صدها کرامت و اعجاز یاد شده است. مردگان حرف می‌زنند. خشم می‌گیرند. یا می‌خندند. از درخت انار آواز می‌توان شنید. گرگی درنده شیخی را بر سر سجاده می‌بیند و می‌رود. پارسایی دشت و صحرا را به زر تبدیل می‌کند.  و این قدرت اندیشه‌ی بنیادین و نوع نگرش عطار نسبت به واقعیت است که از اثری شاخص و ممتاز در عرصه رئالیسم جادویی می سازد.»    2. عزاداران بیل «عزاداران بیل» اثر «غلامحسین ساعدی» یکی از مهم‌ترین آثار اوست. که در سال 1343 منتشر شد. این کتاب مجموعه‌ای از هشت داستان به‌ هم‌ پیوسته است که همگی در روستای خیالی بیل اتفاق می‌افتند. این اثر را می‌توان از مهم‌ترین نمونه‌های ادبیات وهم‌آلود ایران دانست.  بیل روستایی فقیر و دورافتاده است که زندگی مردمش با فقر، بیماری، ترس، جهل، خشونت و خرافات گره خورده است. فضای «عزاداران بیل» بسیار تیره، تلخ، غریب و خفقان‌آور است. ساعدی روستایی را نشان می‌دهد که مردمش دائماً با نوعی ترس جمعی زندگی می‌کنند. نویسنده صرفاً نمی‌خواهد داستان‌های ترسناک تعریف کند. وحشت در این کتاب بیشتر از خودِ شرایط زندگی انسان‌ها بیرون می‌آید. هدف ساعدی بیشتر نشان دادن ترس، فقر، جهل و فروپاشی روانی جامعه است.   3. روزگار دوزخی آقای ایاز «روزگار دوزخی آقای ایاز» اثر «رضا براهنی»، رمانی تاریخی، سیاسی و بسیار نمادین است که نخستین‌بار در دهه 1340 نوشته شد، و در سال 1349 منتشر شد. این رمان از آثار مهم ادبیات اعتراضی و سیاسی ایران به شمار می‌رود. رمان از شخصیت تاریخی محمود غزنوی و ایاز الهام می‌گیرد، اما براهنی قصد ندارد یک داستان تاریخی معمولی درباره این دو شخصیت بنویسد.  گذشته تاریخی کتاب در واقع پوششی است برای صحبت درباره استبداد سیاسی و رابطه قدرت و قربانی در دهه چهل. دوزخ در این کتاب فقط یک مکان نیست. بخشی از زندگی‌ست. براهنی با استفاده از زبان خشن و گاه بسیار صریح، نشان می‌دهد که قدرت چگونه می‌تواند انسان را از فردی مستقل به موجودی مطیع تبدیل کند. تاریخ در این کتاب بیشتر یک ابزار است تا موضوع اصلی.   4. اهل غرق «اهل غرق» اثر «منیرو روانی‌پور» است، که اولین بار سال 1368 منتشر شد. و فضای آن به‌شدت از زادگاه نویسنده، یعنی بوشهر و مناطق ساحلی جنوب، تأثیر گرفته است. یکی از رمان‌های مهم ادبیات معاصر ایران و از آثار شاخصی است که فرهنگ جنوب ایران، اسطوره، باورهای عامیانه و واقعیت اجتماعی را در هم می‌آمیزد. داستان در روستایی ساحلی به نام جفره می‌گذرد؛ جایی که زندگی مردم با دریا، ماهیگیری، فقر، عشق، مرگ و افسانه‌های محلی گره خورده است. دریا نیرویی زنده و اسرارآمیز است که می‌تواند سرنوشت آدم‌ها را تغییر دهد. دریا خودش تقریباً به یک شخصیت تبدیل می‌شود. دریا هم زندگی می‌دهد و هم می‌گیرد؛ هم منبع روزی است و هم منشأ ترس. در کنار زندگی روزمره، موجودات افسانه‌ای، باورهای بومی و روایت‌های محلی نیز وارد داستان می‌شوند و به‌تدریج مرز میان واقعیت و خیال محو می‌شود.    5. طوبا و معنای شب «طوبا و معنای شب» اثر «شهرنوش پارسی‌پور»، نخستین‌بار سال 1369 منتشر شد. در این رمان داستان زندگی طوبا را از کودکی تا سال‌های پایانی عمرش می‌خوانیم. طوبا در خانواده‌ای سنتی رشد می‌کند و از همان کودکی با پرسش‌هایی درباره خدا، معنای زندگی، زن بودن و جایگاه انسان درگیر است. در تمام سال‌های زندگی طوبی درگیر جست‌وجوی درونی برای پیدا کردن معنای زندگی است. داستان از اواخر دوره قاجار آغاز می‌شود و به دوره‌های بعدی تاریخ معاصر ایران می‌رسد. بنابراین زندگی طوبا هم‌زمان با تغییرات جامعه ایران پیش می‌رود. شب در این داستان می‌تواند نمادی از ابهام و ناآگاهی برای انسان باشد. معنای زندگی چیست؟ خدا کجاست؟ زن در این جهان چه جایگاهی دارد؟ چطور می‌توان آزاد بود؟ نویسنده واقعیت اجتماعی را با اسطوره، تخیل و عناصر عرفانی ترکیب می‌کند.   6. روزگار سپری شده مردم سالخورده «روزگار سپری‌شده مردم سالخورده» اثر «محمود دولت‌آبادی»، یکی از رمان‌های مهم ادبیات معاصر ایران است، که در سه‌جلد نگاشته شده است. در روزگار سپری‌شده مردم سالخورده زندگی چند نسل از یک خانواده و جامعه خراسان در بستر تحولات اجتماعی و سیاسی ایران دنبال می‌شود. در این رمان زندگی خانواده‌ای را می‌خوانیم که زندگی اعضای آن در طول سال‌های مختلف، با فقر، تغییرات اجتماعی، تحولات سیاسی، مهاجرت و دگرگونی سبک زندگی گره می‌خورد. دولت‌آبادی داستان را فقط از زاویه یک شخصیت روایت نمی‌کند. زندگی افراد مختلف خانواده، و اطرافیانشان در کنار هم قرار می‌گیرد، و به‌تدریج تصویری وسیع از جامعه خراسان و ایران در دوران گذار از سنت به جهان جدید شکل می‌گیرد. در رمان روزگار سپری‌شده مردم سالخورده تاریخ از پایین روایت می‌شود؛ یعنی به جای تمرکز بر شخصیت‌های سیاسی و اتفاقات بزرگ، اثر تغییرات تاریخی را بر زندگی مردم عادی نشان می‌دهد.   7. ملکوت «ملکوت» اثر «بهرام صادقی»، یکی از مهم‌ترین آثار شاخص ادبیات مدرن ایران است، که نخستین‌بار در سال 1340 منتشر شد و با فضای عجیب، تاریک و کابوس‌وارش شهرت پیدا کرد. داستان در یک شب معمولی آغاز می‌شود. چند نفر در یک مهمانی دور هم جمع شده‌اند که ناگهان اتفاقی عجیب رخ می‌دهد؛ جنّی وارد وجود یکی از حاضران می‌شود. از همین لحظه، فضای داستان به‌تدریج از واقعیت عادی فاصله می‌گیرد و شخصیت‌ها درگیر اتفاقاتی عجیب، ترسناک و غیرقابل توضیح می‌شوند. صادقی واقعیت روزمره را با اتفاقات غیرطبیعی ترکیب می‌کند، اما هدفش فقط ترساندن خواننده نیست. اتفاق عجیب اولیه، یعنی حلول جن، کم‌کم تبدیل می‌شود به وسیله‌ای برای پرسیدن سؤال‌هایی درباره مرگ، زندگی، بیماری، تنهایی، ایمان، اختیار، معنای وجود، ترس انسان از ناشناخته‌ها.   8. شازده احتجاب  «شازده احتجاب» اثر «هوشنگ گلشیری»، یکی از مهم‌ترین رمان‌های کوتاه ادبیات مدرن ایران است که در 1348 منتشر شد. کتابی کوتاه اما بسیار فشرده که با روایت ذهنی، زمان شکسته و خاطرات تکه‌تکه، زوال یک خاندان اشرافی را به تصویر می‌کشد. شازده احتجاب، آخرین بازمانده یک خاندان اشرافی است. او در خانه‌ای قدیمی و فرسوده زندگی می‌کند و بیشتر اوقاتش را در انزوا می‌گذراند. شازده به گذشته خانواده‌اش فکر می‌کند و خاطرات اجدادش کم‌کم وارد ذهن او می‌شوند. اما این گذشته باشکوه نیست. پشت عنوان و مقام خانوادگی، خشونت، استبداد، شکنجه و جنایت قرار دارد. زمان در رمان شازده احتجاب شکسته است. یکی از مفاهیم مد نظر نویسنده در کتاب شازده احتجاب این است که خشونت می‌تواند از نسلی به نسل دیگر منتقل شود.   چرا رئالیسم جادویی بخوانیم؟ اولین و کلیدی‌ترین دلیل، توانایی این سبک «عادی‌سازیِ شگفت» است.در جهانی که ما زندگی میکنیم، ذهن انسان به طور غریزی به دنبال نظم، منطق و تبیین است. هر پدیدهای که از این چارچوب خارج شود، با شگفتی، ناباوری یا تلاش برای یافتنِ توضیحی منطقی مواجه می‌شود. رئالیسم جادویی خواننده را وامی دارد تا از چرخه‌ی جستجویِ علت و معلول فاصله بگیرد. پذیرش بی‌قید و شرط امر خارق‌العاده، به خودی خود تمرینی است برای گشودن ذهن و رها کردن وابستگی به منطقِ خطی. این تجربه، به تدریج به خواننده نشان می‌دهد که جهان می‌تواند ابعاد پنهان و ناملموسی داشته باشد که فراتر از درک عقلانی صرف ما باشد. دوم اینکه، رئالیسم جادویی به معنای گریز از واقعیت نیست، بلکه شکلی عمیقتر از نگریستن به آن است. در رمان‌های رئالیسم جادویی لایه‌های پنهانی آشکار می‌شود که جزو واقعی‌های نادیدنی هستند. مانند تنهایی، استبداد، عشق و گذرِ زمان در متون رئالیسم جادویی عمیق‌تر شده‌اند. سومین دلیل، اهمیتِ پل زدن میان فرهنگها و باورهاست. رئالیسم جادویی، با ریشه‌های عمیق خود در سنت‌های شفاهی، اسطوره‌ها، باورهای بومی و تاریخِ مردمانِ جوامعِ گوناگون، پنجره‌ای است به سوی جهان‌بینیِ متفاوت، که اشتراکات انسانی را بین ملت‌های گوناگون پررنگ‌تر می‌کند. چهارمین دلیل اهمیت خواندن رمان و داستان رئالیسم جادویی کسب «لذتِ زبانی و شاعرانگیِ ناب» آن است. نثرِ رئالیسم جادویی، اغلب سرشار از تصاویرِ بدیع، استعاره‌های بکر و جملاتِ آهنگین است.  نتیجه گیری در مجموع، رئالیسم جادویی سبکی است که در آن واقعیت و خیال در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و اتفاقات خارق‌العاده به شکلی طبیعی روایت می‌شوند. این سبک تنها برای ایجاد شگفتی نیست، بلکه برای بیان مفاهیمی مانند عشق، تنهایی، ترس، فقر، استبداد و باورهای فرهنگی به کار می‌رود. بررسی آثار مختلف نشان می‌دهد که رئالیسم جادویی با پیوند میان اسطوره، تاریخ و زندگی روزمره، نگاه متفاوتی به واقعیت ارائه می‌دهد و خواننده را به پذیرش جهان از زاویه‌ای فراتر از منطق معمول دعوت می‌کند. اگر دوست دارید دنیا را کمی متفاوت‌تر ببینید، خواندن یک اثر از رئالیسم جادویی می‌تواند شروع خوبی باشد. این سبک به ما یاد می‌دهد که همیشه لازم نیست برای هر اتفاقی دنبال یک توضیح منطقی باشیم. در کنار داستان، با فرهنگ‌ها و باورهای مختلف آشنا می‌شویم و مفاهیمی مثل عشق، تنهایی و گذر زمان را از زاویه‌ای تازه می‌بینیم. پس یک کتاب از این سبک انتخاب کنید و خودتان تجربه کنید که چطور خیال می‌تواند در دل واقعیت معنا پیدا کند.   وقت خواندن یک داستان متفاوت است! اگر دوست دارید مرز میان خیال و واقعیت را از زاویه‌ای تازه تجربه کنید، یک کتاب از آثار رئالیسم جادویی انتخاب کنید و وارد دنیایی شوید که در آن شگفتی، بخشی از زندگی روزمره است.شما می‌توانید کتاب‌های معرفی شده در این مطلب را با کد تخفیف blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه نمایید.   به قلم «زهره مومنیان»
دیدنی‌ ترین کتاب‌ ها برای نوجوان؛ بهترین های کمیک
دیدنی‌ ترین کتاب‌ ها برای نوجوان؛ بهترین های کمیک
تا حالا شده همزمان که کتاب‌ می‌خوانید دلتان بخواهد قهرمانی که در سرتان ساخته‌اید را با چشم ببینید؟ کتاب‌های کمیک یا داستان‌های مصور دنباله‌دار آمده‌اند تا به همین نیاز جواب بدهند. کتاب‌هایی که لحظه به لحظه زندگی قهرمانشان را نشان می‌دهند و با تصویرهای رنگی و دقیق چیزی از یک انیمیشن کم ندارند... کمیک را این طوری بخوانید: بهترین کتاب های کمیک نوجوان ما تلاش کردیم لیستی از بهترین کتاب‌های کمیک برای نوجوان را جمع آوری کنیم. حالا دیگر چیزی برای سفر به دنیای عکس‌های جذاب کتابی کم ندارید فقط قبل از مطالعه این نکات را یادتان باشد. برای اینکه موقع مطالعه‌ گیج نشوید باید دیالوگ‌ها را از سمت راست و بالای هر صفحه شروع کنید و بخوانید. 1. ایلیا، تولد یک قهرمان اطلاعات شما از بغل دستی‌تان در مدرسه یا کلاس زبان چقدر است؟ با اسم و رسمش کار نداریم. می‌خواهیم بدانیم قدرت‌های ماورائی و عجیب دارد یا نه؟ این سوال فقط تا وقتی عجیب به نظر می‌رسد که مجموعه کتاب کمیک «ایلیا تولد یک قهرمان» را نخوانده باشید. وقتی نیروی سایه و سیاهی همه شهر را بلعید و مریضی همه گیر شد؛ جان همه مردم شهر به خطر افتاده بود. کرونا را که یادتان هست؟ یک مریضی همه گیر مثل آن که آدم‌های خاصی پخشش کرده بودند و برنامه‌های پلیدی برای مردم داشتند. این وسط امیرعلی که هنوز بچه‌ مدرسه‌ای بود، متوجه اتفاقات عجیبی در وجود خودش شد. او کم‌کم قدرت‌هایی پیدا کرده بود که در زمین والیبال پرش‌هایش غیر عادی شده بود و حیاط مدرسه را در چشم بهم زدنی می‌دوید. ماموریت‌های سخت امیرعلی در پوشش قهرمانی به نام ایلیا کم‌کم شروع شد اما ایلیا خبر نداشت خواهرش هم درگیر ماجرای قدرت‌های عجیب و غریب شده. کمیک «ایلیا، تولد یک قهرمان» جزو معروف‌ترین داستان‌های تصویری دنباله‌دار ایرانی است که در داستان پردازی پر هیجان و تصویر گری بی‌نقص رقیب ندارد.  «ایلیا، تولد یک قهرمان» به قلم امین توکلی از انتشارات کمیکا منتشر شده است.   2. رستم در هفت خان خبر دارید مازندارن روزی به دست دیوها اداره می‌شد؟! عکس دیوهای مازندران و کاخ و تختشان در نبرد با سپاه ایرانیان را دیده‌اید؟ دیو سفید را می‌شناسید؟ می‌دانید چگونه بر این شهر حکومت می‌کرد و چه قدرت‌های عجیبی داشت؟ یک روز کیکاووس، شاه ایران با تمام لشکری که از سربازانش داشت راهی مازندران شد. او می‌خواست دیو سفید که رئیس همه دیوها بود را شکست دهد و شهر را بگیرد توی مشت خودش. اوضاع اما خوب پیش نرفت. زور کسی به قدرت‌های او نرسید و تمام لشکر ایرانیان نابینا و اسیر شدند! حالا شاه ایران در مشت دیو سپید و کینه سیاهش گیر افتاده. کسی در زمین خاکی پیدا نیست که رقیب او باشد و هر لحظه خطر جنگ کشوری که سربازهایش اسیر شدند را تهدید می‌کند. از همین‌جا بود که قصه «رستم در هفت خان» شروع شد. چشم همه ایران در آن روزها و همه ما در کتا‌ب‌ها به رستم است. رستمی که باید هفت خان رد کند تا آینده ایران را نجات دهد. مجموعه کمیک «رستم در هفت خان» نوشته سید مصطفی حسینی از موسسه فرهنگی هنری خراسان منتشر شده است.   3. جمشید از نبرد میان انسان و دیوها چند داستان خوانده‌اید؟ اصلا مشکل میان این دو گروه از کجا شروع شد؟ جایی میان اساطیر و افسانه‌های ایرانی هست که جمشید، پادشاه ایران به فرمان ایزد مامور به مراقبت از مردم خود می‌شود. آن روزها انسان‌ها خیلی از کارها را بلد نبودند اما ندایی از سمت یزدان می‌پیچید که فقط جمشید آن را می‌شنید‌. جمشید از آن ندا یاد گرفت چگونه سپر و سلاح بسازد و شهرش را چطور از دیوها دور نگه دارد‌. اما در همان ماموریت بزرگ مراقبت از شهر شرایط ناگهان تغییر کرد. سپاه ملکوس، که همان دیو سرما بود به سمت شهری که هنوز دیوارهایش کامل نشده حرکت کرد‌. برادر ناتنی جمشید برایش نقشه قتل کشید و دیو اژگن، پادشاه دیوهای تنبلی به خاطر یک کینه قدیمی دست رد به سینه جمشید زد. مجموعه کمیک جمشید در دو سری «جمشید، طلوع» سه جلدی و «جمشید، غروب» دو جلدی، منتشر شده که یکی داستان روزهای اوج جمشید و دیگری روزهای نافرمانی جمشید از یزدان را تعریف می‌کند. اگر دنبال یک مجموعه کمیک ایرانی با تصویرگری دقیق و کم نظیر می‌گردید «جمشید» در لیست بهترین کتاب‌های کمیک برای نوجوان است که می‌توانید سراغش بروید. این مجموعه به قلم اشکان رهگذر از انتشارات هورخش آسمان منتشر شده است. 4. ارشیا شما به جز آدم‌ها، با چه موجوداتی سر و کله زده‌اید؟ احتمالا گربه و طوطی و جوجه خروس در لیست همه باشد اما کمتر کسی می‌تواند مثل ارشیا، از خاطراتش با دیوها بگوید. وقتی تهمورث سوار بر دیو سیاه وارد شهر شد، ارشیا مثل همه مردم شهر فکر کرد حالا دیگر وقت یک جشن بی‌پایان به مناسبت تمام شدن زمستان می‌گیرند‌. ولی همان شب بود که پدرش با نقشه‌ای عجیب سراغ دیو رفت تا نشانی دیو بزرگ‌تر، دیو سرما را از او بگیرد. ارشیا فقط از دور همه چیز را تماشا می‌کرد تا پلیدی دیو به وجود او نفوذ نکند. اگر این‌ جاهای قصه را از ارشیا بپرسید، بغض توی گلویش بزرگ می‌شود و باد می‌کند. بعد به هق هق می‌افتد و نمی‌تواند بگوید چطور توانست زبان دیو را ترجمه کند و با چه زحمتی کسانی که دوست داشت را به خاک سپرد. شاید برای همین بهتر است از روی کتاب کمیک «ارشیا» قصه روزهایی که این پسر میان دیوها و آدم‌ها دنبال راز جاودانگی می‌گشت را بخوانید. این فقط شروع ماجراجویی ارشیا در دنیای پر تب و تاب است که دنیای دیوها و انسان‌ها با هم رقابت هستند و جنگ‌های تمام نشدنی دارند. کمیک «ارشیا» افسانه‌ای در دنیای تهورث دیوبند و جمشید از اساطیر ایرانی است که با داستان و تصویرسازی پرهیجانش جزو بهترین کتا‌ب‌های کمیک نوجوان است‌. این کتاب به قلم اشکان رهگذر از انتشارات هورخش منتشر و روانه بازار شده است.    5. روشنک، کمان خورشید شما جرئت مخالفت با ملکه‌های شیطانی را دارید؟ همین حالا که شما این متن معرفی را می‌خوانید؛ شیرین و دیگر دختران نوجوان روستایشان در زندان کریستالی ملکه حبس شده‌اند تا دیگر جرئت نکنند بابت کار کردن و خراج دادن به ملکه خیال اعتراض داشته باشند. شانه‌های شیرین حسابی سنگین شده. خودش بود که ماجرای جنگیدن با ملکه را شروع کرد؛ به کارگری بی‌وقفه خانواده‌ برای ملکه اعتراض کرد و اوضاع خانواده‌اش را به خطر انداخت. توکا را با آن بمب‌های دست ساز، تارا که مثل سایه در جنگل حرکت می‌کرد و پنهان می‌شد و افسون را با تسلطی که از باز کردن رمزها داشت وارد تیم کرد. توی همین اوضاع بود که نشان خورشید به شیرین رسید. نشانی که شیرین را از یک دختر عادی به جنگجویی قدرتمند تبدیل می‌کند. این کمیک خواندنی، داستان تلاش بر عیله قدرت سیاه جادو است. قدرتی که دهان همه مردم شهر را بسته تا بی‌چون و چرا چشم بگویند. نویسنده کمیک خواندنی «روشنک، کمان خورشید»، ماه منیر داستان پور است و انتشارات کمیکا آن را چاپ کرده است. 6. یونا نمی‌دانم چقدر درباره شبح قاتل شنیده‌اید یا درباره شبح اصلی سرزمین زیتون چه می‌دانید. ماجرای این شبح با همه آنهایی که در کتاب‌ها و سریال‌ها شنیده‌اید فرق دارد. از وقتی پای شبح قاتل به سرزمین زیتون باز شد؛ مردم رنگ خوشی را ندیدند. کسی انتخابی جز مرگ یا تن دادن به زندگی فلاکت باری که می‌خواست نداشت. البته که این شرایط برای همیشه ماندگار نشد و قهرمان‌هایی پیدا شدند که با کمک یک درخت آسمانی؛ شبح قاتل را از بین بردند. ولی مشکل دقیقا از همین جا شروع شد. موتا یکی از زیردستان شبح قاتل بود که از معرکه فرار کرد و پنهانی روی قدرت های خودش کار کرد. موتا خیلی صبور بود. آن قدر که منتظر شد تک تک قهرمان‌ها از دنیا بروند و بعد خودش را نشان بدهد. با برگشتن موتا، همه مردم مجبور به ترک شهرشان و زندگی در زاغه‌های اطراف شدند. اوضاع روز به روز بدتر می‌شد و بدون حضور قهرمان‌ها امیدی برای برای از بین بردن تاریکی نبود. همه این‌ها برای روزهایی است که هنوز یونای نوجوان و دوستانش وارد میدان مبارزه نشده بودند. کمیک «یونا» به قلم ماه منیر داستان پور از انتشارات کمیکا چاپ شده و جزو بهترین کتاب‌های کمیک برای نوجوان کنجکاو امروزی است. 7. دنیای علی شما وقتی طرفدار یک بازیکن فوتبال یا سلبریتی سینما می‌شوید چه کار می‌کنید؟ احتمالا می‌گردید دنبال صفحه شخصی‌اش در فضای مجازی یا مصاحبه‌هایش با خبرگزاری‌های معروف را دنبال می‌کنید. تا حالا به این فکر کرده‌اید که پشت این کارها دنبال چه چیزی هستیم؟ اگر کمی دقیق‌تر نگاه کنیم می‌خواهیم او را بیشتر بشناسیم. بدانیم چه کارهایی می‌کند و چه چیزی را دوست دارد. حالا حساب کنید به جای همه اینهایی که تا الان فکر می‌کردید، اسم و خاطراتی پراکنده از یک انسان کامل که دوستش هم دارید را برایتان گفته‌اند. کسی که می‌دانید راه حل خیلی از سوال‌های سخت زندگی را بلد است و هر که او را شناخته یک دل نه صد دل عاشقش شده. اما تصویر مصاحبه‌هایش در تلوزیون و برنامه‌های اینترنتی پیدا نمی‌شود چرا که سالهای سال از زندگی او گذشته. می‌خواهم به شما بگویم نباید نا امید شوید.  این مرد کم نظیر که دنیا شبیه او را به خود ندیده، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است. کتاب دنیای علی، زندگی ایشان را مثل یک فیلم با تصویر و جزئیات جمع کرده و در دو جلد کنار هم آورده تا دقیق‌تر از هر وقت دیگری ایشان را بشناسید. کمیک «دنیای علی» به قلم مسلم ناصری جزو بهترین کتاب‌ها برای شناختن امیرالمؤمنین(ع) است. 8. دنیای محمد ما دقیقا باید با چه کسانی مهربان باشیم؟ شاید شما هم درباره هشدارهای اجتماعی و این حرف‌ها شنیده باشید. شاید هم در اثر زندگی جمعی، گاهی وقت‌ها محتاط شده باشید یا ممکن است اهل محبت بی‌قید و شرط به هر بنی بشری باشید. حالا همین سوالات را جلوی هر پزشک، مشاور، معلم، مامان یا رفیقی سر بدهید؛ هزار و یک جواب متفاوت می‌شنوید. لطفا گیج نشوید که خیلی زود است هنوز. چون کلی سوال و مسئله مختلف توی زندگی هست که مثل این سوال، هزار پاسخ مختلف برایش وجود دارد‌. اینجاست که آدمیزاد می‌افتد توی تله و از خودش می‌پرسد: «واقعا کدوم کار درسته؟» یا اگر هم توی این تله نباشد و خیالش تخت باشد که: «به به! من جواب همه سوالای دنیا رو بلدم!» دیگر خیلی اوضاعش خراب است. حالا حواستان را بدهید به صاحب کارخانه. همان خدایی که همه ما و دار و ندارمان را خلق کرده. اگر او ما را آفریده، پس بهتر از همه ما جواب سوال هایمان را بلد است. جواب‌ها هم قبلا به سمت ما ارسال شده‌اند. از کجا؟ از «دنیای محمد» شاید بگویید در این سن حوصله اینکه همه آیه‌های قرآن را بخوانید و بفهمید ندارید‌. ایرادی ندارد‌ اینجا کتاب کمیکی داریم که با کلی تصویر رنگی و دقیق جواب تعدادی از سوال‌ها را بهمان داد. در این کتاب آیه‌های قرآنی با تصاویری از مصداق‌هایشان ترسیم شده‌اند تا نگاهی جدید از «دنیای محمد» را به نوجوان بدهند‌. 9. فوت کوزه گری اگر شما هم گاهی وقت‌ها به سرتان می‌زند که اوضاع زندگی‌ برای رشد و پیشرفت‌ هیچ جوره فراهم نیست؛ شاید خوب باشد داستان واقعی رشد آدم‌هایی را بشنوید که در ظاهر، فرجام کارشان شکست بوده. روزهای دفاع مقدس پر از مثال‌هایی هستند که کوهی از محدودیت پیش پای متخصصین و رزمنده‌های ایرانی بود‌. تحریم‌های شدید و امکانات اندک با زمان کوتاه اوضاعی را فراهم کرده بود که مهندس‌های کتاب کمیک «فوت کوزه‌گری» در شرایط سختی بودند‌. اما قصه تلاش و پیشرفت‌هایشان حسابی خواندنی است. اگر دلتان هوای چند قطره امید کرده که هل‌تان بدهد به سمت جاده‌ای منتهی به رؤیا؛ کمیک «فوت کوزه‌گری» برای شماست. این کتاب داستان دو شهید به نام رسول آقاعلی‌رؤیا و محسن صفوی است که با توانمندی‌هایشان برگ برنده جبهه بودند. کمیک «فوت کوزه‌گری» به قلم جمال طاهری چاپ و منتشر شده است. 10. خواهرها نمی‌دانم اشتباه از من است یا چی! ولی فکر نمی‌کنم هیچ خواهر و برادری در دنیا پیدا شوند که بگویند: «ما تا حالا هیچ وقت با هم دعوا نکردیم.» نه نه! اصلا ممکن نیست. بالاخره یک وقتی کسی اسباب بازی آن یکی را برداشته یا یکی وسط سینمایی محبوب شما شبکه‌های تلویزیون را عوض کرده و خلاصه اینکه آخرش کار به یک نقطه کشیده: دعوا! حالا همین دعوا هم درجه‌های مختلف دارد که امیدورام شما دچار شرایط حاد آن نشده باشید‌. حالا که تا اینجا آمدیم، سراغ یک سوال برویم. چی از این بهتر که در کتاب‌ها درباره همان مسائلی که درگیرمان کرده‌اند بخوانیم؟ مثل همین ماجرا بین خواهر و برادرها. شاید این بار کتاب، دیدگاه جدیدی به اتفاقات بین ما اعضای خانواده بدهند. دریچه‌ای جدید که تا حالا به چشممان نیامده و از شما چه پنهان که شاید حتی اوضاع میان خواهرها کمی تغییر کند. کمیک «خواهرها» اثر رینا تلگمایر قصه زندگی دو خواهر را نشان می‌دهد که مثل ما هنوز بلد نیستند چطور سوراخ‌های دوستی‌شان را با هم پر کنند. این کتاب که برنده جایزه ویل آیزنر صنعت کمیک سال 2015 و جایزه کتاب جوانان بیدلیس سال 2014 شده؛ از انتشارات اطراف چاپ شده است. 11. لبخندها تا حالا شده هم‌سن سال هایتان کاری کنند که از ظاهر خودتان خجالت بکشید؟ حرف‌ها و شوخی‌های مسخره‌ای که شما را مثل یک بستنی کاکائویی قیفی با ترافل‌های رنگی رویش آب کند و کاری کند که دلتان نخواهد حتی از خانه بیرون بروید! اگر عینک دیدگاه بالغانه را روی چشم‌هایتان بزنید می‌بینید این حرف‌ها خیلی هم بی اساس هستند اما چرا حال ما این طور وقت‌ها بد می‌شود؟ چطور می‌شود با چنین چیزهایی کنار آمد؟ کتاب کمیک «لبخندها» از آن دسته فرشته‌های مهربان است که زندگی دختری نوجوان را با همین مشکل نشان می‌دهد. او که تازه دندان‌هایش را ارتودنسی کرده با کلی واکنش منفی طرف شده و اصلا حالش با این تغییر جدید خوب نیست. این کتاب هم برای کسانی که از دست بقیه اذیت می‌شوند مناسب است و هم برای کسانی که بقیه را اذیت می‌کنند. کمیک «لبخندها» اثر رینا تلگمایر است که از انتشارات اطراف منتشر شده. این کتاب برنده جایزه کتاب کودکان دوروتی کانفیلد فیشر سال 2012 و جایزه بهترین انتخاب کودکان آیووا سال 2012 شد‌. حباب‌های کمیکی در این کتاب‌ها در مجموع چهار نوع حباب پیدا می‌کنید‌. بیضی‌ها نشان می‌دهند صاحب هر دیالوگ، کدام شخصیت است. حباب‌های ابری، صدای افکار شخصیت‌هاست و حباب‌های دندانه دار، احساسات شخصیت را نشان می‌دهند. اگر گوشه تصویر حباب مستطیلی دیدید، توضیحات راوی کتاب درباره آن قسمت از داستان است. اگر هنوز سفرهای تابستانی‌تان را شروع نکرده‌اید؛ پیشنهاد می‌کنم این بار با یکی از همین کتاب‌های کمیک هم‌ مسیر شوید که قرار است حسابی از بی‌حوصلگی بیرون بیایید. در صورتی که انتخاب بین کتاب‌ها برایتان سخت است، وقت را از دست ندهید و چشم بسته یکی را بردارید! شما می‌توانید کتاب‌های معرفی شده در این مقاله را با کد تخفیف blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه نمایید. به قلم «رقیه پورحنیفه»
پرفروش‌ترین رمان‌های نوجوان
پرفروش‌ترین رمان‌های نوجوان
شما هم دلتان یک اتاق بی‌سقف با زمین بی‌انتها می‌خواهد؟ کافی است کلید را پیدا کنید. آن وقت است که سقف کنار می‌رود و با سرعت نور دنبال قصه‌های رنگارنگ می‌روید. کلید همین‌جاست. در کتاب‌های رمانی که برایتان جدا کرده‌ایم تا بهترین روزهای نوجوانی را با آنها بگذرانید. این شما و این معرفی سی رمان از بهترین رمان‌های نوجوان.   این 30 رمان پرفروش نوجوان را از دست ندهید!   1- دختری که ماه را نوشید و صاحب جادو شد! شما جرئت قدم زدن در جنگلی تاریک را دارید؟ منظورم همراه با یک تور تفریحی نیست. تنهایی. آن هم نه هر جنگلی. جنگلی که پر از جادوگران عجیب و غریب ناشناخته باشد. شاید بگویید چرا باید چنین کاری کرد؟ «دختری که ماه را نوشید» نه به انتخاب خودش، بلکه کمی بعد از تولدش به‌عنوان قربانی انتخاب شد تا وارد جنگل شود. دور تا دور شهر کوچک او را جنگلی گرفته که یک جادوگر وحشتناک در آن زندگی می‌کند. مردم شهر هر سال برای اینکه از شر آزار و اذیت‌های او در امان باشند؛ یکی از بچه‌هایشان را به‌عنوان قربانی تقدیم او می‌کنند. جدیدترین قربانی اما با سن کمی که دارد؛ بعد از ورود به جنگل تاریک و دیدن جادوگر، کاری کرده که نظم همه چیز بر هم خورده. شاید شنیدن این جمله عجیب باشد اما او واقعا و اشتباهی، ماه را نوشیده! قدرت جادویی ماه، حالا افتاده دست دختر کوچکی که توانایی کنترل آن را ندارد و از طرفی این قدرت حتی برای جان خودش هم خطرناک است. باید دید جادوگر وحشتناک ساکن جنگل، می‌خواهد با این رقیب کوچک چه کار کند. «دختری که ماه را نوشید» نوشته کلی بارن هیل است که انتشارات پرتقال با ترجمه فروغ منصور قناعی آن را منتشر کرده است.   2- هوشمندان سیاره اوراک، مشتری زمینی‌ها شما چقدر بلدید زندگی کنید؟ اجازه بدهید دقیق‌تر بگویم، چقدر از زندگی در زمین و قوائد انسانی آن آگاه هستید؟ فکر کنید همین فردا به‌عنوان نماینده تیم زمینی‌ها انتخاب شوید تا همراه یکی از فضایی‌ها بروید به سیاره او و درباره برخی مسائل انسانی به آن‌ها توضیح بدهید. حتی تصور دیدن آدم‌ فضایی‌ها و سوار شدن به سفینه‌شان می‌تواند هیجان‌انگیز باشد. اما در این مأموریت، چالش‌هایی هم وجود دارد که باید برای همه آنها آماده باشید. این ماموریت یک بار انجام شده. صبا دختری است که از طرف فضایی‌های اوراک انتخاب شد تا درباره احساسات برای آنها حرف‌های جدید بزند. آدم‌های این سیاره، در تکنولوژی و پیشرفت‌های علمی خیلی از ما آدم‌های زمینی جلوتر بودند اما ابدا چیزی از احساس نمی‌فهمیدند. غم و گریه، شادی و خنده، ترس و اضطراب همگی کلمه‌های بی‌معنی بودند که در تجربه هیچ کدام‌ آن‌ها پیدا نمی‌شدند. حالا صبای نوجوان قرار است مهم‌ترین همراه زندگی ما، یعنی احساس را به سیاره اوراک سوغات ببرد. کتاب دو جلدی «هوشمندان سیاره اوراک» به قلم فریبا کلهر از انتشارات قدیانی منتشر شده و سال‌هاست در لیست بهترین رمان‌های نوجوان قرار دارد.   3- دروازه مردگان، در قلب تهران عمارت‌های عجیب و مخوف در ذهن شما چه شکلی هستند؟ پسر نوجوانی در تاریخ تهران زندگی کرده که با ماجرای زندگی‌اش قرار است تمام تصورات ما از رمانی با چاشنی هیجان را تغییر دهد. او که راهی سفری خانوادگی بود، ناگهان چشم باز کرد و دید به کار اجباری و قالی‌بافی در یک قبرستان عمودی محکوم شده. عمارت بزرگ و عجیبی که رفت و آمد زیادی از آدم‌های نامرئی دارد. حوض بزرگ وسط حیاط، مرز بین دنیای زندگان و مردگان را برداشته. از راه این حوض، کسانی که قبلا مرده‌اند وارد دنیای ما می‌شوند‌. مثل ما راه می‌روند، غذا می‌خورند و حرف می‌زنند. فقط یک فرق کوچک وجود دارد که قهرمان قصه باید آن را پیدا کند. او که شب‌ها با صدای پنجه کشیدن مرده‌ها از درون دیوارهای عمارت بیدار می‌شود و شهر بزرگی را کف حوض می‌بیند، باید راهی برای بستن «دروازه مردگان» پیدا کند. اگر دنبال رمانی هستید که با هر خط آن، کوهی از هیجان را تجربه کنید؛ مجموعه سه جلدی «دروازه مردگان» برای شماست. «قبرستان عمودی»، «شب خندق» و «چاه تاریکی» سه جلد این رمان خواندنی هستند که به قلم حمیدرضا شاه‌آبادی و از انتشارات افق منتشر شده است.   4- کورالین و راز در مخفی خانه شما چندتا در دارد؟ با این درهایی که به یک جای خاص باز می‌شود کاری نداریم. ما دنبال دری می‌گردیم که وقتی بازش کنید، پشت آن یک دیوار آجری پیدا باشد. شاید بگویید دری که راه به جایی ندارد، در نیست! اما عجله نکنید. این در جادویی فقط نصفه‌شب‌ها به روی یک تونل ژله‌ای که آبی و صورتی است باز می‌شود. وقتی چهار دست و پا از تونل رد شوید‌، مادر و پدر دومتان آنجا منتظر هستند. اما سعی کنید نترسید. چشم‌هایشان نه مثل همیشه، بلکه دوتا دکمه شده! توی این دنیای جدید همه چیز طبق خواسته شماست. مادرتان کلی کیک و دسر خوشمزه می‌پزد، پدرتان سراغ پیانو قدیمی رفته و هرچه شما بخواهید می‌نوازد. فقط یک جای کار می‌لنگد! این دنیا فقط شب‌ها سر جایش است. صبح‌ها برمی‌گردید به خانه خودتان. مشکل بعدی این است که برای ماندن دائمی در آن دنیا، باید چشم‌هایتان را مثل دخترهای توی انباری، ببخشید! «کورالین» دختری است که در خانه جدیدشان با این ماجراهای نسبتا عجیب مواجه شده و حالا باید تصمیم‌های سختی بگیرد. «کورالین» رمان محبوب نوجوان است که سال‌هاست جزو لیست رمان‌های پرمخاطب قرار گرفته و انیمیشنی که با همین نام و از روی آن ساخته شده هم هواداران پر و پا قرص خودش را دارد. این کتاب اثر نیل گی‌من است و از انتشارات افق با ترجمه آتوسا صالحی منتشر شده است.   5- بینوایان دختر بچه‌ای را تصور کنید که مادرش برای کار به شهر دیگری رفته تا خرج زندگی هر دویشان را به دست آورد. اوضاع اما آن قدر بد پیش می‌رود که مادر، مجبور به فروختن موها و دندان‌های سفیدش می‌شود و دست آخر در دوری از دختر چشم به راهش از دنیا می‌رود. حالا به نظرتان چه کسی قرار است دختر کوچک داستان ما را از چنگ چند آدم مکار نجات بدهد؟ ژان والژان! زندانی سابقه‌دار و مخوفی که کسی از سرگذشتش خبر ندارد. او که حالا شهردار است و در شرایط مالی و اجتماعی خوبی زندگی می‌کند، یک‌شبه همه چیز را رها می‌کند. حتی اسمی که سال‌ها داشته و خودش را تمام و کمال وقف نگه‌داری از دخترک می‌کند. داستان اما از همین‌جا شروع می‌شود. نخ‌های قصه زندگی آنها حسابی درهم پیچیده شده و زندگی ژان والژان به روزهای نفس‌گیر پر تعقیب و گریز تبدیل شده. رمان مشهور و محبوب «بینوایان» اثر ویکتور هوگو است که در ایران با ترجمه‌های متفاوت توسط انتشارات گوناگون به چاپ رسیده،  انتشارات افق نیز آن را در دو جلد چاپ کرده است.   6- این بادام خوردنی نیست! تا حالا به لحظاتی که دست‌وپایتان را گم می‌کنید فکر کرده‌اید؟ این طور وقت‌ها آدم نمی‌داند باید چه واکنشی نشان بدهد. کلمه‌هایی که باید به زبان بیاورد گم می‌شوند و کارهایی می‌کند که بعدا در درست و غلط بودن آنها حسابی گیر می‌کند. حالا فکر کنید در همه زندگی، ندانید باید چه کار کنید. سیستم احساستان کلا خاموش شود و اصلا ندانید چه چیزی می‌تواند برایتان خطرناک باشد یا چه وقتی به صورت کدام دوستتان باید لبخند بزنید! از گاز دادن یک تریلی در خیابان احساس خطر نکنید و داغ بودن کف اتو از لمس آن منصرفتان نکند. لطفا مغرور نشوید. همه این کارها را یک «بادام» کوچک در مغزتان انجام می‌دهد و اگر آن را نداشتید شما هم مثل یون جه می‌شدید. پسر نوجوانی که رمان «بادام» درباره او و روزهای هیولا شدنش است. زندگی برای یون جه و بادامی که ندارد قرار است سخت‌تر هم بشود. یون جه افتاده در سر پایینی فقدان و بدون آن «بادام» باید دریچه احساس را پیدا کند. رمان «بادام» نوشته وون پیونگ سون با ترجمه مریم بردبار از انتشارات کتیبه پارسی منتشر شده است. این کتاب تلاش می‌کند در زندگی نوجوانی که شخصیت اصلی آن است، یک بیماری روانی به اسم آلکسی تایمیا را معرفی کند.   7- آلیس در سرزمین عجایب شما هم خرگوش کوچولوها را دوست دارید؟ خصوصا آن سفیدهای پشمالو را؟ اجازه بدهید از سرنوشت آلیس برایتان بگویم. بعد خودتان تصمیم بگیرید که دفعه بعدی با دیدن این خرگوش‌ها دنبالشان بروید یا نه. آلیس از آن دخترهای کنجکاوی است که همیشه می‌خواهد از لاک زندگی تکراری بزرگ‌ترها بزند بیرون و کارهایی کند که دفتر خاطراتش زود به زود پر شود. انگار خرگوش سفید همین را فهمیده بود که آلیس را از یک دریچه رد کرد تا سرزمین عجایب را از نزدیک ببیند. ملکه بدجنسی که در این سرزمین حکومت می‌کرد، دست به کارهای عجیبی زده بود که حتی آلیس را هم گرفتار کرد. آلیس که از دیدن حیوانات سخن‌گو و دنیای بی‌منطق جلوی چشمش تعجب کرده بود، یک لیوان از شربت روی میز خورد و خودش را به یک دختر بندانگشتی تبدیل کرد! حالا آلیس مانده با یک دنیا سوال و طلسم که باید برای تک‌تک آنها جواب و راهکاری پیدا کند. رمان فانتزی «آلیس در سرزمین عجایب» اثر لوییس کارول است که سال‌هاست در لیست محبوب‌ترین رمان‌های کودک و نوجوان ماندگار شده. از ماجرای آلیس تاکنون فیلم و انیمیشن‌های زیادی ساخته شده که نشان‌دهنده داستان پرکشش و محبوب آن است.    8- کتابخانه نیمه‌شب منتظر انتخاب‌های شماست! اگر رشته دبیرستان را یک چیز دیگر انتخاب می‌کردید زندگی‌تان چه شکلی می‌شد؟ اگر شغل پدرتان یک چیز دیگر بود یا دوستی‌تان با همکلاسی سال قبل را هنوز حفظ می‌کردید چه می‌شد؟ گاهی وقت‌ها که یک جای زندگی را دوست نداریم به کلی اما و اگر فکر می‌کنیم. نورا هم مثل ما بود. با خودش مدام می‌گفت اگر این کار را می‌کردم و آن یکی کار را نکرده بودم حالا زندگی‌ام بهتر بود یا معنای بیشتری داشت. در همین اما و اگرها بود که به «کتابخانه نیمه‌شب» برخورد. یک کتابخانه سیار با چندین جلد کتاب که هیچ کدامشان معمولی نبودند! هر کتاب، ماجرای یکی از زندگی‌های نورا است. درست است که همه ما فقط یک زندگی داریم ولی هر یک اما و اگری که نورا می‌آورد، تمام شکل زندگی او را تغییر می‌دهد. حالا نورا در «کتابخانه نیمه‌شب» که یک کتابخانه جادویی است به تک‌تک نسخه‌های زندگی‌اش نگاه می‌کند و هرجا که راضی نباشد، می‌رود سراغ کتاب بعدی. ولی کدام زندگی می‌تواند او را راضی کند؟ «کتابخانه نیمه‌شب» اثر مت هیگ با ترجمه مینا صفری از انتشارات میلکان منتشر شده است.   9- زنان کوچک اگر دنبال یک رمان حال خوب کن می‌گردید که فضای دخترانه هم داشته باشد، زنان کوچک برای شماست! خانواده «زنان کوچک» در روزهایی زندگی می‌کنند که پدرشان به خاطر جنگ از آنها دور شده. چهار دختر این خانواده همراه با مادرشان و تحت فشار مالی هستند . حالا هر کدام از آنها تلاش می‌کنند یک گوشه از بار زندگی را بردارند. اوضاع وقتی سخت‌تر می‌شود که مادر هم به دلایلی از خانه دور می‌شود و حالا چهار خواهر به زنان «زنان کوچک» واقعی تبدیل شده‌اند. بت، جو، مگی و ایمی چهار خواهر خانواده مارچ هستند که هر کدام در یک شاخه هنر استادند. «زنان کوچک» از آن رمان‌های محبوب است که به بیش از 50 زبان دنیا ترجمه شده و از روز انتشار تا حالا جزو کتاب‌های پرمخاطب بوده. لوییزا می الکات نویسنده این کتاب است که آن را با الهام از زندگی خود و خواهرانش نوشته. «زنان کوچک» از انتشارات افق با ترجمه کیوان عبیدی آشتیانی منتشر شده و سال‌هاست جزو بهترین رمان‌های نوجوان است.   10- قصه‌های مجید نوجوانی در ذهن شما چه شکلی است؟ نوجوان پرشور و شری که توی سرتان است چقدر به خودتان شباهت دارد؟ ما اینجا کتابی داریم که شخصیت اصلی آن پسری به نام مجید است. «قصه‌های مجید» و دسته‌ گل‌های خنده داری که آب می‌دهد، تمام شدنی نیستند! مجید پدر و مادرش را از دست داده و همراه با بی‌بی در شهر کرمان زندگی می‌کند. آرزوی مجید این است که یک روز تبدیل به شاعر و نویسنده‌ای نامدار شود. شاید به خاطر همین قدرت تخیل او به شکل عجیب و پرقدرتی کار می‌کند و از هر کار ساده‌ای، یک ماجرای به‌یادماندنی برای خودش و بی‌بی خانم می‌سازد! کتاب «قصه‌های مجید» به قلم هوشنگ مرادی کرمانی در پنج جلد نوشته شده. «قصه‌های مجید» از آن کتاب‌هایی است که در کنار هدیه دادن چندین لبخند کشدار به شما، نماهای زیادی از آداب و رسوم زندگی ایرانی را نشان می‌دهد. پس از چاپ این کتاب، مجموعه تلویزیونی با همین نام به کارگردانی کیومرث پوراحمد ساخته شد که مجید قصه ما را معروف‌تر از قبل کرد. این کتاب از انتشارات معین منتشر شده است.   11- ماهی سیاه کوچولو؛ به دنبال اقیانوس شما اگر ماهی بودید، دوست داشتید در کدام دریا، اقیانوس، رود یا برکه زندگی کنید؟ حسابی فکر کنید و بعد بگویید این اقیانوس یا رودی که انتخاب کردید چه خوبی داشته؟ برای روحیه کنجکاو و پرسشگر شما کافی می‌تواند کافی باشد؟ اگر بخواهید هر از گاهی جایتان را عوض کنید و سری به گوشه‌های دیگر از دنیای آبی بزنید کسی به شما خرده نمی‌گیرد. همه‌اش هم به خاطر ماهی سیاه کوچولو است که یک بار شجاعت به خرج داد! او یک روز صبح که از خواب بیدار شد، دور خودش چرخی زد؛ چندتا حباب ریز و درشت درست کرد و به مادرش گفت : «من دیگه نمی‌تونم اینجا زندگی کنم!» قبول کردن این ماجرا برای مامان ماهی سخت بود. برای بقیه ماهی‌ها هم سخت بود. اما دلایل ماهی سیاه کوچولو برای مهاجرت و راهی که برای رفتن پیدا می‌کند، شنیدنی است. «ماهی سیاه کوچولو» اثر صمد بهرنگی است که از انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان منتشر شده.   12- هری پاتر، طوفان جادو در دنیای کتاب معجزه «هری پاتر» در دنیای رمان‌های تخیلی با یک نامه شروع شد. نامه‌ای به ظاهر ساده برای پسری که روزهای زندگی را در شرایط نسبتا سختی می‌گذراند. نامه از طرف یک مدرسه بود. آدم ممکن است این طور وقت‌ها بگوید که مدرسه چه جای جذابی هست که دعوتنامه هم داشته باشد! اما همه این حرف‌ها مال زمانی است که هنوز خبر نداشته باشید این مدرسه، یک مدرسه آموزش جادو به کودکان و نوجوان‌های با استعداد و خاص در سراسر دنیاست! شروع کار همه جادوگرهای خبره و کاربلد از همین نامه است. هری برای قدم بعدی باید خودش را به ایستگاه قطار و  سکوی 9¾ برساند! جادو از همین حالا خودش را نشان داده و فقط بعضی از آدم‌ها می‌توانند وارد این سکو با عدد خاص آن بشوند و آن را ببینند. حالا خودتان حساب کنید یک مدرسه با جادوگرهای کلاس‌ اولی تا لیسانسه، می‌تواند چه ماجراهایی داشته باشد! مجموعه هشت جلدی «هری پاتر» یکی از محبوب و معروف‌ترین رمان‌های نوجوان در دنیا است که به قلم جی کی رولینگ نوشته شده و تا به حال چندین اثر سینمایی از روی آن ساخته شده است.   13- شطرنج با ماشین قیامت، دو هیچ به نفع سرباز! فکر کنید همین حالا جنگ شده و شما تصمیم گرفته‌اید برای محافظت از شهرتان، بروید لب مرز و کاری را به عهده بگیرید. پنج‌تا چیز اولی که به ذهنتان می‌رسد چیست؟ داشتن اسلحه؟ نشستن پشت فرمان تانک؟ فرماندهی؟ مطمئنا غذا دادن به یک مرد دیوانه که راضی نشده شهر را ترک کند جزو برنامه‌هایتان نیست! ولی پسر 17 ساله قصه ما برخلاف همه آرزوهایی که برای رزمندگی خودش داشت، مجبور شد این کار را قبول کند! دور تا دور شهر به وسیله عراقی‌ها محاصره شده و او که نهایت ترفیع درجه‌اش دیده‌بانی توپخانه و توزیع وعده‌های غذایی است؛ متوجه چیزی در آن طرف مرز شده که می‌تواند شرایط جنگ را کاملا تغییر دهد. «شطرنج با ماشین قیامت» با نگاهی متفاوت به سال‌های دفاع مقدس جلو آمده. نوجوان کنجکاو رمان در هیاهوی انفجارهای متعدد و چرخیدن در شهر جنگ‌زده، نگاهی فلسفی به آفرینش و زندگی انسان می‌کند. اسپراکمن نایب رئیس مرکز مطالعات دانشگاهی خاورمیانه در دانشگاه راتجرز امریکا این رمان را به انگلیسی ترجمه کرده و این رمان در رشته زبان و ادبیات فارسی بعضی دانشگاه‌های آمریکا تدریس می‌شود. «شطرنج با ماشین قیامت» اثر حبیب احمد زاده و از انتشارات سوره مهر چاپ شده و به زبان‌های عربی و فرانسه نیز ترجمه شده است.   14- کلبه عمو تام، پناهگاه بی‌گناهان رمان کلاسیک «کلبه عمو تام» یکی از کتاب‌های سرنوشت‌ساز در تاریخ برده‌داری آمریکا است که پس از چاپ موجی از مخالفت با برده‌داری را در این کشور به پا کرد. عمو تام مردی است که در خانه مردی مهربان به نام آقای شلبی کار می‌کند. اما بعد از ورشکسته شدن آقای شلبی، عمو تام به‌عنوان برده فروخته شد و سرنوشت تاریک و وحشتناک برده‌داری او شروع شد. او که زیر بار شکنجه‌های مداوم است باید راهی برای زنده ماندن پیدا کند و در طول داستانش به برده‌هایی با شرایط مختلف برخورد کند که هر کدام قصه برده‌داری را در ذهن ما کامل و کامل‌تر می‌کند. «کلبه عمو تام» نوشته هریت بیچر استو است که پرفروش‌ترین کتاب قرن نوزدهم شد‌. انتشارات افق با ترجمه محسن سلیمانی این کتاب را چاپ و منتشر کرده است.   15- دختر انار با دست‌های رنگی تا حالا به سرنوشت آرزوها فکر کرده‌اید؟ ما همیشه از خودمان و دوستانمان می‌پرسیم دوست دارند چه کاره شوند. نهایتش از مامان باباها بپرسیم و آرزویشان را با چیزی که حالا هستند مقایسه کنیم. اما چه می‌شود که راه آرزوها عوض می‌شوند؟ حتما شما هم با همه وجود احساس می‌کنید که جانتان به آرزویتان گره خورده. با این حساب داستان دور شدن از آنها می‌تواند شنیدنی باشد. خصوصا اگر شخصیت اصلی ماجرا اهل تسلیم شدن نباشد. رمان «دختر انار» درباره دخترکی پاکستانی به نام امل است که می‌خواهد معلم شود و جانش برای درس خواندن در می‌رود ولی چشم به هم زده و با یک پارچه کهنه و سطلی که آب گل‌آلود پرش کرده؛ کف خانه دیگران را تمیز می‌کند. آرزوهای امل با سرعت از او دور و دورتر می‌شوند تا اینکه یک روز همه چیز تغییر می‌کند! رمان «دختر انار» اثر ایشا سعید است که از انتشارات پرتقال با ترجمه فاطمه پارسا منتشر شده است.   16- آن مرد با باران می‌آید، قصه طلوع خورشید برایتان پیش آمده که جلوی کسی کم بیاورید؟ دیده‌اید این طور وقت‌ها آدم حاضر است چه کارهایی کند که غرورش حفظ شود؟ قصه بهزاد و آن روز که توی خیابان دست‌هایش خونی شد از چنین جایی شروع می‌شود. بهزاد پسر نوجوانی است که می‌توان گفت ترسو است و بی‌دل‌و‌جرئت. هر چقدر که او صدای تیراندازی‌های شبانه و دیوارنویسی می‌ترسد، برادر بزرگ و دوست صمیمی‌اش جرئت دارند. مشکل بهزاد ولی به یکی و دوتا ترس ختم نمی‌شود. بهزاد از چشم غره و حرف‌های پدرش حساب می‌برد ولی یک شب توی انباری خانه اتفاقی می‌افتد که بهزاد را زیر و رو می‌کند‌. شبی که شروع انقلابی شدن بهزاد است. کتاب «آن مرد با باران می‌آید» رمانی است که ماه‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی را از دریچه زندگی نوجوانی به نام بهزاد نشان می‌دهد. این کتاب به قلم وجیهه سامانی و انتشارات کتابستان معرفت منتشر شده و در لیست بهترین رمان‌های ایرانی نوجوان است.   17- بازگشت پروفسور زالزالک به میدان پژوهش تا حالا شده کوچه و خیابان‌های یک شهر را اشتباهی بروید؟ حالا فکر کنید یک دوربرگردان را اشتباهی بروید و جای خیابان جدید، از یک روز در تاریخ سر دربیاورید! مانا و پدربزرگش که دانشمندی پیر است برای یک ماموریت ملی راهی سفری شدند. آنها که از کشف غار کلماکره لرستان باخبر شده‌اند با یک دستگاه مخصوص برای تعیین قدمت اشیای قدیمی راهی غار شده‌اند. یک پروفسور قلابی و دردسرساز هم آنها را تعقیب می‌کند تا با دزدیدن دستاوردهای پروفسور زالزالک که همان پدربزرگ مانا است، برای خودش اسم و رسمی دست و پا کند. ولی یک اشتباه کوچک باعث شد آنها به همان روز تولد عتیقه‌ها بروند! در کتاب «بازگشت پروفسور زالزالک» اوضاع حسابی بهم ریخته و یک مخاطب عاقل باید داستان را بخواند و به حل معما کمک کند. شما داوطلب می‌شوید؟ قول می‌دهیم در این کتاب ایرانی، حسابی بهتان خوش می‌گذرد. «بازگشت پروفسور زالزالک» نوشته جمال الدین اکرمی از انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان منتشر شده و جزو بهترین رمان‌های نوجوان است.   18- زمستان بی‌شازده با تب بالا ادعای زرنگی دارید؟ یعنی اگر لازم شد، می‌توانید مأموریت نصفه مانده یک بزرگسال تحت تعقیب را کامل کنید؟ از این مأموریت‌ها که اگر گیر ساواکی جماعت بیفتید، طرف حسابتان چندتا آدم هیکلی و کچل با شکنجه‌های دردناک است! آقا رضای رمان «زمستان بی‌شازده» به خاطر معرفتی که کسی برایش خرج کرده بود در دوراهی انجام ماموریت یا پرت کردن آن در آب جوب گیر کرده! رضا پسر نوجوانی است که به خاطر کار پدرش، ورامین را رها کرد و رفت تهران بلکه اوضاع زندگی‌شان بهتر شود. شرایط آن روزهای تهران ولی چندان آرام نبود. رضا بدون اینکه خبر داشته باشد، وارد ماموریتی شده که اگر آن را تمام کند؛ ناجی کلی آدم ریز و درشت شده! «زمستان بی‌شازده» به قلم فاطمه نفری از انتشارات سوره مهر منتشر شده است و روزهای منتهی به انقلاب اسلامی را روایت می‌کند و در لیست بهترین رمان‌های انقلابی برای نوجوان قرار گرفته.   19- زیبا صدایم کن بهترین جایی که می‌توانید در آن تولد بگیرید کجاست؟ برای زیبا، تیمارستان است! باید مهمان اصلی تولدش را از آنجا فراری بدهد. با چند متر طناب و چندتا پاکت آب میوه و البته مقدار زیادی هوش و جرئت. اگر کار درست پیش برود، خیابان‌های تهران میزبان بعدی آقای فراری و زیبا خانم هستند. زیبا، دختری که یک لحظه با همه وجود مرد فراری را دوست دارد و لحظه‌ای بعد از خجالت‌ کارهای او دوست دارد مثل یک قطره باران آب شود و برود زیر زمین. عاقبت این تولد کم‌نظیر را در رمان «زیبا صدایم کن» به قلم فرهاد حسن‌زاده بخوانید. برگزیده جشنواره کتاب کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان سال 1395، برگزیده شورای کتاب کودک سال 1395، دریافت دیپلم افتخار از دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان Ibby (یونان) سال 2018، قرار گرفتن در فهرست کتاب‌های کلاغ سفید، کتابخانه بین‌المللی مونیخ آلمان، سال 2017 بخشی از افتخارات این کتاب هستند که از انتشارات کانون پرورش فکری کودک و نوجوان منتشر شده.   20- ماشو در مه با یک گنج عمومی! همین حالا آدرس یک ساک پر از گنج را بهتان بدهند، حاضرید برایش کل شهر را زیر و رو کنید؟ به شرطی که یک شریک دیوانه، یک شریک بی‌اعصاب و امنیت پایینی در سطح شهر داشته باشید اما عوضش تعدادی از مشکلات زندگی‌تان حل شود. نمی‌گویم همه چون ماشو، جوینده گنج رمان ما برادرش گم کرده. نه اینکه برادرش بچه کوچکی بوده باشد. ساواکی‌ها دستگیرش کرده‌اند و سرنوشت نامعلومش مثل گدازه آهن دل ماشو و مادرش را آب می‌کند و می‌سوزاند. یک سر گنج ولی به زندان‌های پنهان ساواک وصل است. معمایی که ماشو را گرفته توی چنگال خودش و فقط به دست او حل می‌شود. رمان «ماشو در مه» درباره روزهایی که مبارزه با پهلوی و مبارزات ضد شاهنشاهی در جریان بوده. «ماشو در مه» به قلم فرهاد حسن زاده از انتشارات سوره مهر منتشر شده است و در سال 1374 برنده دیپلم افتخار کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان شده است.   21- روایتی ساده از ماجرایی پیچیده در پرونده قتل! برای عروسی برادرتان چه برنامه‌هایی دارید؟ احتمالا هر چیزی جز آنچه برای الیاس اتفاق افتاد! تولد برادر بزرگش بود و الیاس حکم خان مجلس را داشت. توی حیاط قدم می‌زد و با آن کتی که دو سایز به تنش گشاد بود، به مهمان‌ها لبخند می‌زند. ناگهان اوضاع عوض شد. چند اسب و با سوارهایی که صورتشان را پوشانده بودند وارد حیاط خانه شدند. یک شلیک به قلب داماد کردند و عروس را به زور با خودشان بردند! الیاس حالا می‌خواهد قاتل را پیدا کند اما انگار همدست‌های قاتل همه جا پخش شده‌اند‌. کسی به حرف کسی مثل الیاس گوش نمی‌دهد. این خاصیت دنیایی است که شاه برای مردم ساخته بود. خان و خان‌زاده‌ها ظلم می‌کردند و صدای مظلوم به جایی نمی‌رسید. «روایتی ساده از ماجرایی پیچیده» به قلم ابراهیم حسن بیگی از انتشارات سوره مهر منتشر شده است.   22- بابا لنگ دراز جودی آبوت دختر بچه‌ای با موهای نارنجی است که روحیه شاداب و سرزنده‌اش دنیا را متفاوت از دیگران نشانش می‌دهد. او در یتیم خانه زندگی می‌کرد تا اینکه یک روز بابای جدیدی پیدا شد و او را به فرزند خواندگی قبول کرد. جودی هر چه تلاش کرد اسم و رسم بابای جدید را بفهمد چیزی گیرش نیامد فقط یک لحظه سایه او را دید. سایه‌ای با لنگ‌های دراز که اسم جدید بابا را ساخت: بابا لنگ دراز! بیرون رفتن از یتیم خانه و وارد شدن به دنیای بقیه آدم‌ها برای جودی شروع یک زندگی جدید و هزاران ماجرای جدید است که جودی باید از پس همه آنها بربیاید. رمان محبوب «بابا لنگ دراز» اثر جین وبستر است که انتشارات افق با ترجمه محسن سلیمانی آن را منتشر کرده.   23- شازده کوچولو؛ مسافر موقتی زمین شما برای دیدن دنیا، حاضرید به چند سیاره سفر کنید؟ «شازده کوچولو» با اینکه روی سیاره خودش همه چیز مثل یک گل سرخ دوست داشتنی و آرامش داشت ولی باز هم سوار سفینه‌اش شد تا ببیند آدم بزرگ‌ها در سیاره‌های دیگر چه کار می‌کنند و چه شکلی هستند. اوج ماجرا وقتی است که او نزدیک ما آدم‌های زمینی آمد. اینجا روی زمین نه با یک انسان آفریقایی یا ژاپنی، بلکه با یک روباه روبه‌رو شد‌. فکر می‌کنید‌ روباه‌ها ما و زندگی‌مان را چه شکلی می‌بیند که بخواهند به دیگران هم معرفی کنند؟ «شازده کوچولو» از آن کتاب‌های معروف در سراسر دنیاست که کسی پیدا می‌شود آن را نخوانده باشد. این کتاب دوست داشتنی اثر آنتوان دوسنت اگزوپری است.   24- جادوگر شهر اُز شما معمولا چطور اسباب‌کشی می‌کنید؟ مثلا به یک ماشین جادار می‌گویید وسیله‌های زندگی‌تان را تا خانه جدید بیاورد؟ ما اینجا کتابی داریم که اسباب‌کشی را با کمک باد انجام داده. با این تفاوت که وقتی طوفان شروع شد، زمین مزرعه، دختر کوچولو ساکن خانه و سگ او همگی با هم راهی شهر جدید و عجیبی شدند! شهری که میمون‌های پرنده داشت و جادوگرهای قدرتمند و مرموزی در آن زندگی می‌کنند. اگر عاشق رمان‌های کلاسیک و تخیلی هستید «جادوگر شهر از» یا ترجمه پیمان اسماعیلیان از انتشارات افق را از دست ندهید. این کتاب اثر فرانک ال باوم است که سال‌هاست جزو لیست رمان‌های محبوب نوجوان باقی مانده.   25- کتاب دزد، محافظ سلول انفرادی! تا حالا چیزی را پنهانی نگه داشته‌اید؟ منظورم فقط چندتا تیله یا یک انگشتر نیست. کمی بزرگتر و حتی خطرناک‌تر. مثل یک انسان فراری آن هم در زیر زمین خانه‌تان! طوری که اگر کسی از حضور او مطلع شود؛ تمام خانواده شما به خطر بیفتد. «کتاب دزد» ماجرای روزهایی است در جنگ جهانی دوم. گوشه‌ای از مونیخ با آن زمستان سرد و برف‌هایی که تا زانو بالا آمده دختری زندگی می‌کند که کم‌کم میل به دزدی پیدا کرده. نه اینکه بچه بدی باشد ولی کتاب‌هایی هستند که هر بار او را وسوسه می‌کنند تا آنها را بدزدد و برای مرد زندانی در زیرزمین خانه ببرد. رمان «کتاب دزد» اثر مارکوس زوساک که انتشارات میلکان آن را با ترجمه فاطمه جابیک منتشر کرده است.   26- من و آقای همسایه‌؛ ماجرای بزرگ شدن یک نوجوان! شده دلتان بخواهد شما هم مثل آدم بزرگ‌ها پول دربیاورید و خرج کنید؟ رمان «من و آقای همسایه» ماجرای زندگی افسانه هفده ساله است که پدرش را به تازگی از دست داده و اوضاع زندگی‌شان مثل یک کلاف پیچیده شده. افسانه احساس می‌کند برای اجاره خانه و خرج روزمره بیشتر از هر وقت دیگری به پول نیاز دارند و حالا می‌خواهد با کارهایی که خودش بلد است کمی پول دربیاورد. یک اصل نانوشته در زندگی وجود دارد که می‌گوید اوضاع همیشه آن شکلی که ما خیال می‌کنیم پیش نمی‌رود. حالا افسانه در اولین قدم، گیر کرده و با مخالفت‌های ریز و درشت زیادی مواجه شده. رمان «من و آقای همسایه» نوشته علیرضا متولی در انتشارات به‌نشر به چاپ رسیده است.   27- لانه گریورها؛ یک آزمایش غیرانسانی! چشم‌هایتان در یک آسانسور فلزی باز می‌کنید و می‌بینید هیچ چیز جز اسمتان را یادتان نیست! بعد از باز شدن در آسانسور کلی چشم به شما خیره شده. بیرون از آن جعبه فلزی یک باغ نسبتا بزرگ با کلی پسر هم‌سن و سال خودتان هست با قوانین خاص زندگی. آسانسور رفته و هیچ راه برگشتی ندارید. کم‌کم می‌فهمید در اطراف باغ، دیوارهای بلندی وجود دارد که ارتباط شما با هرجای دنیا را قطع می‌کند. گروهی اما هستند که به روش‌های خاص و پرخطری از تونل‌های سنگی به آن طرف دیوار می‌روند تا راز جدیدی را کشف کنند. «لانه گریورها» اولین جلد از مجموعه دونده هزارتو است. این رمان تخیلی اثر جیمز دشنر است. این رمان پس از چاپ چنان محبوب شد که در سال 2014 چاپ و منتشر شد. انتشارات افق این رمان را با ترجمه مینا موسوی چاپ کرده است.   28- کابوس‌های خنده دار، باترس‌های نسبتا بزرگ! اگر شما در روزهایی که قحطی همه کشورمان ایران را گرفته بود و هیچ امیدی به شاهزاده‌های قاجاری نبود، زندگی می‌کردید؛ چطور دنبال پیدا کردن یک تکه نان می‌رفتید؟ عطا پسر نوجوانی است که با پدرش گروه تقلیدچی‌ها را تشکیل داده. قصه شکل گیری این گروه توسط پدرش، حبیب سلمونی از یک حمام مخوف و موجودی قد بلند که مدام او را به نفرین شدن تهدید می‌کرد شروع شده. آنها که کارشان اجرای نمایش‌های روحوضی است، ناخواسته وارد ماجرای جنایی در یک قصر عجیب و غریب و دور از شهر می‌شوند. خوردن یک تکه نان کم پیدا اولش آن‌ها را مجاب می‌کند که چشم روی چیزهای عجیب ببندند اما کم‌کم اوضاع خطرناک و ابهام انگیز می‌شود. آن قدری که دیگر عطا هم ترسیده. «کابوس‌های خنده دار» اثر حمیدرضا شاه‌آبادی است که از انتشارات افق منتشر شده است.   29- جام جهانی در جوادیه به میزبانی بچه‌های جنوب حتما روی زانوی شما هم چندتا یادگاری کج و معوج از ظهرهایی که توی کوچه و فوتبال بازی می‌کردید هست. شاید خیلی فوتبالیست قهاری بودید و چندتا شیشه هم شکسته باشید ولی برگزاری جام جهانی در محله‌تان را نمی‌توانم بگویم که حتما داشته‌اید! دو نوجوان که برای ظهرهای تابستانی دنبال زمین فوتبال می‌گشتند، اتفاقی با یک پسر مو بور و چشم رنگی فرنگی آشنا شدند که پدرش در سفارت کانادا کار می‌کرد. دوستی با این پسر چشم رنگی کار را به جایی رساند که مسابقات فوتبال ظهرگاهی بچه‌ها به یک جام جهانی بین‌المللی با حضور نمایندگان کشورهای مختلف تبدیل شود و آدرنالین را در خون مخاطب تا سطح بالایی جابه‌جا کند! «جام جهانی در جوادیه» اثر داوود امیریان است که از انتشارات قدیانی منتشر شده و در لیست بهترین رمان‌های طنز نوجوان قرار گرفته.   30- هر دو در نهایت می‌میرند، ماجرای روزی که یک سال طول کشید فقط یک روز از زندگی شما باقی مانده! چه کار می‌کنید؟! شخصیت‌های این کتاب نه از سر حدس و گمان، بلکه از فرشته مرگ این جمله را شنیده‌اند. زمان زیادی ندارند و باید تصمیم بگیرند یک روز باقی مانده را صرف چه کاری کنند. قطعا آبغوره گرفتن و افسرده شدن برای آخرین روز یک زندگی باشکوه انتخاب خوبی نیست! تصمیم آن‌ها هم کمی عجیب است. می‌خواهند دنبال چیزی بگردند. پیدایش کنند و روز آخر را صرف او کنند. رمان «هر دو در نهایت می‌میرند» اثر آدام سیلورا است که انتشارات نون آن را با ترجمه الهه مرادی منتشر کرده است.   خب حالا نوبت شماست! سی رمان با سی دنیای مختلف منتظر شما هستند. انتخاب شما کدام است؟ حال و هوای امروزتان به کدام یکی از رمان‌ها می‌خورد؟ عجله کنید که روزهای تابستان در حال تمام شدن هستند!   به قلم «رقیه پورحنیفه»
بهترین کتاب های ژانر علمی تخیلی
بهترین کتاب های ژانر علمی تخیلی
ژانر علمی تخیلی، یکی از جذاب‌ترین و تأثیرگذارترین شاخه‌های ادبیات جهان است؛ ژانر علمی تخیلی مرز میان واقعیت شناخته شده و خیال را از میان برمی‌دارد، و انسان را به سفری فراتر از آنچه تا کنون دیده‌ یا تجربه کرده‌ می‌برد. در این جهان تخیلی با علومی که هنوز کشف نشده‌اند به تمامی سوالات و نگرانی‌های بشری پاسخ داده می‌شود. کتاب‌های علمی تخیلی نگرانی‌ها و آرزوهای انسان‌های اکنون هستند برای آینده. یا پاسخی هستند به مسائل ناشناخته و پنهان دنیای گذشته. در این بین بسیاری از ایده‌هایی که روزگاری در کتاب‌های علمی تخیلی صرفاً خیال‌پردازی به نظر می‌رسیدند، امروزه به واقعیت‌های علمی نزدیک شده‌اند. ژانر علمی تخیلی به خوانندگان فرصت تجربه‌ی پیشرفت بدون محدودیتی را می‌دهد، که می‌تواند ساعت‌ها آن‌ها را از دغدغه‌ها و روزمرگی نجات دهد. آثار علمی تخیلی بسیاری در دسترس خوانندگان علاقه‌مند به این ژانر وجود دارد. اما برخی از این کتاب‌ها بیشتر از بقیه ماندگار و تاثیرگذار بوده‌اند. از روی بسیاری از این کتاب‌ها فیلم‌های جذاب و دیدنی تولید شده است. در ادامه‌ی این مقاله به معرفی بهترین کتاب‌های ژانر علمی تخیلی می‌پردازیم. با ما همراه باشید. ژانر علمی تخیلی چیست و چرا اهمیت دارد؟ پیش از معرفی کتاب‌ها، لازم است نگاهی کوتاه به مفهوم علمی تخیلی داشته باشیم. فرهنگ لغات انگلیسی آکسفورد ژانر علمی تخیلی را این‌گونه تعریف نموده است: «داستانی خیالی بر مبنای اکتشافات علمی مسلم فرض شده، با تغییرات محیطی. به ویژه که اغلب در آینده یا سیارات دیگر می‌گذرد. و سفر در زمان یا فضا را به همراه دارد.» علمی تخیلی ژانری است که داستان‌های آن بر پایه‌ی مفاهیم علمی، فناوری‌های پیشرفته یا فرضیه‌هایی برای آینده شکل گرفته است. هرچند بسیاری از این مفاهیم واقعی نیستند اما از نظر علمی یک منطق تعریف‌شده در داستان وجود دارد. ژانر علمی تخیلی نگاه انسان را به بی‌نهایت می‌برد. محدودیت‌ها را برمی‌دارد. دید خواننده نسبت به پدیده‌های اطراف عوض می‌شود. خلاقیت ذهنی و فکری را افزایش می‌دهد. پا را از ناممکن‌ها فراتر می‌گذارد، و هر چه محدودیت‌های ذهنی را کمتر کند ممکن است روزی به ناممکن‌ها دست یابد. ویژگی مشترک تمامی داستان‌های ژانر علمی تخیلی ساخت یک جهان خیالی بی‌نقص، با قوانین مخصوص به خودش است. 13 کتاب از بهترین های ژانر علمی تخیلی 1- تلماسه «تلماسه» نوشته‌ی «فرانک هربرت»، رمانی است حماسی درباره‌ی قدرت، سرنوشت، سیاست و مذهب در آینده‌ای دور. وقایع جهان داستانی در سیاره‌ای بیابانی به نام «آراکیس» می‌گذرد؛ در این سیاره ماده‌ای شگفت‌انگیز وجود دارد که هر کس بتواند آن را بدست آورد به قدرت سیاسی ابدی دست پیدا می‌کند و می‌تواند بر کهکشان حکومت کند. قوانین این جهان تخیلی بر اساس پیشگویی‌های کهن و فعالیت‌هایی خاص، و پنهانی جلو می‌رود. در کنار این‌هیجان، پیامی زیست‌محیطی هم وجود دارد، که هرچه داستان جلوتر می‌رود ارتباط آن با اثر بیشتر مشخص می‌شود. رمان تلماسه مفاهیم متعددی را درچندلایه بیان می‌کند و به موضوعاتی همچون استعمار، بوم‌شناسی و .. می‌پردازد. این کتاب با جهان‌سازی بی‌نظیر، فرهنگ‌ها و آیین‌های پیچیده، و شخصیت‌هایی ماندگار، هنوز هم یکی از مهم‌ترین آثار این ژانر به‌شمار می‌آید. این رمان نخستین بار در سال 1965 منتشر شد. از داستان تلماسه چند اقتباس سینمایی ساخته شده است. دو مینی‌سریال و چند فیلم سینمایی: تلماسه 1984 کارگردان «دیوید لینچ»: یک فیلم مستقل که کل داستان کتاب اول را فشرده روایت می‌کند. تلماسه بخش اول: 2021 بخش دوم: 2024 کارگردان: «دنی ویلنوو» 2- بنیاد کتاب «بنیاد» اثر «ایزاک آسیموف» یکی از مهم‌ترین و تأثیرگذارترین آثار علمی تخیلی قرن بیستم است. این اثر تاثیرگذار اولین بار سال 1951 منتشر شد و آغازگر مجموعه‌ای به نام «بنیاد» شد. موضوع مجموعه‌ی بنیاد بر اساس مسائل فلسفی، جامعه‌شناختی، تاریخ، قدرت علم و سرنوشت تمدن‌ها است. سوالی که در این داستان مطرح می‌شود این است: چه می‌شود اگر انسان تمام کهکشان راه شیری را تحت سلطه‌ی خودش درآورد، و یک امپراتوری عظیم کهکشانی ایجاد کند؟ داستان بنیاد در آینده رخ می‌دهد. این امپراتوری ایجاد شده و رو به زوال است. اما دانشمندی نابغه با ابداع دانشی جدید می‌تواند رفتار جمعی انسان‌ها را پیش‌بینی کند. او جهت حل مشکلات، و گذر از دوران تاریک کهکشان، پیشنهاد تاسیس نهادی را می‌دهد، که در سیاره‌ای دورافتاده به نام بنیاد تاسیس می‌شود. این سیاره قرار است دانش بشر را حفظ کند. کتاب بنیاد به‌جای تمرکز بر یک قهرمان ثابت، بر تحولات تاریخی، بحران‌های سیاسی، و نقش اندیشه و علم در مسیر تمدن تمرکز دارد. در داستان بنیاد نقش نخبگان بر امور مهمی همچون سیاست و قدرت مطرح می‌شود. اغلب فیلم‌های سینمایی که بر اساس این کتاب ساخته می‌شدند به مرحله‌ی اکران نرسیدند! سریال بنیاد نیز برداشتی آزاد از این سریال است. 3- 1984 رمان 1984 اثر جورج اورول یک داستان سیاسی، پادآرمان‌شهری است که محتوایی علمی‌اجتماعی دارد. داستان در کشوری می‌گذرد که حکومتی تمامیت‌خواه دارد. دیکتاتوری محض و اطاعت بی‌چون و چرا از ویژگی‌های شاخص این کشور است. افراد به طور کامل حتی در خواب، یا اتاق شخصی رصد می‌شوند. همه تحت حاکمیت یک حزب هستند. این حزب نام ندارد. اما منظور جورج اورول نقد سیستم کومونیستی است، که در آن زمان نیمی از جهان را تحت سلطه درآورده بود. رهبر این حزب نامش «برادر بزرگ» است. او همه جا هست. قهرمان داستان 1984 کارمند وزارتی است به نام «وزارت حقیقت». کار اصلی این وزارت تحریف حقایق تاریخی است. به شدت زیر نظر است، و هر کسی حتی کودکان اطرافش ممکن است جاسوس حزب باشند. در این شرایط او میل به آزادی پیدا می‌کند. مهم‌ترین مفهومی که در این کنترل جمعی انتقال داده می‌شود «شستشوی مغزی» است. حتی مراحل آن در کتاب 1984 به طور دقیق توصیف شده است. همچنین تمامی سیستم اداری و سیاسی این کشور خیالی به طور دقیق ساخته و پرداخته شده است. رمان 1984 اولین بار سال 1949 چاپ شد. بر اساس کتاب 1984 چندین فیلم سینمایی با همین نام در سال‌های 1984، 1954، 1953 ساخته شده است.  4- مسافر زمان کتاب «مسافر زمان» نوشته‌ی «اچ‌جی ولز» اولین بار 1895 منتشر شد. کتاب مسافر زمان یک رمان کوتاه است درباره‌ی یک دانشمند بی‌نام. او تنها با نام مسافر زمان شناخته می‌شود، و نماینده‌ی دانشمندان قرن نوزدهمی است. با دستگاهی که ساخته است می‌تواند وارد بعد چهارم شود! انتخابش برای این سفر آینده است؛ یعنی هشتصد هزار سال بعد. انسان‌ها به دو نوع تبدیل شده‌اند. الوی‌ها و مورلاک‌ها. بر خلاف ظاهرخوشبخت و خوبشان، واقعیتی تکان‌دهنده را درباره‌ی آن‌ها کشف می‌کند. اگر مسافر زمان عاشق یکی از این آدم‌های عجیب شود چه اتفاقی می‌افتد؟ داستان مسافر زمان یک داستان نمادین اجتماعی است. تکامل را از نظر اخلاقی و فکری نقد می‌کند. همچنین علم بدون اخلاق که در این دوران رشد قابل توجهی داشته است، مورد نقد نویسنده قرار گرفته است. مسافر زمان، با وجود دستاورد بزرگش، انسانی تنهاست که به هیچ زمانی واقعاً تعلق ندارد. داستان مسافر زمان ساده و روان نوشته شده. توضیحات علمی داخل داستان برای مخاطب هام قابل‌فهم است. این کتاب که یکی از اولین کتاب‌ها درباره‌ی سفر در زمان است، ایده‌های بسیاری را به نویسندگان و فیلم‌سازان القا نموده است. دو فیلم در سال‌های 1960 و 2002 با اقتباس از این داستان ساخته شده است. 5- من ربات کتاب «من ربات» را «آیزاک آسیموف» نویسنده‌ی معروف ژانر علمی تخیلی نوشته است. این کتاب مجموعه‌ای از 9 داستان کوتاه است؛ که همگی به هم مرتبط هستند. اولین بار سال 1950 منتشر شد. موضوع اصلی این داستان‌ها به هم پیوسته رابطه‌ی میان انسان و ربات و نتایج اخلاقی ناشی از آن است. آیزاک آسیموف برای این داستان‌ها سه قانون تعریف کرده است:  1. ربات نباید به انسان آسیب برساند یا اجازه دهد که انسان در اثر بی‌عملی او آسیب ببیند.   2. ربات باید از دستورهای انسان اطاعت کند مگر این‌که دستور با قانون اول در تضاد باشد.   3. ربات باید از موجودیت خودش محافظت کند مگر این‌که این حفاظت با دو قانون قبلی در تضاد باشد.   اما در هر داستان یک مشکل اخلاقی پیش می‌آید و این قوانین به چالش کشیده می‌شوند. این مفهوم به ذهن خواننده انتقال داده می‌شود که همیشه «اطاعت محض» امکان‌پذیر نیست. در داستان‌های من ربات صحنه‌های خشن و جنگی وجود ندارد. تمرکز داستان‌های من ربات روی منطق و تفکر است. فیلم من ربات 2004 اقتباس آزادی است از این مجموعه‌ی داستانی. 6- فرانکشتاین رمان «فرانکشتاین» نوشته‌ی «مری شل» یکی از مهم‌ترین آثار «گوتیک» محسوب می‌شود. جهت معرفی کتاب فرانکشتاین ابتدا به معرفی «ادبیات گوتیک» می‌پردازیم. گوتیک در ادبیات ترکیبی است از: تخیل، ترس، رازآلودگی و روان‌شناسی. این نوع ادبیات برای تخیل، ترس‌ها و کشف ناپیداهای روح بوده است. در ادبیات گوتیک المان‌های متضاد با یکدیگر ترکیب می‌شوند. مانندگذشته و حال، وحشت و زیبایی، وهم و واقعیت.  ادبیات گوتیک در عصر روشنگری رخ داد. روشنگری عصری بود که عقل، منطق، علم، اندیشه‌ی پیشرفت، و نظم اجتماعی در مرکز توجه قرار داشت. و علم و تجربه تنها ابزارهای قابل اعتماد برای شناخت جهان بودند. کتاب فرانکشتاین اولین بار سال 1818 چاپ شد. داستان فرانکشتاین درباره‌ی دانشمند کنجکاوی است به نام ویکتور فرانکشتاین. او به رمز و راز هستی و مرگ علاقه دارد. روی اجزای بدن مردگان آزمایشاتی را آغاز می‌کند. طی همین آزمایش‌ها، و با ترکیب اجزای بدن مردگان مختلف یک موجود زنده با ظاهری ترسناک خلق می‌کند. خودش از این موجود وحشت کرده و طردش می‌کند. نام این موجود هیولاست. همچنان رعایت اخلاق در علم یکی از مفاهیم مورد تاکید مری شل در داستان فرانکشتاین است. او درمورد بی‌اخلاقی دانشمندان هشدار می‌دهد. هیولا نماد انسان‌هایی است که جامعه طردشان می‌کنند. پرسشی که در ذهن خواننده شکل می‌گیرد این است: آیا انسان بودن فقط به چهره و فیزیولوژی مربوط است یا به اخلاق و احساس؟ «فرانکشتاین» یکی از نخستین داستان‌هایی است که تولد مصنوعی انسان را مطرح می‌کند، آغازی است بر داستان‌های مدرن که بعدها به محتواهایی درباره‌ی هوش مصنوعی تبدیل شد. دو قرن از خلق این اثر گذشته است. اما همچنان مورد توجه و بحث است. فیلم‌های زیادی با اقتباس از این کتاب ساخته شده‌اند. برخی وفادار به داستان و برخی تنها ایده‌برداری کرده‌اند. شاید بیشترین فیلم‌های علمی تخیلی که از کتاب‌ها اقتباس شده‌اند مربوط به فرانکشتاین باشد. 7- فارنهایت 451 کتاب «فارنهایت 451» نوشته‌ی «ری‌ بردبری» نخستین بار در سال1953 منتشر شد. مفهوم کلی این کتاب سرکوب اندیشه و تفکر، تنهایی و مسئولیت اجتماعی است. ایده داستان اینگونه آغاز می‌شود: چه می‌شود اگر کتاب خواندن جرم باشد؟ عنوان داستان فارنهایت 451 به سوزاندن کتاب‌ها مرتبط است. آتش‌نشان‌ها که همیشه آتش را خاموش می‌کنند، در این داستان وظیفه دارند کتاب‌ها را به آتش بکشند. درجه‌ دمای تولید شده با سوزاندن کتاب‌ها 451 درجه فارنهایت است. این عدد به نمادی از سانسور و نابودی دانش در داستان تبدیل شده است. چه می‌شود اگر یکی از این آتش‌نشان‌ها نسبت به کاری که می‌کند دچار تردید شود؟ زمان داستان فارنهایت 451 در آینده‌ای نامشخص اتفاق می‌افتد و مکان آن آمریکا است. بردبری در داستان فارنهایت 451 نشان می‌دهد که کتاب‌ها نه تنها حاوی اطلاعات هستند، بلکه می‌توانند به ما کمک کنند تا دنیا را بهتر بفهمیم، احساسات خود را بیان کنیم و با دیگران ارتباط برقرار کنیم. مفهوم مسئولیت اجتماعی پس از تحول قهرمان داستان مطرح می‌شود. یعنی زمانی که بر حسب اتفاق شروع به خواندن کتاب می‌کند. این کتاب آزادی اندیشه و دسترسی به اطلاعات را از حقوق اساسی انسان‌ها می‌داند. دو فیلم سینمایی بر اساس این رمان ساخته شده است: فارنهایت 451 سال‌های 1966 و 2018. 8- مریخی کتاب «مریخی» را «اندی وییر» سال 2011 در وبلاگ شخصی‌اش منتشر می‌کرد و پس از آن به صورت رسمی چاپ شد. محتوای اصلی درباره‌ی بقا، حفظ روحیه در شرایط سخت و پیچیده، علوم مهندسی و هنر حل مسئله است. فضانوردی همراه همکاران خود به مریخ سفر می‌کند. ناگهان در اثر یک طوفان شدید بیهوش می‌شود. وقتی به هوش می‌آید دوستانش که تصور کرده‌اند او مرده، رفته‌اند. حالا او درسیاره‌ای غریبه تنها مانده است. در این شرایط باید زنده بماند و تقاضای کمک کند. چالش اصلی قهرمان داستان در یافتن راه‌حل‌های مختلف جهت زنده ماندن است. او با طبیعت خشن مریخ وارد جنگ می‌شود، و با استفاده از علوم شیمی، فیزیک و گیاه‌شناسی سعی می‌کند مشکلاتش را از سر راه بردارد. اندکی درون‌مایه طنز، از اضطراب موجود در داستان را کاسته است.  از روی رمان مریخی یک فیلم سینمایی به کارگردانی «ریدلی اسکات» در سال 2015 ساخته شده است که کاملا به متن وفادار است. 9- بازی اندر کتاب «بازی اندر» به نویسندگی «اورسن اسکات کارد» در سال 1985 منتشر شد. موضوع اصلی رمان نبرد برای بقا است. در آینده‌ای بسیار دور و نامعلوم نژاد بشر از سوی بیگانگان فضایی دو بار مورد حمله قرار گرفته و بسیار آسیب دیده است. دشمن مجهز به سلاح‌های نظامی پیشرفته است. هیچ فرمانده‌ای نمی‌تواند استراتژی مناسبی جهت رویارویی و دفاع از زمین پیدا کند تا در سومین حمله شکست نخورند. اما هوش بزرگسالان بیشتر از این نیست.  اینجا پای کودکان وسط می‌آید. کودکانی که نابغه باشند و بتوانند فرماندهی ناوگان فضایی را عهده‌دار شوند. تمامی کودکان از سراسر جهان گردآورده و به سختی آموزش داده می‌شوند. آنها به شدت از نظر عاطفی در انزوا قرار می‌گیرند، و در فضایی کاملا رقابتی به نبردهای ساختگی می‌پردازند، تا برای نبرد حقیقی آماده شوند. سوالاتی که نویسنده در این رمان می‌خواهد به آن پاسخ دهد این است: آیا یک فرمانده به هر قیمتی برای پیروزی می‌تواند دیگران را قربانی کند؟ آیا می‌توان از کودکان، هر چقدر که باهوش باشند برای مقاصد نظامی استفاده کرد؟ کتاب بازی اندر به دلیل پیچیدگی‌های اخلاقی و تحلیل روانشناختی شخصیت‌ها، بسیار فراتر از یک داستان علمی تخیلی ساده قرار می‌گیرد. تا حدی که به بررسی شناخت عمیق دشمن در اثر نزدیک شدن به آن و آسیب‌هایی که از این طریق خواهیم دید نیز می‌پردازد. فیلم سینمایی بازی اندر به کارگردانی «گاوین هود» 2013 یک اقتباس سینمایی نسبتاً وفادار است. سرعت روایت در فیلم بیشتر است؛ و به دلیل محدودیت‌های زمانی برخی شخصیت‌ها حذف شده‌اند در پایان‌بندی نیز کمی تفاوت بین فیلم و کتاب وجود دارد. 10- نیورومنسر «نیورومنسر» نوشته‌ی «ویلیام گیبسون» در ژانر «سایپر بانک» نوشته شده است. در تعریف ادبیات سایپر بانک می‌توان چنین گفت: این ژانر زیر مجموعه‌ی ادبیات علمی تخیلی است. دنیای زیبایی ندارد. فضا شهری است. فناوری عمیقا به زندگی انسان راه یافته، و معمولا یک وایرن‌شهر را به تصویر می‌کشد. آینده‌ای سیاه و ناامیدکننده که بسیار نزدیک است را به تصویر می‌کشد. کتاب نیورومنسر اولین بار 1984 منتشر شد. فناوری در دنیای سیاهی که گیبسون به تصویر کشیده است بیشتر از رفاه و پیشرفت، به گسترش جرم و جنایت کمک کرده است. واقعیت و خیال مرز مشخصی ندارند. قهرمان داستان یک هکر خیانت‌کار است؛ به همین دلیل از ماتریکس محروم شده است. شخصیت داستان بیکار و بی‌هدف در ژاپن آواره است. تا اینکه یک کارفرمای مرموز به او مأموریتی می‌دهد؛ که در صورت موفقیت او می‌تواند به دنیای ماتریکس بازگردد. تصویری که ویلیام گیبسون در این داستان از اینترنت و فضای مجازی نشان می‌دهد کاملا سیاه و تاریک است. دنیای تاریکی که انسان‌ها در آن به دنبال آرزوهایشان می‌گردند. فیلم سینمایی نیورومنسر 1995، و انیمیشنی به نام «شبح درون پوسته» در سال 1995 ساخته شد که مضامین سایبرپانک مشابه کتاب نیورومنسر دارد. 11- دنیای قشنگ نو «دنیای قشنگ نو» را «آلدوس هاکسلی» در سال 1932 منتشر کرد. رمان دنیای قشنگ نو بصورت پادآرمانی نوشته شده است. یعنی سکونت‌گاهی خیالی که نکات منفی بر مثبت چیرگی دارد. جامعه‌ای که به آن «دیستوپیا» نیز گفته می‌شود. کنترل‌کنندگان این جهان با استفاده از علم ژنتیک مردم را کنترل و مغزها را شستشو می‌دهند. مانند اکثر داستان‌های علمی‌تخیلی که مسائل اجتماعی، و یک دیکتاتوری محض را به نمایش می‌کشند؛ و نهایتا یکی از افراد جامعه خواستار آزادی و رهایی می‌شود، داستان دنیای قشنگ نو نیز یک شخصیت خاص در خورد دارد. او می‌خواهد از این جامعه رها شود. اختراعات و ابداعات بسیاری در این داستان به تصویر کشیده شده است. لحن داستان کمی طنز است. شخصیت اصلی داستان به مهاجرت می‌اندیشد. به جوامع کوچکتری که هنوز آثاری از زندگی سنتی را در خود دارند. داستان دنیای قشنگ نو در کنار تمام این تخیلات واقعیت‌هایی از دنیای امروز را نیز مطرح می‌کند. بر اساس کتاب دنیای قشنگ نو چندین فیلم و سریال ساخته شده است. از جمله: فیلم سینمایی دنیای قشنگ نو سال1998. این نسخه به کارگردانی بروس برنت، به داستان کتاب وفادار بود. و سریالی هم بر اساس این کتاب در سال2020 ساخته شده است. در این سریال داستان به شکل مدرن‌تری به تصویر کشیده شده است. 12- آیا آدم مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند اگر ربات‌ها احساس داشته باشند چه اتفاقی می‌افتد؟ این سوال را در کتاب داستانی «آیا آدم مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند» پیدا می‌کنیم. این کتاب علمی تخیلی را «فیلیپ کی دیک» در سال 1968 منتشر کرد. زمان وقوع داستان خیلی دور نیست. آینده‌ای نزدیک که ربات‌های پیشرفته‌ای به نام «اندروید» قادر به تجربیات احساسی شبیه انسان‌ها هستند. وقتی پای احساس وسط باشد ناخودآگاه موضوعات دیگری همچون «اخلاق»، «همدلی»، «هویت» و... نیز مطرح می‌شود. تشخیص انسان از ربات سخت شده و پلیس باید ربات‌ها را از انسان‌ها جدا کند. در این رمان فیلیپ کی دیک جامعه تکنولوژیک را در مقابل مفاهیم اخلاقی نقد می‌کند. نکته‌ی جالب توجه اصطلاحاتی است، که نویسنده در نیمه دوم قرن بیستم استفاده کرده است. این اصطلاحات امروزه در علم رباتیک و هوش مصنوعی استفاده می‌شود. کتاب «آیا آدم مصنوعی‌ها خواب گوسفند برقی می‌بینند» یک رمان سایبرپانک محسوب می‌شود؛ و الهام بخش آثار هنری بسیاری بوده است. از جمله: فیلم «بلید رانر» (1982) به کارگردانی «ریدلی اسکات»، بر اساس این کتاب ساخته شده است. فیلم بلید رانر، به بررسی موضوعاتی مانند هویت، انسانیت و اخلاق در مواجهه با فناوری‌های پیشرفته پرداخته است. همچنین، سریال تلویزیونی «ستارکرو» و فیلم «آی، ربات» از دیگر مثال‌هایی هستند که از این کتاب الهام گرفته‌اند. 13- بازیکن شماره 1 آماده «بازیکن شماره 1 آماده» نوشته «ارنست کلاین» در سال 2011 منتشر شد. این رمان علمی تخیلی در سال 2054 رخ می‌دهد. میان مشکلات شهرهای واقعی و تمام بدی‌هایشان، یک میلیاردر، آرمان شهری مجازی به نام «اوئسیس» می‌سازد. عده‌ی زیادی از این شهر استقبال می‌کنند. تا وقتی که موسس شهر می‌میرد. حال وارث شهر کیست؟ کسی که بتواند سه کلید طلایی را پیدا کند. این کلید‌ها در سه نقطه از شهر مجازی پنهان شده‌اند. اکثر افراد از جستجو خسته شده و رهایش می‌کنند. اما نوجوانی به نام «وید میشل» دست از کاوش برنمی‌دارد و با سرنخ‌های موجود به دنبال پاسخ معماست. این جستجوهای ماجراجویانه داستان را جذاب کرده‌اند.   رمان بازیکن شماره 1 آماده، همانند بسیاری از رمان‌های ژانر علمی تخیلی به تقابل یا همراهی فرهنگ و فناوری می‌پردازد. تاثیر فیلم و سریال‌های علمی تخیلی، فرهنگ عامه، بازی‌های ویدئویی و موسیقی راک و پاپ روی نویسنده در این داستان مشهود است. با الهام از این رمان فیلم «بازیکن شماره یک» در سال 2018 به کارگردانی «استیون اسپیلبرگ» ساخته شده است. نتیجه‌گیری کتاب‌های علمی تخیلی می‌توانند ما را به دنیاهای جدید، گذشته‌های پر رمز و راز، و آینده‌ای نامعلوم ببرند. ژانر علمی تخیلی عموما به بررسی تاثیرات مثبت یا منفی فناوری بر مسائل اجتماعی، فرهنگی می‌پردازد. خواندن ژانر علمی تخیلی قدرت خلاقیت، تفکر انتقادی و تخیل را افزایش می‌دهد. ژانر علمی تخیلی تجربه‌ای لذت‌بخش و چالشی است که افق دید ما را نسبت به جهان وسعت می‌بخشد. به قلم «زهره مومنیان»
رمان چیست؟
رمان چیست؟
رمان یکی از تاثیرگذارترین گونه‌های ادبیات روایی است؛ رمان برخلاف اسطوره‌ها، حماسه‌ها و افسانه‌ها، بر اَبرانسان‌ها و روایت‌های اغراق‌آمیز تکیه ندارد. بلکه بر زندگی واقعی، احساسات انسانی، تضادهای اجتماعی و پیچیدگی شخصیت‌ها استوار است.  رمان زیر‌مجموعه‌ی ادبیات روایی است. به طور خلاصه ادبیات روایی داستان تعریف می‌کند و انواع مختلفی دارد. از جمله: رمان، داستان کوتاه و بلند، حماسه و اسطوره، افسانه و حکایت. همچنین در ادبیات روایی شخصیتی داریم که حول تعدادی ماجرا به دنبال هدف و خواسته‌ای است، و با اتفاقاتی روبرو می‌شود. این خط سیر داستانی در هر کدام از انواع ادبیات روایی به روشی متفاوت روایت می‌شود. در این مقاله به بررسی رمان پرداخته‌ایم. چیستی رمان؟ تعریف رمان یا تعیین مرزهای تمایزبخش آن از دیگر انواع ادبی، به ویژه انواع ادبی داستانی، به هیچ‌رو کار ساده‌ای نیست. نوپایی رمان به نسبت دیگر انواع ادبی سبب شده تا آن‌گونه قراردادها و سنت‌های پایداری که چارچوب استوار را برای دیگر انواع مهیا کرده‌اند در این‌جا ایجاد نشوند. گفته‌اند هنگامی‌که حضرت مسیح در سن دوازده سالگی خانه را ترک کرد شعر هزاران ساله بود. چند صد سال از عمر نمایشنامه می‌گذشت اما 1500 سال بعد‌تر بود که نطفه‌ی رمان بسته شد! رمان از رمانس قرون وسطی مشتق شده است، البته در انگلیسی به جای «رمان» واژه‌ی نوول را به کار می برند، برگرفته از واژه‌ی ایتالیایی نوولا به معنی چیز کوچک و تازه. که بر قصه‌ای کوتاه و منثور اطلاق می شده است. ویلیام هزلیت منتقد و مقاله نویس انگلیسی در قرن نوزده، رمان را چنین تعریف کرده است: «رمان، داستانی است که براساس تقلیدی نزدیک به واقعیت، از آدمی و عادات و حالات بشری نوشته شده باشد؛ و به نحوی از انحاء شالوده جامعه را در خود تصویر و منعکس کند.» تعریف رمان در فرهنگ وبستر چنین آمده: «رمان روایت منثور خلاقه‌ای تعریف شده است، که معمولاً طولانی و پیچیده است. و با تجربه‌ی انسانی همراه با تخیل سروکار دارد. و از طریق توالی حوادث بیان می‌شود. و درآن گروهی از شخصیت‌ها در صحنه‌ی مشخصی شرکت دارند.» تعاریف بسیاری از رمان ارائه شده است. نقطه‌ی مشترک تمامی آن‌ها «منثور»، «داستانی» و« طولانی بودن» آن‌هاست؛ که به «‌ارائه‌ی تصویری از زندگی، و رفتارهای واقعی» می‌پردازند. تفاوت رمان و داستان در حوزه‌ی ادبیات روایی دو قالب مهم و پرطرفدار یعنی«داستان کوتاه» و «رمان» نقش کلیدی دارند. به صورت موردی تفاوت داستان و رمان عبارت است از: 1-    طول اثر: داستان کوتاه معمولاً کمتر از 10هزار کلمه دارد و در چند صفحه خلاصه می‌شود. اما رمان اثری بلند است که معمولاً بالای 40 هزار کلمه است؛ و می‌تواند تا صدها صفحه ادامه پیدا کند. 2-    تمرکز بر وقایع: داستان کوتاه تمرکز بالایی بر یک واقعه یا موقعیت دارد و هدف آن ایجاد یک تاثیر قوی و متمرکز است. در حالی‌که رمان به چندین واقعه پرداخته و چند خط داستانی را دنبال می‌کند. 3-    توسعه شخصیت ها: در داستان کوتاه شخصیت‌ها معمولاً ساده‌تر از رمان هستند، شخصیت‌ها عمیق معرفی نمی‌شوند، جزئیات زندگی شخصیت‌ها به خواننده معرفی نمی‌شود؛ اما در رمان شخصیت‌ها به صورت عمیق معرفی شده، و رشد و تغییرات آن‌ها در طول داستان برای خواننده واضح و مشخص است، و به توصیف جزئیات زندگی و دیدگاه‌های شخصیت‌ها می‌پردازند. 4-    جایگاه زمان و مکان: داستان کوتاه همان‌طور که از نامش پیداست، معمولاً در بازه زمانی بسیار کوتاه و محدود اتفاق می‌افتد. اما رمان امکان استفاده از زمان‌های متفاوت و گسترده و مکان‌های متنوع را دارد. گاهی چندین نسل را در بر می‌گیرد.  5-    سبک نگارش: داستان کوتاه به دلیل سبک مینیمالش حاوی مفاهیم خلاصه شده است. اما رمان نثری گسترده‌تر است و توضیحات و توصیفات ادبی بیشتری دارد. تاریخچه‌ی رمان اولین بار رمان در قرون هفده و هجده میلادی در اروپا شکل گرفت؛ داستانی طولانی که درباره زندگی و احساسات شخصیت‌های واقعی نوشته می‌شد. آثار مهمی همچون «دن‌کیشوت» اثر «سروانتس»، «رابینسون کروزوئه» اثر «دانیل دِفو». پس از این دوران، قرن نوزدهم، اوج رمان‌نویسی در اروپا محسوب می‌شود. چراکه تعداد افراد باسواد بیشتر شده بود و همچنین صنعت چاپ و گسترش مطبوعات منجر به علاقه‌ی مردم به خواندن داستان‌های بلند شد. «دیکنز»، «تولستوی»، «داستایوفسکی»، «جین آستن»، «بالزاک» و «فلوبر» نویسندگان مشهور این دوران هستند. بسیاری از شاهکارهای ادبیات جهان در همین دوره نوشته شدند. آثار شاخص رمان کلاسیک قرن نوزدهم  آثار شاخص رمان کلاسیک قرن نوزدهم که عمدتا مرکز آن‌ها اروپا و آمریکا و روسیه بود عبارت است از: - رمان‌های انگلیسی شامل: «غرور و تعصب» از «جین آستن»، «الیور توئیست» و «داستان دو شهر» از «دیکنز»، «بلندی‌های بادگیر» از «امیلی برونته»، «جین ایر» از «شارلوت برونته». - رمان‌های فرانسوی شامل: «باباگوریو» از «بالزاک»، «مادام بوواری» از «گوستاو فلوبر»، «بینوایان» و «گوژپشت نتردام» از «ویکتوهوگو»، «ژرمینال» از «امیل زولا». - رمان‌های روسی شامل: «جنایت و مکافات»، «ابله» و «برادران کارامازوف» از «داستایوفسکی»، «جنگ و صلح» و «آناکارنینا» از «تولستوی». - رمان‌های آمریکایی شامل: «موبی دیک» از «هرمان ملویل»، «ماجراهای هاکلبری فین» از «مارک تواین». رمان‌نویسی قرن نوزدهم در ایران در همین زمان که رمان نویسی در اروپا و آمریکا و روسیه شکوفا بود، نویسندگان ایرانی دوران قاجار تلاش می‌کردند آثاری همچون سفرنامه و داستان بلند را به رمان نزدیک کنند. از جمله می‌توان به این آثار اشاره کرد که رمان کامل نبودند: - «شمس و طغرا» از «محمدباقر میرزا خسروی»: اولین رمان عاشقانه نسبتاً مدرن ایرانی است. - «سیاحتنامه ابراهیم‌بیک» از «زین‌العابدین مراغه‌ای»: یک رمان_سفرنامه انتقادی درباره وضعیت ایران است. - «احمد» از «عبدالرحیم طالبوف»: آموزشی و گفتگومحور است و به‌عنوان یکی از پایه‌های نثر رمان‌گونه فارسی شناخته می‌شود. این اثر از کتاب «امیل» نوشته ژان ژاک روسو،‌ نویسندۀ فرانسوی الهام گرفته است و کاملا رنگ و بوی ایرانی دارد. رمان نویسی در قرن بیستم اوایل قرن بیستم قرن بیستم جهان شاهد تغییرات بزرگ اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فناوری بسیاری بود. این تغییرات روی رمان‌نویسی نیز تاثیرات شگرفی گذاشت. در این قرن نویسندگان به دنبال شکستن قالب‌های سنتی رمان بودند. اوایل قرن بیستم مدرنیسم شکوفا شد. «جیمز جویس» با رمان «اولیس»، «ویرجینیا وولف» با «خانم دالاوی»، «فرانتس کافکا» با «مسخ»، «مارسل پروست» با رمان «در جستجوی زمان از دست‌رفته»؛ از جمله نویسندگان و آثار شاخص این دوران هستند. اواسط قرن بیستم وقوع دو جنگ جهانی طی سال‌های 1914-1918 و 1939 -1945 منجر به بحران‌های اقتصادی، و تحولات سیاسی فراوانی شد؛ و نویسندگان به سمت روایت‌های اجتماعی و نقد ساختارهای قدرت حرکت کردند. رمان‌های رئالیستی و اجتماعی در اواسط قرن بیستم خلق شدند. موضوعات این رمان‌ها اغلب آشفتگی‌های پساجنگ؛ فقر و نابرابری طبقه اجتماعی؛ نقد سرمایه‌داری و صنعتی‌شدن؛ ظهور فاشیسم  و توتالیتاریسم  بود. «جا‌ن‌اشتاین‌بک» با «خوشه‌های خشم»، «جورج اورول» با «1984»، «ارنست همینگوی» با رمان «وداع با اسلحه» از جمله نویسندگان و آثار شاخص اواسط قرن بیستم هستند. اواخر قرن بیستم پس از جنگ جهانی دوم «پست مدرنیسم» وارد ادبیات روایی و به دنبال آن رمان شد. پست‌مدرنیسم به‌عنوان واکنشی علیه قطعیت مدرنیسم و روایت‌های بزرگ شکل گرفت. ویژگی آثار پست مدرنیسم عبارت بود از: بازی با فرم و روایت؛ آمیختن واقعیت و خیال؛ طنز،  «پارودی» یا تقلید طنز گونه از یک اثر هنری دیگر؛ و «بینامتنیت» یا متن پنهان؛ عدم اعتماد به حقیقت مطلق؛ چندصدایی. «توماس پینچن» با «پنه‌گراویتی» «اومبرتو اکو» با «نام گل سرخ»، «دون دلیلو» با «وایته نویز» نویسندگان و آثار شاخص پست مدرنیسم در اواخر قرن بیستم هستند. قرن بیستم و گسترش رمان در جهان غیرغربی رمان در قرن بیستم از حصار اروپا و آمریکا خارج شد. رمان‌نویسان بسیاری در سایر قاره‌ها و کشورها با قلم خود دنیا را تحت تاثیر قرار دادند. آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین نیز در رمان‌نویسی درخشیدند. «گابریل گارسیا مارکز» با «صد سال تنهایی» و آثار «میگل آنخل آستوریاس» و «کارلوس فوئنتس» به جهانیان معرفی شد. آفریقا از پس رهایی استعمار، رمان‌های پسااستعماری با تمرکز بر هویت، استعمار، سنت و مدرنیته نوشت. نویسندگانی مانند «چینوا آچه‌به» با «همه چیز فرو می‌پاشد» را نوشتند. همچنین «اسوناری کاواباتا» با «برف آرام»، «هاروکی موراکامی» با «کافکا درکرانه»، «کوبو آبه» با «زن در ریگ روان» شاخص‌ترین نویسندگان و آثار قابل ذکر در شرق آسیا هستند. رمان‌نویسی قرن بیستم در ایران آغاز رمان‌نویسی مدرن در ایران در دوران مشروطه اتفاق افتاد. با گسترش چاپخانه، روزنامه، و مدارس جدید، ادبیات نیز رشد کرد. رمان‌های ایرانی بیشتر اجتماعی و انتقادی بودند. آثاری مانند: «تهران مخوف» از «مشفق کاظمی»؛ «زیبا» از «محمد حجازی» معروف‌ترین رمان‌های قرن بیستمی ایرانی هستند. دوران طلایی رمان‌نویسی در ایران دهه‌های چهل و پنجاه شمسی است. رمان اجتماعی و انتقادی و تمرکز بر فقر و نابرابری اجتماعی از ویژگی‌های آثار این دو دهه است.  «مدیر مدرسه»، «نون والقلم» از «جلال آل احمد»، «سووشون» اولین رمان بزرگ مدرن نوشته شده توسط زن ایرانی از «سیمین دانشور»، «همسایه‌ها» و «داستان یک شهر» از «احمد محمود» و«جای خالی سلوچ» و «کلیدر» از «محمود دولت‌آبادی» از جمله نویسندگان و آثار شاخص ایرانی در این دوران هستند.  مکاتب ادبی در رمان نویسی ابتدا به بیان تفاوت «سبک»، «مکتب» و «ژانر» می‌پردازیم: -    سبک یا استایل همان شیوه‌ی اجراست. روشی است که نویسنده برای بیان اثر خود انتخاب می‌کند. سبک یک چیز فردی و ناخودآگاه است. -    مکتب بر اساس اصول خاص و کاملا آگاهانه پایه‌گذاری می‌شود. توسط یک گروه اجرا می‌شود. مکتب ابتدا تاسیس و سپس اجرا می‌شود. -    ژانر زیر مجموعه‌ی مکتب و سبک است. ژانر یک اثر به سبک، مضمون، ساختار و حال‌و‌هوا بستگی دارد. مانند: ژانر وحشت، ژانر داستانی، ژانر جنایی یا کمدی..  مکتب‌های ادبی مکتب‌های ادبی به‌عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در تحلیل و نقد ادبی، نقش مهمی در تاریخ ادبیات جهان دارند. در تعریف مکتب ادبی گفته می‌شود: «مجموعه‌ای از اصول، قواعد و دیدگاه‌های مشترک است؛ که در دوره‌ای مشخص، توسط گروهی از نویسندگان، شاعران و هنرمندان شکل گرفته، و آثار آنان را هدایت می‌کند. هر مکتب ادبی، بازتابی از تحولات اجتماعی، سیاسی و فکری زمان خود است و تأثیرات خاصی بر خلق آثار ادبی می‌گذارد.» مهم‌ترین مکاتب رمان‌نویسی 1) رئالیسم یا واقع‌گرایی رئالیسم تلاشی است برای بازنمایی دقیق واقعیت اجتماعی، بدون اغراق و احساس‌گرایی. نویسنده در این مکتب از جزئیات زندگی روزمره، روابط انسانی، ساختار طبقاتی و مشکلات واقعی جامعه سخن می‌گوید. اوج این مکتب در قرن نوزدهم بود. از آثار شاخص رئالیسم می‌توان به «باباگوریو» اثر «بالزاک»، «مادام بواری» اثر «فلوبر»، «جنگ و صلح» اثر «تولستوی» اشاره کرد. و از معروف‌ترین آثار ایرانی رئالیسم می‌توان به این آثار اشاره کرد: «کلیدر» از «محمود دولت‌آبادی»، «سووشون» از «سمین دانشور»، «همسایه‌ها» از «احمد محمود». 2) ناتورالیسم یا طبیعت‌گرایی ناتورالیسم ادامه‌ی افراطی رئالیسم است. در این مکتب، انسان تحت سلطه‌ی نیروهای وراثتی، محیطی و شرایط اجتماعی تصویر می‌شود؛ و اراده‌ی فردی بسیار محدود است. نویسندگان ناتورالیست معتقد بودند رفتار انسان همچون پدیده‌ای علمی قابل مطالعه است. از آثار شاخص ناتورالیسم می‌توان به «ژرمینال» از «امیل زولا»، «خواهر کری» از «تئودور درایزر» اشاره کرد. و در ادبیات ایران شاخص‌ترین آثار ناتورالیستی را «صادق چوبک» نوشته است. 3) رمانتیسم «این مکتب بر عکس کلاسیسم که بر عقل تکیه دارد، متکی به شور، ذوق، احساس و تخیلات است. عقاید آنان بیشتر مشتمل بر نسبی بودن زیبایی و هنر، برتری احساس و عاطفه بر سایر قوای ذهنی، رهایی از قید و بندها، و پرداختن به عواطف فردی است.»  از آثار شاخص رمانتیسم می‌توان به «بینوایان» اثر «ویکتور هوگو»، «غزلیات ورتر جوان» اثر «گوته»، «سوارکار برن» اثر «پوشکین» اشاره کرد. در آثار ایرانی سبک رمانتیسم در مقایسه با رمان‌های مدرن اروپایی چندان اثری نوشته نشده است. به عنوان نمونه می‌توان به «چشم‌هایش» از «بزرگ علوی» اشاره نمود. 4) مدرنیسم مدرنیسم به دنبال شکستن ساختارهای کلاسیک و آشکار کردن ذهنیت انسان در دنیای مدرن است. استفاده از «جریان سیال ذهن»، «زمان غیرخطی»، «روایت‌های چندلایه» و «زبان تجربی» از ویژگی‌های آن است. این مکتب با تجربه‌های روایی تازه، بحران هویت، انزوا و اضطراب انسان مدرن را نشان می‌دهد. از آثار شاخص مدرنیسم می‌توان به «اولیس» اثر «جیمز جویس»، «به سوی فانوس دریایی» اثر «ویرجینیا وولف»، «در جست‌وجوی زمان از دست‌رفته» اثر «مارسل پروست» اشاره کرد. آثار مدرن ایرانی شامل «شازده احتجاب» از «هوشنگ گلشیری»، «شب هول» از «هرمز شهدادی»، «سووشون» از «سیمین دانشور»، «چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم» از «زویا پیرزاد» هستند. 5) پست‌مدرنیسم پست مدرنیسم می گوید که هیچ حقیقت واقعی وجود ندارد که مردم بدانند. از آنجا که دانش توسط مردم ساخته شده‌است، فرد نمی‌تواند چیزی را با قاطعیت بداند. همه ایده‌ها و واقعیت‌ها به جای «شناخته شدن» باور شده‌اند. از آثار شاخص پست مدرنیسم می‌توان به «گل سرخ» اثر «اومبرتو اکو»، «خانه ارواح» اثر «ایزابل آلنده» اشاره کرد. و در آثار ایرانی پست‌مدرن می‌توان به کلیه‌ی آثار «عباس معروفی»، «ترس و لرز» اثر «غلامحسین ساعدی»، «آزاده‌خانم و نویسنده‌اش» اثر «رضا براهنی»، «ملکوت» اثر «بهرام صادقی» اشاره نمود. 6) سورئالیسم سورئالیسم تلاش می‌کند ناخودآگاه و رؤیا را بدون سانسور و منطق عقلانی وارد داستان کند. هدف این مکتب رهایی ذهن از قید و بند واقعیت، و دسترسی به لایه‌های پنهان روان انسان است. رمان‌های «نادیا» از «آندره برتون»، «پدرو پارامو» از «خوان رولفو»، «هرگز ترکم مکن» از «کازوئوایشی گورو»، «شهرهای ناپیدا» از «ایتالو کالوینو»، «آلیس در سرزمین عجایب» از «لوییس کارول» از جمله آثار شاخص سوررئال هستند. در رمان‌های ایرانی می‌توان به «بوف کور» از «صادق هدایت»، «ملکوت» از «بهرام صادقی»، «شب هول» از «هرمز شهدادی» اشاره نمود.  7) رئالیسم جادویی در رئالیسم جادویی، عناصر فراطبیعی در دل زندگی عادی و روزمره حضور دارند، اما شخصیت‌ها آن را طبیعی می‌پذیرند. مرز خیال و جهان واقعی کمرنگ می‌شود. ریشه‌‌ی آن در ادبیات آمریکای لاتین است. رمان‌های «صد سال تنهایی» از « مارکز» و «خانه ارواح» از «آلنده» آثار شاخص رئالیسم جادویی هستند. در ایران آثار شهرنوش پارسی پور به رئالیسم جادویی نزدیک است. 8) اکسپرسیونیسم اکسپرسیونیسم بر بیان اغراق‌شده‌ی احساسات، ترس‌ها و اضطراب‌های درونی تمرکز دارد. معمولاً برای نقد خشونت، بی‌معنایی و بحران‌های عصر صنعتی به‌کار می‌رود. رمان‌های «یادداشت‌های زیرزمینی» از «داستایوفسکی»، «محاکمه» از «کافکا» از جمله آثار شاخص اکسپرسیونیست هستند. در آثار نویسندگان ایرانی رمان «ارمیا» از «رضا امیرخانی» را می توان اشاره کرد. 9) ادبیات اگزیستانسیالیستی «جنبش اگزیستانسیالیسم» با هدف کمک به درک معنای زندگی، در میان فیلسوفان قرن نوزدهم پدید آمد. ادبیات اگزیستانسیالیستی به شکل معمول، شخصیت‌ها را در دنیایی پرآشوب و به ظاهر بی‌معنا قرار می‌دهد و آن‌ها را وادار می‌کند که با خویشتن و هدف حقیقی خود در دنیا مواجه شوند. این جنبش به واسطه‌ی آثار نویسندگانی همچون «آلبرکامو»، «فرانتس کافکا» و «ژان پل سارتر»، در میان سال‌های 1900 تا 1960 در اوج قرار داشت. از آثار شاخص این جنبش می‌توان به «بیگانه» از «آلبر کامو»، «تهوع» از «ژان پل سارتر»، «استحاله» از «کافکا»، «خاطرات خانه اموات» از «داستایوفسکی» نام برد. در ایران می‌توان افکار اگزیستانسیالیستی را در آثار «صادق هدایت» و «جلال آل احمد» مشاهده نمود. 10) مینیمالیسم آثار مینیمالیستی زبانی ساده، کوتاه و بدون زیاده‌گویی دارد. نویسنده کمتر توضیح می‌دهد و بیشتر نشان می‌دهد. احساسات شدید پشت رفتارهای معمول پنهان‌اند. فضای سرد، بی‌پیرایه و زندگی روزمره ویژگی اصلی آن است. از آثار شاخص مینیمالیست می‌توان به آثار «ریموند کارور» و «همینگوی» اشاره کرد. در آثار ایرانی «صمد بهرنگی»، «جلال آل احمد» و «فریبا وفی» می‌توان سبک مینیمالیست را مشاهده کرد. ژانرهای رمان نویسی ژانرهای رمان‌نویسی بسیار گسترده و متنوع هستند. در ادامه برخی از مهم‌ترین ژانرهای رمان نویسی را معرفی می‌کنیم: رمان عاشقانه: تمرکز اصلی بر روابط عاطفی و عاشقانه بین شخصیت‌هاست. چالش‌های داستانی اغلب احساسی هستند.   رمان علمی–تخیلی: داستان‌هایی هستند که موضوعات علمی مبنای آنهاست. فناوری‌های آینده، جهان‌های موازی یا سفر در زمان موضوعاتی است که در رمان‌های علمی و تخیلی نوشته می‌شوند.   رمان فانتزی: جهان رمان فانتزی یک جهان خیالی است با قوانین مخصوص به آن جهان. همراه با موجوداتی همچون جادوگران، اژدها، و موجوات افسانه‌ای و غیر واقعی.  رمان جنایی-معمایی: رمان‌هایی هستند که یک جرم یا قتل، یا یک معمای عجیب را حل می‌کنند. معمولا شخصیت اصلی فردی کنجکاو، ماجراجو یا یک کارآگاه است.   رمان ترسناک: هدف ایجاد ترس، اضطراب و هیجان شدید است. ممکن است شامل عناصر ماورایی یا موقعیت‌های روانی هولناک باشد. ارواح و هیولاها شخصیت‌های رعب‌آور این داستان‌ها هستند.  رمان تاریخی: داستان در یک دوره تاریخی واقعی می‌گذرد. مثل جنگ‌های واقعی که در گذشته رخ داده. یا انقلاب‌ها و تمدن‌های گذشته. اما شخصیت‌ها یا وقایع می‌توانند ساختگی باشند.   رمان درام-واقع‌گرا: بر زندگی واقعی، روابط انسانی و احساسات روزمره تمرکز دارد. شخصیت‌محور است و معمولاً به مشکلات واقعی زندگی مانند بحران هویت یا مشکلات خانوادگی می‌پردازد.  رمان روان‌شناختی: تمرکز اصلی بر ذهن، احساسات، کشمکش‌های درونی و حالت‌های روانی مانند وسواس، درگیری‌های ذهنی شخصیت‌هاست.  رمان ماجراجویی: مسیری پرحادثه در مقابل شخصیت قرار می‌گیرد. سرعت روایت در داستان‌های ماجراجویی بالا است. عمدتا مسیر سفرهای دریایی، بیابان‌ و صحراهای ناشناخته و وسیع و به طور کلی سرزمین های ناشناخته در این داستان‌ها روایت می‌شوند. رمان طنز: هدف اصلی خنداندن یا نقد اجتماعی با زبان طنزآمیز است.ویژگی‌های رمان مدرن و کلاسیک این سوال مطرح است چه آثاری را می‌توان رمان نامید؟ در پایان این مبحث به بیان ویژگی‌های شاخص رمان‌های کلاسیک و مدرن پرداخته‌ایم. 1-    رمان کلاسیک شخصیت‌پردازی‌های عمیق و چند لایه دارند. خواننده به خوبی انگیزه و احساساتشان را درک می‌کند.  ساختار روایی منظم و خطی است. مضامین رمان‌های کلاسیک در همه‌ی زمان‌ها برای انسان مهم است. مانند: عشق، اخلاق، قدرت، عدالت، سرنوشت و...  زبان روایت دقیق و مشخص است. پر از جزئیات است. پیام به خوبی انتقال داده می‌شود. معرفی شخصیت، اوج و فرود داستان و پایان‌بندی مشخصی دارد. در بسیاری از آثار کلاسیک، راوی سوم‌شخص دانای کل است. رمان‌های کلاسیک ارزش ادبی بالایی دارند. اسلوب داستان نویسی دقیقا در آن‌ها رعایت شده است.2-    رمان مدرن تمرکز بر ذهن شخصیت‌ها: در رمان‌های مدرن تأکید بیشتری بر افکار، احساسات و تجارب درونی شخصیت‌ها وجود دارد. از تکنیک‌های مختلفی مانند جریان سیال  ذهن استفاده می‌کنند. ساختار غیرخطی و پیچیده دارند. این ساختار به نویسندگان امکان می‌دهد تا زمان و مکان را آزادانه تغییر دهند و داستان را از زوایای مختلف بازگو کنند. به زندگی روزمره و مسائل اجتماعی توجه دارند و از مضامینی همچون بیگانگی، تنهایی، بحران هویت، و نارضایتی از زندگی مدرن سخن می‌گوید. نویسندگان مدرن اغلب زبان و سبک خاصی را برای روایت داستان خود انتخاب می‌کنند. این زبان گاه پیچیده و نمادین است. و به خواننده این امکان را می‌دهد تا برداشت‌های مختلفی از داستان داشته باشد.نتیجه‌گیری رمان یکی از مهم‌ترین قالب‌های ادبیات داستانی است، که با نشان دادن زندگی واقعی و شخصیت‌های پیچیده، تصویری روشن از انسان و جامعه ارائه می‌دهد. این قالب با گذر زمان و از طریق سبک‌ها و مکاتب مختلف مانند رئالیسم، مدرنیسم و پست‌مدرنیسم، توانسته احساسات، دغدغه‌ها و مشکلات فردی و اجتماعی را به تصویر بکشد. رمان در ایران و جهان همواره با تغییرات فرهنگی و تاریخی همراه بوده، و با انعطاف‌پذیری خود باعث سرگرمی و شناخت عمیق از زندگی و انسان برای خواننده می‌شود. رمان راهی جذاب و سرگرم‌کننده برای تجربه و فهم بهتر جهان است. شما می‌توانید بهترین و معروف ترین رمان های ایران و جهان را از سایت پاتوق کتاب با تخفیف تهیه کنید.  به قلم «زهره مومنیان»
بیوگرافی و کتاب های خسرو باباخانی
بیوگرافی و کتاب های خسرو باباخانی
خسرو باباخانی، مردی از جنس ادبیات همیشه شناختن آدم‌ها از زبان خودشان، حال و هوای دیگری دارد. خصوصا اگر نویسنده‌ای معروف باشد. خسرو باباخانی، نویسنده و متولد سال 1338 در تهران است. او از 26 سالگی و با نشریه کیهان بچه‌ها، پا به دنیای قصه و ادبیات پا گذاشت. خسرو باباخانی را شاید با کتاب «ویولن زن روی پل» بشناسید. اما او آثار دیگری چون خسرو و شیرین، مرغان ابراهیم، خلسه با طعم باروت، جشن از ما بهترون، نان و آفتاب، رویای یک عمارت فرعون را دارد. او در بسیاری از داستان‌هایی که نوشته از خاطرات کودکی خودش بهره برده. تلاش کرده تا اتفاقات و ماجراهایی که بر زندگی کودکی و جوانی خودش تاثیر عمیقی داشتند را به زبان داستانی بیان کند. اتفاقاتی مثل از دست دادن مروارید، خواهر شش ماهه‌اش؛ عاشقی و دلباخته شدنش به معلم کلاس و سال‌‌هایی که درگیر مبارزه بوده. او در کتاب خسرو و شیرین، با زبانی طنز و جذاب برای مخاطب نوجوان، سراغ ماجرای عاشقی خودش رفته و از خاطرات خود رمانی خوش‌خوان ساخته. ویولن زن روی پل، از بهترین کتاب های زندگینامه در میان آثار او، کتابی هست که مناسب رده سنی بزرگسالان است. «ویولن‌زن روی پل».  باباخانی در این کتاب مسیر عبور زندگی‌اش از ظلمت به نور را روایت کرده. «ویولن‌زن روی پل» یک اتوبیوگرافی است. اتوبیوگرافی از مردی که با شنیدن نام او به یاد جهان داستان و نویسندگی می‌افتیم. اما این بار او را با خاطراتی جدید و شاید دور از انتظار می‌بینیم. خسرو باباخانی در این کتاب مسیر عبور زندگی‌اش از ظلمت به نور را روایت کرده.  روایتی که در این کتاب با آن مواجه می‌شویم؛ کتاب را به یک اتوبیوگرافی خاص تبدیل کرده است. روایت اعتیاد سی ساله خسرو باباخانی که تمام ابعاد زندگی او و خانواده‌اش را تحت‌تأثیر قرار داده است.  «ویولن‌زن روی پل» که از نشر جام‌جم منتشر شده؛ به واسطه آنکه زندگی‌نامه خودنوشت باباخانی آن هم در موضوع خاصی چون اعتیاد است؛ مورد استقبال فراوانی از سوی مردم و مخاطبان قرار گرفته.  از سوی دیگر وجه امیدبخش کتاب است که مخاطب را به دنبال خود می‌برد. این کتاب روایت بازگشت از اعتیاد است. آسیب اجتماعی که سال‌های زیادی است افراد جامعه در طیف‌های مختلف با آن درگیر و زندگی‌شان تحت‌تأثیر آن دست خوش تغییر شده.  مطالعه «ویولن‌زن روی پل» با نشان دادن اینکه کسی با شدت خسرو باباخانی درگیر اعتیاد باشد و پس از سی سال بتواند از آن رها شود؛ امیدبخش است.  نویسنده تنها کسی نیست که سال‌های عمرش در مشت اعتیاد می‌سوزد. او سرپرست یک خانواده است. هر آنچه که در زندگی او دگرگون شود؛ تأثیر مستقیم بر همسر و فرزندانش دارد. کتاب به خوبی نشان می‌دهد که با گرفتار شدن هر یک نفر در اعتیاد، یک خانواده و اعضای آن به اندازه فردی که گرفتار شده آسیب می‌بینند.  خسرو باباخانی به واسطه درگیری با اعتیاد، شکست‌های زیادی را در شغل و روابط خود تجربه می‌کند.  شرایط سخت مالی در کنار پول مورد نیاز برای تهیه مواد مخدر، اوضاع را برای آنها بدتر کرده.  اما این تنها مشکل خانواده آنها نیست. پدر خانواده حالا با مصرف مخدر، قدرت کنترل و تصمیم‌گیری خود را از دست داده. این شرایط او را روزبه‌روز از فرزندانش دورتر می‌کند.  او در این کتاب با یادآوری این تجربه‌ها وجه جدید و عمیق‌تری از اعتیاد را به مخاطب نشان می‌دهد. به همین واسطه شاید بتوان از این کتاب به عنوان نماینده خوبی یاد کرد که آسیب‌های اجتماعی ناشی از اعتیاد را به شکل جامعی نشان داده.  نویسنده بارها برای ترک اقدام کرده و در نهایت هم موفق شده اما مسیر بازگشت برای باباخانی آن‌قدرها هم راحت نبوده.  روایت همین شکست‌ها می‌تواند به دل همه کسانی که تصمیم به ترک گرفتند؛ اما موفق نشدند؛ امید را برگرداند. خسرو باباخانی بدون ترس از قضاوت شدن؛ برای اینکه نشان بدهد غول اعتیاد شکست‌پذیر است. از جزئیات مسیر و مشکلاتش گفته.  او در این مدت تلاش‌های ناکام زیادی داشته؛ اما بالاخره با همراهی همسرش از فصل اعتیاد عبور می‌کند و ایفای نقش پدری را برای فرزندانش از نو شروع می‌کند.  نکته قابل توجه در این کتاب، همراهی عاشقانه همسر باباخانی است. او با وجود اینکه اعتیاد همسرش زندگی‌شان را درگیر مشکلات زیادی کرده بود؛ با این حال تا لحظه ترک کامل همسرش کنارش می‌ماند. ترک‌های چندین باره و ناموفق همسرش باعث ناامیدی او نمی‌شود. او بار زندگی را روی شانه‌هایش می‌کشد تا وقتی که همسرش با سلامتی به روند اصلی زندگی برگردد. او در شروع هر ترک همسرش، بدون توجه به تلاش‌های شکست خورده قبلی، باز هم کنار او می‌ماند و از او مراقبت می‌کند. «ویولن‌زن روی پل» در شانزده فصل نوشته شده. در فصل اول نویسنده از احوالش در اوج اعتیاد می‌گوید: «روزی هفت گرم مصرف خوراکی داشتم، به‌علاوه یک‌صد و پنجاه عدد قرص دیفنوکسیلات. آنهایی که تجربه‌اش را دارند می‌دانند این مقدار یعنی چه. آن قدر زیاد است که باورش ناممکن می‌شود. اما من راست می‌گویم. یک و دو دهم تا یک و نیم گرم تریاک را اگر به یک فرد سالم ورزشکار جوان بدهیم دیگر فرصت نمی‌کند تجربه‌اش کند. اگر ورزش کند می‌میرد. شاید این جوری مصرف هفت تا هفت و نیم گرم تریاک معلوم شود. حالا قرص‌ها هیچ!» در فصل دوم او دیگر خسته شده. می‌خواهد همه چیز را تمام کند: «نفهمیدم چه جوری بلند شدم و رفتم سراغ جاساز. جاساز که چه عرض کنم، همان کشوی میز تحریر. خاطرم هست حداقل هفت خشاب قرص خالی کردم کف دستم. دستم نمی‌لرزید. دلم هم نمی‌لرزید. تردیدی در کار نبود. رفتم آشپزخانه و قرص‌ها را یک‌جا ریختم توی دهانم. دهانم خشک بود و تلخ. یک لیوان آب از شیر پر کردم و سر کشیدم. مگر به این راحتی پایین می‌رفت؟ شده بود مثل گچ، سفت و چسبنده. هر بدبختی بود، دادم پایین.» فصل سوم همراه است با ورود روان‌شناسی به زندگی نویسنده. مردی که از باباخانی می‌خواهد تا سرگذشت چند ساله‌اش در اعتیاد را بشنود. در کنار او ما هم پای داستان زندگی امیرخانی می‌نشینیم. تا جایی که برسیم به فصل آخر و بهشت خسرو باباخانی. فصلی که باباخانی از نو متولد شده. فصلی که کنار خانواده او به مناسبت بازگشتش به زندگی، نفس راحتی می‌کشیم. به قلم «رقیه پورحنیفه»
بهترین کتاب های ادبیات ژاپن
بهترین کتاب های ادبیات ژاپن
نگاهی به ادبیات و آثار برتر ژاپن آثار اولیه‌ی ژاپن تحت تاثیر ارتباطات فرهنگی با چین و ادبیات چینی نوشته شدند. ادبیات هند نیز با گسترش بودیسم در ژاپن بر ادبیات این کشور تاثیر گذاشت اما در نهایت زمانی که نویسندگان ژاپنی شروع به نوشتن از فرهنگ و کشور خود کردند توانستند سبک خاص خود را پیدا کنند. ادبیات این کشور هم از نظر کیفیت و هم از نظر کمیت به عنوان یکی از اصلی ترین ادبیات جهان، قابل مقایسه به لحاظ قدمت و غنی بودن با ادبیات انگلیسی می‌باشد. ژاپن هرگز عصری خالی از تولید ادبی نداشت و جالب است بدانید برخی ژانرهای ادبی که در کشورهای دیگر چندان مورد توجه نیستند مانند خاطرات روزانه، سفرنامه ها و کتاب‌های افکار تصادفی، در ژاپن برجسته هستند. هایکو نیز از ابداعات ادبی ژاپن می‌باشد؛ کوتاه‌‌ترین شکل شعر در جهان که تنها از 17 هجا تشکیل شده و در سه سطر با ترکیب 5_7_5 نوشته می‌شود. هایکو اغلب بر عناصر طبیعت، تغییر فصل‌ها و لحظه‌های زودگذر زندگی تمرکز دارد. برای مثال از معروف‌ترین هایکوهای ماتسوئو باشو شاعر بزرگ ژاپنی این است:  کهن برکه‌ای  غوکی می‌پرد آوای آب هایکو نه‌تنها یک فرم ادبی، بلکه نوعی نگاه به جهان است که در کمترین واژه‌ها، ژرف‌ترین معناها را جای می‌دهد. یکی دیگر از موضوعات پرطرفدار و محبوب مرتبط با ادبیات ژاپن، مانگا می‌باشد. مانگا، رمان مصور در ژانرهای مختلف است که معمولا به صورت سیاه و سفید چاپ می‌شوند و سبک طراحی خاصی دارند که در سراسر جهان شناخته شده است. اگر به ادبیات و آثار ژاپن علاقه‌مندید پیشنهاد می‌کنیم تا پایان این مقاله با ما همراه باشید.   بهترین کتاب های ادبیات ژاپن 1- گریه آرام اثر کنزابورو اوئه گریه آرام اثر کنزابورو اوئه نویسنده ژاپنی برنده جایزه نوبل، رمانی عمیق و تاریک است که روایتگر درد و رنج شخصی، پیوندهای خانوادگی و باقی مانده های ژاپن پس ازجنگ می‌باشد. این کتاب، داستان دو برادر، یکی درگیر مشکلات زندگی و درد و رنج‌های خانوادگی و دیگری سرکش و طغیانگر در پی یک قیام دهقانی است. بیگانگی وجودی و یاس عمیق از موضوعات اصلی رمان است. کاراکتر اصلی داستان دچار بحران هویت است و برای کنار آمدن با واقعیت‌های تلخ زندگی خود و جامعه تلاش می‌کند. او نماد انسان در حال مبارزه برای درک و پذیرش رنج و درد زندگی است. از دیگر موضوعات گریه‌ی آرام می‌توان به تکرار تاریخ و خشونت‌های خانوادگی که نسل به نسل منتقل شده و تمایل بشر برای تکرار اشتباهات گذشته اشاره کرد. رمان همچنین به آسیب‌های خانوادگی و جمعی هم می‌پردازد. اوئه با نثری عمیق و پرطنین، شخصیت‌ها و پیچیدگی‌های وجودی آنها را به تصویر کشیده و خواننده را با پرسش‌هایی درباره چیستی هویت و چرایی درد و رنج انسان روبرو می‌کند. این کتاب با بررسی عمیق احساسات انسانی و پیچیدگی‌های فکری او جایگاه خاصی در ادبیات ژاپن و جهان دارد. گریه آرام برنده جایزه تانیزاکی در سال 1967 شد. درباره‌ی کنزابورو اوئه کنزابورو اوئه متولد 31 ژانویه‌ی 1935 می باشد که در جمله‌ی نویسندگان برجسته‌ی معاصر ژاپن قرار دارد. او در توکیو ادبیات فرانسه خواند و در دوران دانشجویی در سال 1957 شروع به چاپ نوشته‌هایش کرد. اوئه در سال 1994 برنده جایزه نوبل ادبی شد.    2. خدمتکار و پروفسور اثر یوکو اوگاوا رمان خدمتکار و پروفسور، داستان یک پروفسور ریاضی توانا با مشکلی عجیب است که بعد از ضربه دیدن سرش حافظه کوتاه مدتش آسیب می‌بیند و فقط 80 دقیقه اتفاقات در ذهنش باقی می‌ماند. با این‌حال معادلات و فرمول‌های ریاضی هم‌چنان در ذهنش زنده هستند. خدمتکاری برای مراقبت از او استخدام می‌شود و بین این دو نفر یک رابطه‌ی عمیق و زیبا شکل می‌گیرد. نویسنده با نثری ساده و روان پیچیدگی های احساسی انسان و معنای زندگی را با فرمول‌ها و اعداد ریاضی در هم آمیخته است. در قسمتی از کتاب می‌خوانیم: "پروفسور گفت: اعداد اول مثل زندگی هستند آنها فقط به دو چیز تقسیم می‍‌شوند، یک و خودشان. هیچ راه دیگری برای تقسیم‌شان وجود ندارد و به همین خاطر است که آن‌ها آنقدر تنها هستندو"  در این پاراگراف به زیبایی اعداد، تنهایی و خلوص آن‌ها به زندگی انسان‌ها پیوند خورده است. درباره یوکو اوگاوا یوکو اوگاوا، متولد 30 مارچ 1962 می‌باشد که از سال 1988 تاکنون بیش از چهل نوشته‌ی داستانی و غیر داستانی را به تحریر درآورده است. قهرمان داستان‌های اوگاوا معمولا زنان هستند و بعضی اوقات رفتار و شخصیت‌های آنها منعکس کننده‌ی فرهنگ ژاپن و خصوصا زنان می‌باشد.   3. معبد سپیده دم اثر یوکیو میشیما معبد سپیده دم سومین جلد از کتاب‌های چهارگانه دریای حاصلخیزی است که توسط یوکیو میشیما نوشته شده است. میشیما برای نوشتن این کتاب‌ها به مکانهای مختلف سفر کرد تا بتواند توصیفات دقیق‌تری ارائه دهد. معبد سپیده دم ادامه زندگی شخصیت اصلی داستان از جلدهای قبلی است. او به تایلند سفر می‌کند و با دختری آشنا می‌شود که گمان می‌کند تناسخ همکلاسی مدرسه‌اش است. 11 سال بعد او دوباره به تایلند سفر می‌کند تا جزئیات بیشتری از زندگی او را کشف کند. در این جلد مفاهیمی مانند تناسخ، مرگ، عشق و جستجوی متافیزیکی به شدت پررنگ هستند. میشیما با نثری شاعرانه و فلسفی، تضاد بین شرق و غرب، سنت و مدرنیته، معنویت و مادیگرایی را بررسی می‌کند. نویسنده از نمادها و تشبیهات عمیق فلسفی استفاده می‌کند که نیاز به تامل دارد. این مجموعه چهار جلدی به ویژه معبد سپیده دم از شاهکارهای ادبیات ژاپن محسوب می‌شود. اگر به فلسفه شرق و داستان‌های روانکاوانه علاقه دارید این کتاب برای شما جذاب خواهد بود. درباره یوکیو میشیما یوکیو میشیما در 14 ژانویه 1925 زاده شد. او نه‌تنها نویسنده بلکه شاعر، نمایش نامه نویس، بازیگر و کارگردان نیز بود که سه بار نامزد دریافت جایزه نوبل ادبیات شد و از بزرگترین نویسندگان قرن بیست به شمار می‌رود. او همچنین به دلیل خودکشی با روش هاراکیری نیز مشهور است.   4. پیش از آن‌که قهوه‌ات سرد شود اثر توشیکازو کاواگوچی رمان چند جلدی پیش از آن‌که قهوه‌ات سرد شود از پرفروش ترین و مشهورترین رمان‌های ژاپن در دهه‌ی اخیر است. داستان درباره‌ی یک کافه قدیمی در توکیو است که به مشتریانش امکان می‌دهد در زمان سفر کنند البته تحت شرایطی. زمان سفر محدود است، مشتری باید قبل از سرد شدن قهوه برگردد وگرنه به روحی تبدیل می‌شود که تا ابد روی صندلی کافه می‌نشیند، در ضمن تغییر گذشته غیرممکن است و امکان تغییر آن وجود ندارد.   حسرت گذشته، پذیرش این واقعیت که بعضی چیزها قابل تغییر نیستند و قدر دانستن لحظه‌هایی که با عزیزانمان می‌گذرانیم از درون‌مایه‌های اصلی کتاب هستند. کوواگوچی با نثری ساده و عمیق داستان احساسی و تامل برانگیز خلق کرده که ترکیبی از رئالیسم جادویی و فلسفه‌ی زندگی است. اگر از علاقه‌مندان به ژانرهای علمی تخیلی و داستان‌های با محوریت سفر در زمان هستید خواندن این کتاب به شما پیشنهاد می‌شود. درباره توشیکازو کاواگوچی توشیکازو کاواگوچی در سال 1971 در اوساکای ژاپن زاده شد. در ابتدا او در حوزه‌ی تئاتر فعالیت می‌کرد و نمایش‌نامه نویس و کارگردان تئاتر بود. عمده شهرت کاواگوچی در ایران  و سایر کشورها میدون انتشار کتاب پیش از آن‌که قهوه‌ات سرد شود می‌باشد. او برنده‌ی جایزه فستیوال نمایشی سوگینامی که در سطح بین المللی و در کشور ژاپن برگزار می‌شود شده است.   5. قطار سریع السیر توکیو اثر سیچو ماتسوموتو قطار سریع السیر توکیو، ماجرای قتل مرموز دو زوج در نزدیکی ساحل است که به نظر می‌رسد خودکشی کرده‌اند. کاراگاه پرونده با بررسی جدول زمانی قطارهای توکیو و جزئیات پیش پا افتاده توطئه‌ای بزرگ را فاش می‌کند. این کتاب نشان‌دهنده‌ی فساد اداری و بی‌عدالتی‌های جامعه ژاپن پس از جنگ جهانی دوم است. از ویژگی‌های جالب این رمان جنایی تمرکز بر تحلیل منطقی و ذهنیت کاراگاه است تا صحنه‌های اکشن. کتاب قطار سریع السیر توکیو از مشهورترین رمان های پلیسی ژاپن و از نمونه‌های برجسته ادبیات کارآگاهی این کشور محسوب می‌شود که به دلیل ساختار هوشمندانه‌اش بارها در ژاپن و دیگر کشورها اقتباس سینمایی و تلویزیونی شده است. اگر به داستان‌های پلیسی، جنایی علاقه دارید از مطالعه این کتاب غافل نشوید. درباره سیچو ماتسوموتو سیچو ماتسوموتو (متولد 21 دسامبر 1909_ فوت 4 اوت 1992) نویسنده ژاپنی بود که با داستانهای پلیسی‌اش در ژاپن مشهور است. آثار او اغلب نمایانگر مسائل اجتماعی و پوچ گرایی بعد از جنگ است. آثار او بعد از چهل سالگی چاپ شد و حدود 450 اثر مننتشر کرد. ماتسوموتو با محبوبیت ژانر پلیسی به پرفروش‌ترین و پردرآمدترین نویسنده ژاپن در دهه1960 تبدیل شد.   6.کافکا در کرانه اثر هاروکی موراکامی کافکا در کرانه ماجرای دو شخصیت یکی پسر نوجوانی به نام کافکا تامورا و دیگری پیرمرد کم‌هوشی به نام ناکاتا است که طی اتفاقاتی سرنوشت این دو نفر با هم، هم‌سو می‌شود. هاروکی موراکامی این نویسنده نام‌آشنا در این کتاب از روایت غیر خطی استفاده می‌کند و زمان و مکان گاهی نامشخص است. جالب است بدانید موراکامی معتقد است که برخی صحنه‌ها مثل یک رویا هستند و هر کسی می‌تواند برداشت شخصی داشته باشد. او در این رمان با ترکیب رئالیسم جادویی، اساطیر ژاپنی و فلسفه اگزیستانسیالیستی داستانی پیچیده و رویایی خلق کرده است. کافکا در کرانه نمایانگر پختگی و بلوغ یکی از بهترین نویسندگان دنیا هاروکی موراکامی است.   7. جنگل نروژی اثر هاروکی موراکامی از دیگر آثار برتر موراکامی جنگل نروژی است. این داستان ماجرای عاشقانه‌ی دانشجویی به نام تورو در توکیو می‌باشد که گذشته‌ی خود را به یاد می‌آورد. او میان احساساتش نسبت به دو دختر گیر می‌افتد. رمان به موضوعاتی مانند عشق، فقدان، تنهایی و گذر از دوران جوانی می‌پردازد. موراکامی در این کتاب برخلاف دیگر آثارش از عناصر فانتزی کمتری استفاده کرده و بیشتر یک رمان واقع‌گرایانه خلق کرده است. او با اینکه از نثری روان و ساده استفاده کرده اما فضایی عمیقا احساسی و گاه سورئال ایجاد کرده است. نام رمان از آهنگ جنگل نروژی از گروه بیتلز گرفته شده که در داستان نیز به آن اشاره میشود. اگر علاقه‌مند به داستان‌های عاشقانه ملودرام با مایه‌های روانشناختی هستید این کتاب برای شما جذاب خواهد بود. درباره هاروکی موراکامی هاروکی موراکامی در 12 ژانویه 1949 در توکیو ژاپن به دنیا آمد. کتاب‌ها و داستان‌های او به 50 زبان زنده دنیا برگردانده شده است و میلیون‌ها نسخه در خارج از کشور خودش به فروش رفته است. سبک نوشتاری او داستانی، فراواقع گرایی، جادویی، علمی تخیلی و رندنامه است. او ابتدا صاحب یک بار جاز بود در سال 1981 بار جازش را فروخت و نویسندگی را پیشه‌ی حرفه‌ای خود قرار داد.   8. نه آدمی (زوال بشریت) اثر اوسامو دازای کتاب نه آدمی یا زوال بشریت در میان نسل جوان از محبوبیت خاصی برخوردار است. این رمان که از زبان اول شخص روایت می‌شود بازتابی از زندگی واقعی خود نویسنده است و یکی از تاریک‌ترین و عمیق‌ترین نوشته‌های ادبیات مدرن ژاپن به شمار می‌رود. داستان درباره مردی است که دچار احساس عمیق بیگانگی و انزوا از جامعه است و برای پنهان‌کردن اضطراب و احساس بی‌ارزشی خود نقاب‌های گوناگونی بر چهره می‌زند. او با گذشت زمان به ورطه اعتیاد، روابط جنسی متعدد و افسردگی شدید می‌افتد و در نهایت احساس می‌کند که دیگر انسان نیست. سبک دازای روان و ساده اما شاعرانه و غم انگیز است. بسیاری از جملات او در حافظه مخاطب حک می‌شود. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: "زندگی کردن برای من مثل این بود که در اتاقی تاریک دنبال چیزی بگردم که حتی نمی‌دانستم چیست." کتاب نه آدمی به کسانی که به ادبیات روانکاوانه علاقه دارند و کسانی که اهل فلسفه، اگزیستانسیالیسم یا تفکر درباره معنای زندگی هستند پیشنهاد می‌شود. درباره اوسامو دازای اوسامو دازای با وجود عمر کوتاهش تاثیر زیادی بر ادبیات ژاپن گذاشت. حتی نویسنده‌های معروفی مثل کوبو آبه و هاروکی موراکامی از او تاثیر پذیرفته‌اند. دازای اندکی پس از انتشار آخرین قسمت کتاب نه آدمی خودکشی کرد. دازای شخصیتی بود شکننده و حساس که هم‌زمان از زندگی متنفر بود و هم در جستجوی معنا و انسانیت. همین تناقض‌ها آثارش را عمیق و تاثیرگذار کرده است.   9. هرگز ترکم مکن اثر کازوئو ایشی گورو کتاب هرگز ترکم مکن از زبان زن 31 ساله‌ای به نام کتی راویت شده است که به عنوان مددکاراجتماعی فعالیت می‌کند. او خاطرات کودکی خود را در دوران مدرسه شبانه‌روزی به یاد می‌آورد که رفته‌رفته به حقیقت دوران کودکی و اینکه چرا آن مدرسه شبانه‌روزی به او و دیگر کودکان پناه داده پی می‌برد. ایشیگورو در این رمان بدون استفاده از عناصر فانتزی، جهانی را می‌سازد که هم واقع‌گرایانه و هم فراواقعی است. او از طریق روایت غمگین کتی، پرسش‌های اخلاقی پیچیده‌ای را مطرح می‌کند که تا مدت‌ها پس از پایان کتاب در ذهن خواننده می‌ماند. این رمان ترکیبی از ژانر علمی تخیلی، درام و فلسفه اخلاق است که مخاطب را با پرسش‌هایی درباره هویت، عشق، سرنوشت و معنای انسانیت روبرو می‌کند. کتاب هرگز ترکم مکن برای دوستداران فلسفه و کسانی که به روایت‌های غیرخطی و خاطره‌گونه علاقه دارند پیشنهاد مناسبی است. درباره کازوئو ایشیگورو کازوئو ایشیگورو، 8 نوامبر 1945 در ناکازاگی متولد شد. او نویسنده انگلیسی ژاپنی تبار است که در 5 سالگی به همراه خانواده به انگلستان مهاجرت کرد. این ترکیب فرهنگی (شرق _ غرب) تاثیر زیادی بر نگاه ادبی او گذاشت. او از شناخته شده ترین نویسندگان انگلیس است و همچنین برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2017 نیز می‌باشد.   جمع بندی: چرا باید آثار ادبی ژاپن را مطالعه کنیم؟ ادبیات ژاپن از نظر هنری غنی است و بینشی منحصر به فرد درباره زندگی، طبیعت و انسانیت را ارائه می‌دهد. نویسندگان ژاپنی فراز و فرودهای ذهن انسان را با دقت می‌کاوند و نگاه فلسفی به زندگی و طبیعت دارند. ادبیات ژاپن مانند یک فنجان چای سبز است ظاهرا ساده اما عمیقا آرامب‌خش و پر از معنای نهفته.  ادبیات ژاپن آمیختگی شگفت‌انگیزی از فلسفه کهن و مسائل معاصر را نشان می‌دهد، روایت‌های غیرخطی و چندلایه دارد، برای طبیعت و تغییر فصول احترام ویژه‌ای دارد، شخصیت‌ها را عمیق روانکاوی می‌کند و زیبایی در ناکامل بودن و زوال (وابی سابی*) را به خوبی نشان می‌دهد. آشنایی با ادبیات ژاپن درک بهتری از فرهنگ شرق آسیا و نگاه متفاوت آن به مسائل جهانی ارائه می‌دهد. اگر به دنبال تجربه‌ای ادبی غنی و تامل برانگیز هستید آثار ژاپنی گزینه‌ای استثنائی هستند. در این مقاله مروری داشتیم بر 10 کتاب از کشور ژاپن، داستان‌هایی که از جمله بهترین کتاب های ادبیات ژاپن هستند. اگر دوست دارید با فرهنگ و ادبیات ژاپن بیشتر آشنا شوید، این کتاب‌ها را از دست ندهید. (*اگر از زیبایی یک قوری قهوه ترک خورده یا نور محو غروب احساس آرامش می‌کنید شما توانسته‌اید مفهوم وابی سابی را درک کنید.!)همین حالا با کد تخفیف: blog1، کتاب های معرفی شده در وبلاگ پاتوق کتاب را سفارش داده و از تخفیف ویژه برخوردار شوید!به قلم «طیبه رضایی»
کتاب های توصیه شده رهبری: روایت هایی ناب از کتابخوانی رهبری
کتاب های توصیه شده رهبری: روایت هایی ناب از کتابخوانی رهبری
از میان آثار متعددی که به بهانه‌های مختلف و توسط افراد مختلف، توصیه یا تقدیر شده‌اند، آثار توصیه شده توسط رهبر انقلاب به طور خاصی خودنمایی می‌کند. رهبر معظم انقلاب، آیت الله سید علی خامنه‌ای، تاکید ویژه‌ای بر کتاب و کتابخوانی دارند و کتابخوانی، یکی از علایق جدی ایشان است. در این مقاله، مروری خواهیم داشت بر نظرات رهبری در مورد کتاب و فرهنگ کتابخوانی و هم‌چنین تعدادی از کتاب‌هایی که توسط ایشان توصیه یا خوانده شده را بررسی خواهیم کرد. اگر علاقه دارید تا با روایت‌هایی جذاب از کتابخوانی رهبر انقلاب آشنا شوید، هم‌چنین اگر دوست دارید تا جایگاه کتاب در اندیشه رهبری را بیشتر بشناسید، این مطلب مناسب شماست. با ما همراه باشید. «کتاب» در اندیشه رهبری کتاب و کتابخوانی همواره به عنوان یکی از ارکان مهم پیشرفت فکری و فرهنگی جامعه مورد تأکید اندیشمندان و رهبران دینی بوده است. مقام معظم رهبری، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، نیز در بیانات متعدد خود بر اهمیت کتاب و مطالعه تأکید ویژه‌ای داشته‌اند. ایشان نه‌تنها به عنوان یک رهبر دینی، بلکه به عنوان یک الگوی عملی برای کتابخوانی مطرح هستند. صحبت‌های ایشان در مورد کتاب‌های مختلف، همیشه انسان را غافل‌گیر می‌کند. نقل است که بارها شده رمان تازه منتشرشده‌ای را خدمت ایشان برده‌اند، اما ایشان می‌فرمایند که آن را مطالعه کرده‌اند. حضور ادبی یک رهبر: پیوندی ناگسستنی با دنیای کتاب و شعر پیش از انقلاب، مقام معظم رهبری در محافل ادبی به‌عنوان چهره‌ای ادیب و شیفته‌ی شعر و ادبیات شناخته می‌شدند؛ ویژگی‌ای که تا امروز به‌عنوان بخش جدایی‌ناپذیری از شخصیت ایشان باقی مانده است. این علاقه‌ی عمیق به فرهنگ و کتاب، سال‌هاست در اقداماتی ملموس نمود یافته؛ از حضور پیوسته در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران تا بیان نکات ظریف درباره‌ی آثار گوناگون و برگزاری جلسه شعر. امروز نیز تقریظ‌های ایشان بر کتاب‌های مختلف، همچون آیینه‌ای، بازتابِ همان روحیه‌ی ادب‌دوستی است که همواره در کلام و رفتارشان مشهود بوده است. این تقریظ‌ها نه‌تنها نشان‌دهنده‌ی دغدغه‌ی فرهنگی ایشان است، بلکه گواهی بر تداوم پیوند شخص رهبری با دنیای پرنور ادبیات و اندیشه به شمار می‌رود.بیشتر بخوانید: جدیدترین کتاب های تقریظ شده توسط رهبریاهمیت «کتاب» و «کتابخوانی» در نگاه رهبر انقلاب مقام معظم رهبری بارها در سخنرانی‌ها و گفتگوهای خود به اهمیت کتاب و کتابخوانی اشاره کرده‌اند. در ادامه به چند جمله کلیدی و تکان‌دهنده از رهبری درباره اهمیت کتابخوانی اشاره می‌کنیم: من هر زمان که به یاد کتاب و وضع کتاب در جامعه خودمان می‌افتم، قلبا غمگین و متاسف می‌شوم. این به خاطر آن است که در کشور ما به هر دلیلی که شما نگاه کنید، باید کتاب اقلا ده برابر این میزان، رواج و توسعه و حضور داشته باشد…   کتاب، دروازه‌ای به سوی جهان گسترده دانش و معرفت است و کتاب خوب، یکی از بهترین ابزارهای کمال بشری است.    برای یک ملت، خسارتی بزرگ است که افراد آن با کتاب سر و کار نداشته باشند!   کدام دفاع ملی است که در درجه اول متکی به فرهنگ و آموزش و بینش و دانش نباشد؟ پس باز هم به کتاب بر می‌گردیم…. من تعجب می‌کنم که چرا ما به عنوان دولت جمهوری اسلامی آن مقداری که به کتاب اهمیت می‌دهیم، ده برابر آن را اهمیت نمی‌دهیم؟!   کتاب، مقوله بسیار مهمی است. البته من به کارهای هنری، تصویری، تلویزیون، سینما یا از این قبیل چیزها، خیلی اعتقاد دارم اما کتاب نقش مخصوصی دارد. جای کتاب را هیچ چیزی پر نمی کند! کتاب را باید ترویج کرد. مردم باید به کتابخوانی عادت کنند و کتاب وارد زندگی مردم شود.   با وجود اهمیت رسانه‌های تصویری هیچ کدام جای کتاب را پر نمی‌کنند.   با اینکه گرفتاری کاری‌ام زیاد است اما بحمدالله از کتاب منفک نشده‌ام و در حقیقت نمی‌توانم هم منفک بشوم. در خلال کارهای فراوان و سنگینی که بر دوش ما هست دائما با کتاب سر و کار دارم. احساس می‌کنم که اگر انسان بخواهد در زمینه معنوی و فرهنگی تر و تازه بماند، جز رابطه با کتاب که مثل رابطه با جویبار دائمی و در جریان است و مرتب تازه‌هایی را در اختیار انسان می‌گذارد چاره‌ای ندارد. مثل رابطه با یک جویبار دائمی است، که در جریان است و تازه‌هایی را در اختیار انسان می‌گذارد.   من مایل هستم که کتاب‌خوانی هر چه بیشتر رواج پیدا کند، چون اعتقادم بر این است که ما محتاج کتاب هستیم؛ همه‌ی آحاد در بخش‌های مختلف، طبقات مختلف سنّتی و علمی، احتیاج دارند به اینکه کتاب بخوانند و به معنای واقعی کلمه، هیچ چیزی جای کتاب را نمی‌گیرد!   امروز یک مقداری شاغل‌های دیگر، مثل فضای مجازی، مثل این‌جور چیزها، جای کتاب‌خوانی را گرفته؛ این حرکتِ صحیحی نیست. نه اینکه به فضای مجازی مراجعه نکنند یا روزنامه نخوانند؛ چرا، لکن اینها جای کتاب را نباید بگیرد.   کتاب بایستی یک جای خاصّی، هم در سبد معیشت مردم و خرید مردم، هم در مجموعه‌ی وقت‌گذاری‌های آنها داشته باشد؛ هر روز یک مقداری کتاب باید بخوانند.  «فرهنگ کتابخوانی» در کلام رهبر معظم انقلاب رهبر انقلاب، کتابخوانی را نه تنها یک فعالیت فرهنگی، بلکه یک وظیفه دینی و انسانی می‌دانند. ایشان مطالعه را راهی برای افزایش آگاهی، تقویت ایمان و مقابله با تهاجم فرهنگی دشمنان معرفی می‌کنند. در دیدگاه ایشان، یک فرد کتابخوان می‌تواند با بصیرت بیشتری در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی عمل کند. در ادامه چند بخش شیرین از بیانات ایشان در مورد کتابخوانی را با هم مرور می‌کنیم: «دنیایی که در ایران از آن خبری نیست!» اگر تعداد کتاب زیاد شد، اگر عنوان کتاب زیاد شد، اگر کتاب در همه موضوعات مورد نیاز بود، اگر مردم می‌توانستند سوال‌ها و استفهام‌هایشان را در کتاب بیابند و به کتاب مراجعه کنند، یک عالَم دیگر و ماجرای دیگری خواهد شد که متاسفانه امروز در داخل ایران از آن خبری نیست!  هرجا که با کتاب سر و کاری هست، می‌بینید که از لحاظ کیفیت روحی و وضع فکری، نسبت به آن‌جایی که این وضعیت وجود ندارد، تفاوت محسوسی هست! «عادت خوب دست به دست کردن کتاب» این عادت هنوز در بین مردم ما جا نیفتاده که بروند کتابی را بخرند، بعد آن را بخوانند، بعد به دوستشان یا به فرزندشان بدهند، تا آنها هم بخوانند؛ اینطوری نیست. ای بسا کتابی را می‌خرند، بعد آن را کناری می‌گذارند، یا مثلا کتابی را دوستی به دوستی هدیه می‌دهد، او هم کناری می‌گذارد! واقعا کتاب‌خواندن در مملکت ما جا نیفتاده است و این درد بزرگی است. ما از اهمیت و عظمت این درد غافلیم! «با کتاب باید انس گرفت» مردم ما با کتاب، بیش از آن‌چه که امروز انس دارند باید انس بگیرند. کتابخوانی چیزی است که برای یک ملت فریضه است! واجب و لازم است! مردمی که اهل کتاب خواندن نباشند، از لحاظ معلومات و ذکاوت و هوشیاری، تفاوت می‌کنند با مردمی که با کتاب و مطبوعات انس داشته باشند… مردم باید به کتابخوانی عادت کنند و باید کتاب وارد زندگی آنان شود! «بچه ها را از کودکی با کتاب مانوس کنید» به فرزندانمان از کودکی عادت بدهیم کتاب بخوانند. مثلا وقتی می‌خواهند بخوابند، کتاب بخوانند. یا وقتی ایام فراغتی هست، روز جمعه‌ای هست که تفریح می‌کنند، حتما بخشی از آن روز را به کتاب خواندن اختصاص بدهند. «شب ها قبل از خواب کتاب بخوانید» در منزل خود من، همه افراد، بدون استثناء، هر شب در حال مطالعه خوابشان می‌برد. خود من هم همینطورم. نه اینکه حالا وسط مطالعه خوابم ببرد. مطالعه می‌کنم تا خوابم می‌آید، کتاب را می‌گذارم و می‌خوابم. همه افراد خانه ما، وقتی می‌خواهند بخوابند حتما یک کتاب کنار دستشان است. من فکر می‌کنم همه خانواده‌های ایرانی باید اینگونه باشند. حتی بچه‌های کوچک باید با کتاب انس پیدا کنند. «پدر و مادر برای کودکان کتاب بخوانند» یکی از کارهایی که از قراین فهمیده می‌شود در بین اروپایی‌ها معمول است و متاسفانه اینجا هیچ معمول نیست، این است که مثلا مادران یا بزرگتران برای بچه‌هایشان در فرصت‌هایی کتاب می‌خوانند، یا دو نفر سه نفر آدم می‌نشینند یک نفر برایشان کتاب می‌خواند؛ که اینجا هنوز این کارها معمول نیست… رسم کتابخوانی را در بین مردم باب کنیم؛ کاری که شنیدم اروپایی‌ها در خانه انجام می‌دهند. وقت خواب، مادر برای بچه‌اش کتاب می‌خواند. ما این رسم را نداریم. البته در قدیم در بعضی از خانواده‌ها بوده … اما اکنون در بین مردم رایج نیست. «خانم ها در خانه کتاب بخوانند» کتابخوانی باید یک سیره و سنت رایج بین مردم ما بشود. کتاب بخوانند و به فرزندانشان هم یاد بدهند. خانم‌ها در خانه کتاب بخوانند… از جمله کارهای بسیار مهم کتابخوان کردن زنان است. یک شیوه‌های ابتکاری پیدا کنید، برای اینکه خانم‌های داخل خانه را کتابخوان کنید. متاسفانه زنان ما با کتابخوانی خیلی انسی ندارند. هزاران کتاب در بازار می‌آید و می‌رود، اما این‌ها مطلع نمی‌شوند. این کتاب‌ها معارف بشری است که ذهن‌ها را برای بهتر فهمیدن، بهتر اندیشیدن، بهتر ابتکار کردن، و در موضع بهتر و صحیح‌تری قرار گرفتن، آماده می‌کند. «عادت به کتابخوانی در سنین پایین» آنچه که همیشه برای انسان می‌ماند، کتابخوانی در سنین پائین است. جوانان شما، کودکان شما هرچه می‌توانند، کتاب بخوانند؛ در فنون مختلف، در راه‌های مختلف، مطلبی یاد بگیرند. البته از هرزه‌گردی در محیط کتاب هم باید پرهیز کرد، منتها این مسئله‌ی بعدی است؛ مسئله‌ی اول این است که یاد بگیرند، عادت کنند به این که اصلاً به کتاب مراجعه کنند، کتاب نگاه کنند. روایتی از شگفتی دیپلمات‌ها در برخورد با رهبر انقلاب حجت الاسلام علی شیرازی در مصاحبه‌ای با خبرگزاری تسنیم، کتابخوانی رهبر انقلاب را اینگونه توصیف می‌کند: «بارها شاهد بوده‌ام که مقامات بین‌المللی از وسعت اطلاعات رهبر انقلاب درباره تاریخ کشورشان سخت به تعجب افتاده‌اند. یک مورد به‌یادماندنی، دیدار دبیرکل پیشین سازمان ملل متحد از غنا با ایشان بود. وقتی رهبر انقلاب با تسلطی کم‌نظیر درباره جزئیات تاریخ غنا سخن گفتند، آن دیپلمات آفریقایی با چهره‌ای حیرت‌زده اعتراف کرد: "جالب است که ایشان حتی بهتر از من که یک غنایی هستم، تاریخ کشورم را می‌دانند!"» این اتفاق تنها یک نمونه از موارد متعددی است که میهمانان خارجی را به حیرت واداشته است. عمق مطالعه و حافظه تاریخی ایشان چنان است که گویی برای هر کشوری که با نمایندگانش دیدار می‌کنند، سال‌ها در آن سرزمین زیسته‌اند. رهبر انقلاب چه کتاب هایی را مطالعه می کنند؟ رهبر انقلاب در سال 1376 در گفت و شنودی صمیمی با جوانان، در مورد وضعیت کتاب‌خوانی خودشان در جوانی این‌گونه می گویند: "من در دوران جوانی زیاد مطالعه می‌کردم. غیر از کتاب‌های درسی خودمان که مطالعه می‌کردم و می‌خواندم، کتاب تاریخ، کتاب ادبیات، کتاب شعر و کتاب قصه و رمان هم می‌خواندم. به کتاب قصه خیلی علاقه داشتم و بسیاری از رمان‌های معروف را در دوره نوجوانی خواندم. شعر هم می‌خواندم. من با بسیاری از دیوان‌های شعر، در دوره نوجوانی و جوانی آشنا شدم. به کتاب تاریخ علاقه داشتم و چون با زبان عربی آشنا شده بودم، به حدیث هم علاقه داشتم…" جالب است بدانید ایشان بسیاری از کتاب‌هایی که در نوجوانی خوانده‌اند را از کتابخانه آستان قدس رضوی امانت می گرفتند؛ که البته بخش زیادی از این کتاب‌ها، رمان و داستان بوده‌اند. حضور مقام معظم رهبری در کتابخانهٔ آستان قدس رضوی در سنین نوجوانی، تنها یک خاطرهٔ ساده نیست؛ بلکه جلوه‌ای از روحیهٔ جستجوگر و دانش‌طلب ایشان از همان سال‌های آغازین حیات فکری است. کتابخانهٔ آستان قدس برای ایشان، نه یک فضای خشک و رسمی، که دریایی از معارف گوناگون بود. در حالی که برخی گمان می‌کنند این کتابخانه صرفاً به منابع دینی محدود است، امانت‌گرفتن کتاب‌های داستان توسط ایشان، نشان‌دهندهٔ ذوق ادبی و انس عمیق با ادبیات و داستان از همان دوران جوانی است.   این انتخاب‌ها حاکی از توجه همزمان به جنبه‌های عقلانی و عاطفیِ معرفت است؛ همان ویژگی‌ای که بعدها در بیانات و نوشته‌های ایشان نیز مشهود شد.   3 نکته مهم از این خاطره از این خاطره می‌توان برداشت کرد: 1. تربیت فکریِ ریشه‌دار: این دوره، سنگ‌بنای مطالعات نظام‌مند و چندبُعدی ایشان در حوزه‌های تاریخ، ادبیات و علوم اسلامی شد. کتابخوانی در سنین نوجوانی و جوانی می‌تواند اثری ژرف بر شخصیت انسان بگذارد. 2. الگویی برای نسل جوان: نشان می‌دهد که حتی بزرگ‌ترین شخصیت‌های علمی و دینی نیز با کتاب‌های عمومی و ادبیات داستانی انس داشته‌اند. 3. نقش کتابخانه‌های عمومی در پرورش اندیشه: تجربهٔ ایشان مؤید جایگاه کتابخانه‌ها به عنوان کانون‌های زندهٔ فرهنگی است.  باید توجه داشته باشیم که ذائقه‌سازی مطالعاتی از نوجوانی شکل می‌گیرد، همان‌گونه که ایشان با انتخاب آزادانهٔ کتاب‌های داستان، پایه‌های فهم خود را استوار کردند.   هم‌چنین به اهمیت مطالعه در موضوعات مختلف علی‌الخصوص ادبیات و رمان باید دقت کرد، چراکه همان داستان‌ها بعدها در بیانات ایشان به نمونه‌های زندهٔ تحلیل اجتماعی تبدیل شدند.   این سیره ثابت می‌کند که رهبری فکری، محصول آشنایی با ادبیات جهان و تعادل میان دانش تخصصی و عمومی‌خوانی است. درسی که می‌توان از این خاطره گرفت، ضرورت تبدیل کتابخانه‌های ما به محیط‌های پویا برای پرورش نسلِ آگاه و هم چنین ضرورت مطالعات عمیق و گسترده در سنین نوجوانی و جوانی است. امری که متاسفانه شاهد غفلت از آن هستیم. 23 کتاب که رهبری توصیه کرده اند در ادامه به معرفی و مرور کتاب های توصیه شده توسط رهبری می‌پردازیم. این کتاب‌ها معمولا در سخنرانی‌های مختلف رهبری و یا دیدارهایی که با برخی از نویسندگان داشته‌اند توسط ایشان معرفی شده. ما این توصیه‌ها را در 6 موضوع برای شما دسته بندی کرده‌ایم: 1- منابع اصیل دینی رهبر انقلاب در میان منابع دینی، تاکید ویژه‌ای روی قرآن، نهج البلاغه و صحیفه سجادیه دارند. ایشان معتقدند مردم و علی‌الخصوص نسل تحصیل کرده باید ارتباط دائمی با این سه منبع ناب و اصیل اسلامی داشته باشند.    2- کتاب های تاریخی همانطور که می‌دانید، مقام معظم رهبری علاقه زیادی به کتاب‌های تاریخی دارند و کتاب‌های تاریخی متعددی را مطالعه کرده‌اند. چه در دوران پهلوی و زمان مبارزات انقلاب و چه در سال‌های بعد از انقلاب. ایشان هم خودشان از مخاطبان پر و پا قرص تاریخ هستند و هم‌چنین در سخنرانی‌های مختلف خود، به صورت مکرر به خواندن تاریخ دعوت کرده و در مورد ضرورت مطالعه تاریخ سخن گفته‌اند. از جمله موضوعات تاریخی که در بیانات ایشان سفارش به خواندن آنها شده، تاریخ اسلام، تاریخ معاصر ایران، تاریخ قاجار، تاریخ پهلوی، تاریخ جهان علی‌الخصوص تاریخ انقلاب‌های جهان است.  اطلاعاتی که ایشان در مورد کتاب‌های تاریخی می‌دهند در خور توجه است، به طوری که بعضی کتاب‌ها تا قبل از معرفی ایشان، در ایران، آنچنان که حقشان است، مطرح نشده بودند.  «من سطر سطر ورق‌های تاریخ هفتاد هشتاد سال گذشته و قبل از آن را مکرر خوانده‌ام. بنده در باب شبه قاره‌ی هند مطالعات مفصلی داشته‌ام و کتابی هم در این زمینه نوشته‌ام.» در ادامه 3 کتاب تاریخی که در بیانات رهبر انقلاب، تاکید و توصیه شده‌اند را مرور خواهیم کرد: 1. نگاهی به تاریخ جهان "تاریخِ مردم، نه پادشاهان: صدای گمشدهٔ مردم در کتاب نهرو" کتاب سه جلدی نگاهی به تاریخ جهان، نوشته جواهر نعل نهرو، اولین نخست وزیر هند است. نهرو این کتاب را در سال 1934 در زندان و برای دخترش نوشته. شما در این کتاب سه جلدی، که از بهترین کتاب های تاریخی است، به طور مختصر با حوادث مهم تاریخی جهان در هزارسال گذشته به ویژه 200سال اخیر آشنا خواهید شد. این اثر، روایتی جذاب و انسانی از تاریخ جهان است، از تمدن‌های باستان تا قرن بیستم، البته با نگاهی فلسفی و انتقادی.  رهبر انقلاب در مورد کتاب نگاهی به تاریخ جهان اینگونه می‌گویند: "این کتاب جواهر لعل نهرو - نگاهی به تاریخ جهان - را بخوانید. در بخشی که دخالت و نفوذ انگلیس‌ها در هند را بیان می‌کند - او آدمی است امین، هم مطلع - می‌گوید صنعتی که در هند بود، علمی که در هند بود، از اروپا و انگلیس و غرب کمتر نبود، انگلیس‌ها وقتی وارد هند شدند، یکی از برنامه‌هایشان این بود که جلوی گسترش صنعت بومی را بگیرند. خب، بعد کار هند به آنجا می‌رسد که ده‌ها میلیون آن وقت‌ها، صدها میلیون در دوره‌های بعد، فقیر و گدا و خیابان‌خواب و گرسنه به معنای واقعی کلمه، داشته باشد… پس نظام سلطه علاوه بر اینکه جنگ‌افروز است، فقرآفرین است." 6 ویژگی برجسته کتاب نگاهی به تاریخ جهان: 1- تاریخ به روایت یک پدر نهرو تاریخ را نه به سبک خشک آکادمیک، بلکه با لحنی صمیمی و داستانی روایت می‌کند؛ گویی داستان‌های پرماجرای انسانیت را برای فرزندش تعریف می‌کند. 2- تمرکز بر "انسان" به جای "پادشاهان" برخلاف تاریخ‌نگاری سنتی که حول جنگ‌ها و پادشاهان می‌چرخد، نهرو به زندگی مردم عادی، فرهنگ‌ها و ایده‌ها اهمیت می‌دهد. 3- نقد استعمار و امپریالیسم او به عنوان یک رهبر استقلال‌طلب، استعمار اروپایی را محکوم می‌کند و نشان می‌دهد چگونه غرب با زور، جهان را تحت سلطه گرفت. 4- پیوند گذشته و حال  نهرو تاریخ را خطی پیوسته می‌بیند که تحولات امروز ریشه در دیروز دارند؛ مثلاً ارتباط رنسانس اروپا با دانش اسلامی یا تأثیر انقلاب صنعتی بر استعمار. 5- تاریخِ "جهان" از نگاهی غیرغربی این کتاب یکی از نخستین تلاش‌ها برای نوشتن تاریخ جهان از دید یک نویسنده شرقی است، نه روایت مرسوم اروپامحور. 6- ترکیب علم و فلسفه او پیشرفت‌های علمی (مثل کشفیات نیوتن یا داروین) را در بستر اجتماعی و اخلاقی تحلیل می‌کند.   2. صلحی که همه صلح ها را بر باد داد "صلحی که طوفان به همراه آورد" دی ماه سال 1396 بود که دکتر موسی نجفی در کانال تلگرامی خود، از جلسه‌اش با رهبر انقلاب خبر داد. در آن جلسه، رهبر انقلاب از مطالعه کتاب «صلحی که همه صلح ها را بر باد داد» سوال کرده بودند، کتابی که آن زمان به تازگی ترجمه شده بود و دکتر موسی نجفی از چاپ آن، بی اطلاع! کتاب «صلحی که همه صلح ها را بر باد داد» روایتی تکان‌دهنده از فروپاشی امپراتوری عثمانی در جنگ جهانی اول است؛ رویدادی که جغرافیای خاورمیانه را برای همیشه دگرگون کرد و به گفته‌ی نویسنده، آتش درگیری‌هایی را شعله‌ور ساخت که تا به امروز زبانه می‌کشد. این اثر نه‌تنها به مداخلات اروپا در خاورمیانه می‌پردازد، بلکه پیامدهای این تحولات را بر خود قاره‌ی اروپا نیز واکاوی می‌کند. می‌توان این کتاب را سفرنامه‌ی پیدایش خاورمیانه‌ی مدرن نامید؛ روایتی که سرنوشت قرن بیستم را رقم زد. انتشار این کتاب در سال 1989 با استقبال چشم‌گیری روبه‌رو شد و حتی به جمع نامزدهای نهایی جایزه‌ی پولیتزر راه یافت. صلحی که همه صلح ها را بر باد داد، از جمله بهترین آثار منتشرشده برای شناخت تاریخ استعمار است.   3. مهاتما گاندی "گاندی از نگاه یک فیلسوف غربی" به نقل از خبرگزاری تابناک، رهبر انقلاب در دیدار خانواده استاد شهید مطهری، به کتاب «مهاتما گاندی» از رومن رولان، اشاره کردند و اینگونه گفتند: «یک وقت به یکی از این آقایان اهل قلم و ادبیات که می گفت می خواهم شرح حالی از امام بنویسم گفتم، اگر می خواهی از امام شرح حالی بنویسی حتماً کتاب «مهاتما گاندی» را که «رومن رولان» نوشته بخوان. انصافاً «رومن رولان» در تصویرسازی آدم فوق العاده ای است. هم در رمان هایش این طور است. هم در شرح حال هایش، «رومن رولان» یک، دو سه رمان بزرگ خوب دارد که از لحاظ داستانی، در حدّ رمان های درجه یک دنیا نیست اما از لحاظ تصویر و توصیف... به خصوص تبیین آن خصوصیات روانی و فکری چیز فوق العاده‌ای است...راجع به گاندی من خیلی کتاب خوانده‌ام اما هیچ کدام به خوبی این کتاب نبود. نویسنده مدت کوتاهی به هند رفته و شخصیت گاندی را ـ شخصیت معنوی او را ـ اندازه گیری کرده و با بهترین بیانی توصیف نموده است...» رومن رولان، اندیشمند برجسته فرانسوی، در این کتاب با نگاهی روشنگر به تحلیل شخصیت و آرمان‌های مهاتما گاندی می‌پردازد. ارزش ویژه این اثر در آن است که نویسنده، به عنوان یک اروپایی معاصر گاندی، ایده‌های او را با عمق خاصی بررسی کرده است. نویسنده اصول بنیادین گاندی - حقیقت‌جویی، پرهیز از خشونت و مقاومت منفعلانه در برابر استعمار بریتانیا - را از منظر یک متفکر غربی واکاوی می‌کند. رولان که خود شیفته نگرش اخلاقی گاندی در سیاست و مذهب بود، با وجود تحسین این رهبر هندی، از نقدهای دیگر اندیشمندان مانند تاگور و اندروس نیز غافل نمی‌ماند. این کتاب همچنین نشان می‌دهد چگونه سیاست‌های استعماری بریتانیا، گاندی را از مسیر همکاری مسالمت‌آمیز به سمت مبارزه‌ای قاطع سوق داد. تحلیل رولان از این تحول فکری، یکی از نقاط قوت این اثر به شمار می‌رود. چرا این کتاب خواندنی است؟ نگاه یک فیلسوف غربی به اندیشه‌های شرقی تحلیل رابطه پیچیده گاندی با استعمار بریتانیا بررسی انتقادی ایده‌آل‌های گاندی از دیدگاهی بی‌طرفانه سبک روان و قابل فهم برای مخاطب امروزی  3- کتاب های دفاع مقدس رهبر انقلاب هم‌چنین تاکید ویژه‌ای بر مطالعه کتاب‌های مرتبط با دوران جنگ تحمیلی و دفاع مقدس دارند. تاریخ جنگ، خاطرات جنگ و زندگینامه فرماندهان مطرح دفاع مقدس از جمله موضوعات تاکید شده توسط ایشان است. ایشان در مورد لزوم مطالعه تاریخ جنگ اینگونه می‌فرمایند: "یکی از کارهایی که به نظر من فرض و واجب است، این است که شما جوان‌ها لااقل تاریخ جنگ را بخوانید؛ حالا تاریخ انقلاب یک خورده دورتر است، تاریخ جنگ را که نزدیک‌تر است ببینید! قضایای جنگ را بدانید… من مشتاقم که جوان‌های ما قصه جنگ تحمیلی 8 ساله را بدانند که چه بود… یک نگاه کلان به این هشت سال، با اطلاع از جزئیاتی که وجود داشته است، خیلی برای برنامه‌ریزی آینده جوان در روزگار ما مهم است. خوشبختانه کتاب‌های خوبی هم نوشته شده است. من با اینکه وقت زیادی ندارم، بسیاری از کتاب‌هایی را که در باب مسائل دفاع مقدس است نگاه می‌کنم؛ برای خود من مفید است. این کتاب‌ها را بخوانید، بدانید و ببینید!"بیشتر بخوانید: بهترین کتابهایی که رهبری تقریظ کرده انددر ادامه به معرفی 2 کتاب توصیه شده رهبری در حوزه دفاع مقدس می‌پردازیم، هرچند که تعداد کتاب های توصیه شده رهبری در این زمینه بسیار بیشتر است. 1. سلام بر ابراهیم مجموعه دو جلدی سلام بر ابراهیم از پرفروش‌ترین آثار دفاع مقدس است که به زندگی و خاطرات شهید بزرگوار ابراهیم هادی می‌پردازد. گلعلی بابایی در مصاحبه‌ای با خبرگزاری تسنیم، در توضیح دیدار خود با رهبر انقلاب و ذکر توصیه‌های ایشان برای نگارش کتاب‌های دفاع مقدس می‌گوید: "بخش دیگر، صحبت‌های ایشان و تأکیداتشان بر «شخصیت» بود. ایشان تأکید داشتند که شهدایی که برای نگارش زندگی‌شان انتخاب می‌شوند، شهدایی باشند که شخصیت آنها به قول معروف کاریزما داشته باشد. ایشان در ادامه مثال زدند و فرمودند که اخیراً کتابی درباره شهید ابراهیم هادی خوانده‌اند، با وجود اینکه مطالعه آن را به اتمام رسانده‌اند، اما هنوز کتاب را کنار نگذاشته‌اند. ایشان با طرح این مثال، بیشتر بر دقت در انتخاب شخصیت‌های این کتاب‌ها تأکید داشتند که هم بتوان درباره آنها زندگی‌نامه نوشت و هم داستان و رمان."    2. خاک های نرم کوشک کتاب خاک های نرم کوشک به زندگی و خاطرات سردار بزرگ دفاع مقدس، شهید حاج عبدالحسین برونسی می‌پردازد. فرمانده‌ای خاکی و مخلص که خواندن خاطراتش حال و هوای دیگری به انسان می‌دهد. عبدالحسین برونسی در عملیات بدر به شهادت رسیده است. خاک های نرم کوشک تا مدت‌ها پرفروش‌ترین و پرتیتراژترین کتاب دفاع مقدس در ایران بود. رهبر انقلاب درباره شهید برونسی و کتاب خاک های نرم کوشک اینگونه می‌گویند: "آدم می‌بیند این شخصیت‌های برجسته، حتی در لباس یک کارگر به میدان جنگ آمده‌اند؛ این اوستا عبدالحسین برونسی، یک جوان مشهدی بنا… شرح حالش را نوشته‌اند و من توصیه می‌کنم و واقعا دوست دارم شماها بخوانید. من می‌ترسم این کتاب‌ها اصلا دست شماها نرسد. اسم این کتاب، خاک های نرم کوشک است. قشنگ هم نوشته شده…"   4- شعر فارسی رهبر انقلاب علاقه زیادی به شعر فارسی دارند. ایشان در مواضع مختلف از صحبت‌های خود، به اهمیت شعر و شاعری اشاره کرده‌اند و گاهی نیز از شاعران مورد علاقه خود سخن گفته‌اند. ایشان شعر را یکی از وسیله‌های عمق‌بخشی به معرفت دینی و اسلامی قلمداد می‌کنند و معتقدند در شعر کلاسیک فارسی، یک نوع معرفت دینی عمیق نهفته است. در ادامه با برخی از این شاعران که توسط رهبری توصیه شده‌اند آشنا می‌شویم. شاعران مورد علاقه رهبری فردوسی رهبر انقلاب شاهنامه فردوسی را کتابی پر از حکمت می‌دانند و معتقدند فردوسی انسانی برخوردار از معارف ناب دینی بوده. ایشان در صبحت خود با اعضای گروه ادب و هنر صدای جمهوری اسلامی در سال 1370، در مورد فردوسی و کتاب شاهنامه این‌گونه می‌گویند: "خوشبختانه ادبیات سلف ما همه‌اش در جهت ارزش‌های الهی و اسلامی است. از جمله همین شاهنامه… اول انقلاب عده‌ای از مردم بااخلاص بی‌اطلاع رفته‌بودند قبر فردوسی را در توس خراب کنند! وقتی من مطلع شدم، چیزی نوشتم و فورا به مشهد فرستادم که آن را بردند و بالای قبر فردوسی نصب کردند… حقیقت قضیه این است که فردوسی یک حکیم است… حکمت فردوسی چیست؟ حکمت الهی اسلامی."   حافظ یکی دیگر از شاعران مورد علاقه رهبری، حافظ است. حافظ در نگاه رهبری، درخشان‌ترین ستاره فرهنگ فارسی است. ایشان حافظ را با وصف "شاعر همه قرن‌ها و همه قشرها" توصیف می‌کنند. از نگاه رهبری، دیوان حافظ، زبده ترین، موجزترین و شیرین‌ترین سخن است.    سعدی رهبری معتقدند در باب ادبیات، سعدی و حافظ دو گوهر درخشان بر پیشانی زبان فارسی و ادبیات فارسی هستند. ایشان معتقدند سعدی حکیم است و این حکمت اوست که او را به قله شعر فارسی رسانده. گلستان سعدی، بوستان سعدی و غزلیات سعدی، از جمله آثار سعدی هستند که با تصحیح های مختلف و در نسخه های متعدد به چاپ رسیده است.  گلستان سعدی نثر مسجع و آهنگین سعدی همراه با حکمت‌های عمیق اخلاقی و اجتماعی. ترکیبی از داستان‌های کوتاه، پندها و تجربه‌های زندگی در هشت باب مختلف.   بوستان سعدی شعری آموزنده و روان با مضامین اخلاقی، عرفانی، تربیتی و عاشقانه در ده باب. سرشار از داستان‌های پندآموز و مثال‌های زیبا.   غزلیات سعدی عاشقانه‌های ناب و انسان‌گرایانه با زبانی شیرین و ساده. ترکیبی از احساس و عرفان که سعدی را به استاد غزل فارسی تبدیل کرده است. کلیات سعدی پیشنهاد مناسبی است برای دوست‌داران ادبیات کهن، پژوهشگران و کسانی که به دنبال آموزه‌های اخلاقی در قالب داستان و شعر هستند.   مولوی مولوی از شاعران برجسته و بزرگ ایران، یکی دیگر از شاعران مورد علاقه رهبری است. ایشان مثنوی معنوی را مانند نظر خود مولوی، اصول اصول اصول الدین می‌دانند! به خاطر بیان شیوای مولوی و محتوای غنی این کتاب که سرشار از آیات قرآن، احادیث و حکمت‌های معنوی است، البته با زبان تمثیل و با بیانی شیوا و روان.    پروین اعتصامی پروین اعتصامی نیز از جمله شاعران معاصر مورد علاقه رهبری است. پروین اعتصامی، شاعر زن برجستهٔ ایران است با 606 شعر در قالب‌های مثنوی، قطعه و قصیده، خالق سبک مناظره‌ای بی‌نظیر در شعر فارسی که در 35 سالگی وفات کرد. آرامگاه پروین اعتصامی در حرم حضرت معصومه (س) است. چرا پروین ستاره‌ای ماندگار است؟ شاعری انقلابی: مبارزه با استبداد و طلب عدالت اجتماعی با زبان تمثیل و مناظره روشنفکرِ بی‌تکلف: مخالف استبداد، اما پایبند به ارزش‌های ایرانی‌اسلامی دانش عمیق ادبی: تأثیرپذیرفته از ادبیات کهن، قرآن و روایاتآن روزی که رهبر انقلاب در بیمارستان بستری شده بودند، در حضور جمعی از هنرمندان، این بیت‌ها را خواندند: «هر بلایی کز تو آید رحمتی است هر که را رنجی دهی آن راحتی است زان به تاریکی گذاری بنده را تا ببیند آن رخ تابنده را...» سپس مکثی کردند و پرسیدند: «می‌دانید این شعر از کیست؟» کشف هویت واقعی یک شعر بسیاری گمان می‌کردند این ابیات از مولانا یا عطار است، اما رهبر انقلاب تأکید کردند: «این شعر، از پروین اعتصامی است!» این نشان می‌دهد اشعار پروین آن‌قدر عمیق و عرفانی است که با آثار بزرگان عرفان اشتباه گرفته می‌شود. تلاش برای پوشاندن چهرهٔ پروین رهبری به این نکته ظریف اشاره کردند که گاهی سعی شده نام پروین کمرنگ شود، در حالی که او گنجینه‌ای از حکمت و ادب است. این سخن، نقدی به جریان‌هایی بود که شاعران متعهد زن را نادیده می‌گرفتند. درس بزرگ برای شاعران امروز این خاطره ثابت می‌کند شعر متعهدِ زنانه می‌تواند هم‌پایهٔ بزرگ‌ترین عرفای ادب فارسی بدرخشد. پروین بدون فروغلتیدن در ابتذال، به اوج رسید؛ الگویی که رهبری بارها بر آن تأکید کرده‌اند. شعر خوب، جنسیت نمی‌شناسد: پروین ثابت کرد یک زن می‌تواند چنان عمیق و انسانی بسراید که آثارش با مولانا مقایسه شود. ادبیات متعهد، ماندگار است: رهبری با خواندن این شعر، نشان دادند پروین شاعری است که باید بیشتر شناخت، نه اینکه او را پشت نام دیگران پنهان کرد. دیوان اشعار پروین اعتصامی را بخوانید تا: عدالتخواهی را در قالب شعر ببینید، زبان زنانگیِ اصیل را کشف کنید، و روشنفکریِ بی‌آلایش را تجربه نمایید!   اخوان ثالث رهبر معظم انقلاب در یکی از دیدارهای خود، به جایگاه ادبی مهدی اخوان ثالث و سابقه دوستی‌شان با اخوان ثالث اشاره کرده اند: "شعر اخوان، شعر بسیار برجسته‌ای بود. در شعر نو، دو سه نفر بودند که شعرهایشان را بسیار می‌پسندیدم که یکی از آنها اخوان بود… اخوان با من دوست بود. در دوران ریاست جمهوری ارتباطی داشتیم و پس از بازگشتش از اروپا نیز نامه‌ای برایم نوشت و شعری سرود که پس از آن درگذشت." رهبر انقلاب اخوان را "بهترین شاعر نیمایی زمان خود" می‌دانند و در مورد او این‌گونه می‌گویند: "از همه اقرانش قوی‌تر، مسلط‌تر و با لفظ و معنای شسته‌رفته‌تری شعر می‌گفت… اگرچه نیما شروع‌کننده این راه بود، اما به نظر من اخوان و چند تن دیگر از او پخته‌تر و برجسته‌تر شعر می‌گفتند، هرچند صفای نیما را نداشتند."   5- داستان و رمان رهبری نه‌تنها به کتاب‌های دینی، فلسفی و تاریخی علاقه‌مندند، بلکه پیگیری مستمر ایشان در حوزه‌ی ادبیات، به‌ویژه داستان و رمان، قابل‌توجه است. این علاقه تنها محدود به دوران جوانی نبوده و تا امروز ادامه دارد، به‌طوری‌که نه‌تنها آثار منتشرشده در ایران را دنبال می‌کنند، بلکه با ادبیات و رمان‌های روز دنیا نیز آشنا هستند و حتی کتاب‌هایی را که هنوز به فارسی ترجمه نشده‌اند، به زبان‌های عربی یا انگلیسی مطالعه می‌کنند. ایشان در این‌باره می‌فرمایند: «خلاصه‌ی انگلیسی کتاب‌های جین اوستین، از جمله همین کتاب "غرور و تعصب" را من خوانده‌ام». آیت‌الله خامنه‌ای بارها به مطالعه‌ی عمیق رمان‌های معروف جهانی و آشنایی با نویسندگان برجسته اشاره کرده‌اند و در این زمینه می‌فرمایند: «من در مقوله‌های سینمایی و هنرهای تجسمی و تصویری و امثال اینها ورود ندارم؛ یعنی یک مستمع عامی هستم، اما در مورد شعر و رمان نه، آدم عامی نیستم. از این آثاری که وجود دارد، زیاد خوانده‌ام.» ایشان این تسلط را حاصل سال‌ها مطالعه می‌دانند و تأکید می‌کنند: «من در اثر کثرت برخورد با رمان‌های گوناگون می‌توانم نظر بدهم... شاید هزاران قصه از بهترین نویسندگان دنیا خوانده‌ام.» این نشان‌دهنده‌ی پیگیری مستمر و شناخت ایشان از ادبیات داستانی جهان در طول دهه‌هاست. در ادامه با 5 رمانی که رهبری خوانده اند و توصیه کرده اند بیشتر آشنا می‌شویم. رمان هایی که رهبری که خوانده‌اند 1. ریشه ها ریشه ها؛ روایتی فراموش‌نشدنی از مقاومت انسان الکس هیلی در شاهکار خود، «ریشه ها»، داستان کونتا کینته و شش نسل پس از او را روایت می‌کند. این رمان تنها تاریخ یک خانواده نیست، بلکه تصویری زنده از فرهنگ غنی آفریقایی‌هاست که در چنگال برده‌داری تا مرز نابودی رفت.  چرا این رمان منحصربه‌فرد است؟ اولین روایت جامع از تبارشناسی سیاه‌پوستان آمریکا ترسیم چهره‌های متنوع: از بردگان تا معماران و نویسندگان فراتر از نژاد: درس‌هایی جهانی درباره مقاومت و امیدرهبری در یکی از سخنرانی‌های خود، با اشاره به ماجرای شکل‌گیری آمریکا، توضیحاتی در مورد ربودن و اسیرکردن سیاه‌پوست‌ها می‌دهند و در ادامه صحبت خود، به کتاب ریشه ها اشاره می‌کنند: "این کتاب ریشه‌ها کتاب مغتنمی است برای نشان‌دادن گوشه‌ای از این فجایع" "ریشه ها" فقط یک کتاب نیست؛ سفری است به ژرفای تاریخ، تا اثبات کند انسان حتی در سخت‌ترین شرایط، می‌تواند ریشه‌دار بماند و رشد کند. پیشنهاد می‌کنیم بخوانید، اگر به دنبال: - تاریخی زنده و پراحساس - داستانی از مبارزه و بقا و کتابی هستید که هرگز فراموش‌تان نمی‌کند!   2. بینوایان بینوایان: شاهکاری که رهبر انقلاب آن را "معجزه ادبیات" می‌دانند رهبر معظم انقلاب در تحلیلی کم‌نظیر درباره کتاب بینوایان شاهکار ویکتور هوگو می‌فرمایند: «به نظر من بینوایان ویکتور هوگو برترین رمانی است که در طول تاریخ نوشته شده است. من همه‌ی رمان‌های طول تاریخ را نخوانده‌ام، شکی در این نیست، اما من مقدار زیادی رمان خوانده‌ام که مربوط به حوادث قرن‌های گوناگون هم هست. بعضی رمان‌های خیلی قدیمی را هم خوانده‌ام. مثلاً فرض کنید کمدی الهی را خوانده‌ام. امیرارسلان هم خوانده‌ام. الف لیله و هزار و یک شب را هم خوانده‌ام. وقتی نگاه می‌کنم به این رمانی که ویکتور هوگو نوشته، می‌بینم این چیزی است که اصلاً امکان ندارد هیچ کس بتواند بهتر از این بنویسد یا نوشته باشد و معروف نباشد و مثل منی که در عالم رمان بوده‌ام، این را ندیده باشم یا اسمش را نشنیده باشم...» «من می‌گویم بینوایان یک معجزه است در عالم رمان‌نویسی، در عالم کتاب‌نویسی. واقعاً یک معجزه است ... من به همه‌ی جوان‌ها توصیه می‌کنم، نه حالا که دارم با شما صحبت می‌کنم، بارها این را گفته‌ام. زمانی که جوان‌ها زیاد دور و بر من می‌آمدند قبل از انقلاب، بارها این را گفته‌ام که بروید یک دور حتماً بینوایان را بخوانید. این بینوایان کتاب جامعه‌شناسی است، کتاب تاریخی است، کتاب انتقادی است، کتاب الهی است، کتاب محبت و عاطفه و عشق است.» «به اعتقاد من، ویکتور هوگو بهترین صحنه‌ها را در بیان حرف‌های خودش تصویر کرده است. ویکتور هوگو یک حکیم است. ویکتور هوگو یک نویسنده‌ی معمولی نیست. واقعاً به همان معنایی که ما مسلمانان «حکیم» را استعمال می‌کنیم و به‌کار می‌بریم، یک حکیم است و بهترین حرف‌هایش را در «بینوایان» زده است. «بینوایان» هم یک کتاب حکمت است و به اعتقاد من، همه باید «بینوایان» را بخوانند.» این تحلیل حکیمانه از بینوایان، نشان‌دهنده‌ی نگاه عمیق ایشان به ادبیات جهانی است که در عین حفظ اصالت‌های فرهنگی، از دریافت‌های ارزشمند آثار برجسته‌ی بشری غافل نیستند. هم‌چنین جای هیچ‌گونه توضیحی از کتاب بینوایان باقی نمی‌گذارد. اگر حوصله داستان بلندی مثل بینوایان را دارید، خودتان آن را بخوانید و قضاوت کنید!   3. جان شیفته رهبر انقلاب اسلامی در دیدار دست‌اندرکاران هفته کتاب در سال 1375 با اشاره به ارزش والای کتاب جان شیفته فرمودند: «قیمت این کتاب "جان شیفته" رومن رولان به مراتب از این بیشتر است؛ هم تاریخ است، هم ادبیات است، هم اخلاق است، هم هنر است؛ این کتاب همه چیز است، این کتاب را من سال‌ها پیش خوانده‌ام...» رمان چهارجلدی «جان شیفته» روایت زندگی آنت ریوی‌یر، زنی پیشرو در فرانسه اوایل قرن بیستم است که با پنجه درافکندن به پیش‌داوری‌های جامعه، راه زندگی مستقل خود را می‌گشاید. داستان با شیفتگی 24 ساله آنت به پدرش و مرگ او آغاز می‌شود، سپس به کشف خواهر ناتنی و تجربه عشق مادرانه می‌رسد. در جلدهای بعدی، زندگی آنت و پسرش مارک با حوادث تاریخی فرانسه درهم می‌آمیزد. ویژگی‌های منحصر به فرد اثر: - ترسیم فرانسه در آستانه تحولات اجتماعی قرن بیستم - تصویرپردازی روانکاوانه از شخصیت‌های داستان - تلفیق سرنوشت فردی و تحولات تاریخی - ترجمه روان محمود اعتمادزاده (م.ا. به‌آذین)   4. خوشه های خشم رمان «خوشه‌های خشم» اثر جان اشتاین بک (برنده جایزه پولیتزر) روایتگر مهاجرت اجباری خانواده‌ی فقیر «جود» از اوکلاهاما به کالیفرنیا در دوران رکود بزرگ دهه‌ی 1930 است. این شاهکار ادبیات آمریکا، با نگاهی واقع‌گرایانه و انسانی، مبارزه‌ی کشاورزان مستضعف در برابر نظام سرمایه‌داری ظالمانه و بی‌عدالتی‌های اجتماعی را به تصویر می‌کشد. رهبر انقلاب در سال 1375 با اشاره به این اثر فرمودند: «همین کتاب معروف "خوشه‌های خشم" اثر "جان اشتاین‌بک" را بخوانید و ببینید راجع به وضع چپ‌ها و برخورد سردمداران مرکز به اصطلاح دمکراسی با آنها چه نوشته است!... اگر امروز مجموعه‌ای در آمریکا پیدا شود که بگوید "آمریکا باید تجزیه گردد"، چگونه با آن رفتار می‌کنند.» این رمان با ترکیب تراژدی و امید، تصویری ماندگار از مقاومت در برابر ظلم و تاب‌آوری انسان‌ها در سخت‌ترین شرایط ارائه می‌دهد.   5. آمریکایی رمان «آمریکایی» نوشته هاوارد فاست (نویسنده چپ‌گرای آمریکایی) زندگی‌نامه داستانی «جان پیتر آلتگلد»، قاضی و سیاستمدار عدالت‌خواه آمریکایی را روایت می‌کند که مبارزات کارگری و مکانیسم‌های قدرت در آمریکای اواخر قرن نوزدهم را افشا می‌نماید. مقام معظم رهبری در سال 1377 در توصیف این اثر فرمودند: «این کتاب از هاوارد فاوست است... شرح حال شخصی است که پدر و مادرش از اروپای شرقی به آمریکا مهاجرت کردند... مراحل رشد و پیشرفت و قاضی شدن و وارد مبارزات انتخاباتی شدن این فرد را شرح داده... آدم وقتی این کتاب را می‌خواند، واقعاً می‌فهمد که انتخابات یعنی چه!» این رمان که بر اساس زندگی واقعی نوشته شده، به خوبی تضاد میان ظاهر دموکراتیک و باطن سرمایه‌دارانه نظام سیاسی آمریکا را آشکار می‌سازد.   6- کودک و نوجوان رهبر انقلاب، عنایت ویژه‌ای به کتاب های کودک و نوجوان دارند. ایشان در گفتگوی خود پس از بازدید نمایشگاه کتاب در سال 1403، با تأکید بر اهمیت تولید کتاب‌های کودک و نوجوان متناسب با فرهنگ اسلامی-ایرانی اینگونه فرمودند: «باید تا آنجا که امکان دارد در زمینه تولید کتاب‌های کودکان و نوجوانان هماهنگ با فرهنگ خودمان تلاش شود تا از کتاب‌های بیگانه بی‌نیاز شویم.» ایشان همچنین خطاب به مسئولان و ناشران افزودند: «برای جذب کودکان و نوجوانان، هرچه می‌توانید از لحاظ کمیت و کیفیت کار کنید.» این تأکیدات نشان‌دهنده توجه ویژه مقام معظم رهبری به تقویت هویت فرهنگی نسل آینده از طریق تولید آثار ادبی غنی و جذاب است. توجه به کتاب در سنین کودکی و نوجوانی از جمله موضوعات مورد تأکید رهبر انقلاب است. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با تأکید بر نقش محوری «کتابخوانی» و «تربیت کودک» به عنوان دو عامل بنیادین در پیشرفت آینده‌ی ملت، فرموده‌اند: «قصّه‌گویی، هنر بسیار خوبی است. قصّه‌های خوب، سازنده‌ی شخصیت کودک است. همان قصّه‌های قدیمی را که ما از مادر خودمان، از مادربزرگ و یا از پیرزن دیگری در کودکی شنیده‌ایم، امروز که مرور می‌کنیم، می‌بینیم در آنها چقدر حکمت وجود دارد! انسان، بعضی از خصال و تفکّرات خودش را که ریشه‌یابی می‌کند، به این قصّه‌ها می‌رسد. قصّه مقوله‌ی خیلی مهمّی است؛ منتها قصّه‌های خوب.» این بیانات گویای نگاه راهبردی ایشان به تولید آثار فرهنگی و ادبی مبتنی بر ارزش‌های دینی برای کودکان و نوجوانان است، به‌گونه‌ای که ایشان داستان‌سرایی را نه‌تنها یک روش تربیتی مؤثر، بلکه عاملی برای شکل‌دهی به هویت و اندیشه‌ی نسل آینده می‌دانند. از این رو، تأکید بر خلق قصه‌های غنی و آموزنده، ضرورتی انکارناپذیر در عرصه‌ی فرهنگ و ادبیات کودک محسوب می‌شود. در ادامه با 4 کتاب توصیه شده رهبری برای کودکان و نوجوانان آشنا می‌شویم. 1. قصه های خوب برای بچه های خوب کتابی که رهبر انقلاب خودش را مدیون نویسنده آن می داند! رهبر انقلاب در دیدار با نخبگان یزد در سال 1386، در مورد مهدی آذر یزدی و کتاب قصه های خوب برای بچه های خوب اینگونه گفتند: «…من خودم را از جهت رسیدگی به فرزندانم، بخشی مدیون این مرد و کتاب این مرد می دانم. آن وقتی که کتاب ایشان درآمد، اول هم به نظرم دو جلد، سه جلد… من رفتم تورق کردم… نگاه کردم دیدم از جهات متعددی، از دو سه جهت همان چیزی است که من دنبالش می گردم… من رفتم تهیه کردم و برای فرزندانم خریدم. نه فقط فرزندان بلکه در سطح شعاع ارتباطات فامیلی و دوستانه، هرجا دستم رسید و فرزندی داشتند که مناسب بود با این قضیه، این کتاب ایشان را معرفی می کردم. ایشان یک خلائی را در یک برهه از زمان برای زنجیره طولانی فرهنگی این کشور پر کردند.» مجموعه هشت جلدی قصه های خوب برای بچه های خوب، از پرفروش ترین کتاب های کودک و نوجوان است که در نشر امیرکبیر به چاپ رسیده. این مجموعه که بازنویسی متون کهن ایرانی است، بهترین پیشنهاد برای آشنایی کودکان و نوجوانان با فرهنگ ایرانی و اسلامی است.   2. تن تن و سندباد «کتاب تن‌تن و سندباد»؛ روایتی استراتژیک از تهاجم فرهنگی در قالب ادبیات نوجوان حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در یادداشتی کوتاه بر کتاب «تن تن و سندباد» که در سال 1373 به نگارش درآمده نوشته‌اند: «من هم همین قصّه را همیشه تعریف می‌کردم! حیف که خیلی‌ها آن را باور نداشتند. حالا خوب شد، شاهد از غیب رسید! راوی این حکایت که خود همه چیز را به چشم خود دیده، حکایت تن تن و سندباد را چاپ کرده است. حالا دیگر کار من آسان شد! همین بس است که نسخه‌ی این کتاب را به همه‌ی بچه‌ها بدهم.» تن تن و سندباد نوشته محمد میرکیانی، نویسنده معروف کودک و نوجوان کشورمان، داستانی جذاب و خواندنی برای نوجوانان است. داستانی که ماهیت حقیقی کشورهای استعماری را به خوبی برای نوجوانان توضیح می دهد. کتاب تن تن و سندباد اثری پیشرو و نمادین در ادبیات نوجوان محسوب می‌شود که با رویکردی تحلیلی، پدیده‌ی نوظهور تهاجم فرهنگی غرب به شرق را در قالب داستانی استعاری بازتاب داده است. نگاه ژرف‌نگر نویسنده به این مسئله — که در اوایل دههٔ 70 برای بسیاری از سیاست‌گذاران و حتی روشنفکران ناملموس بود — از این اثر شاهدی بر بصیرت ادبی و اجتماعی می‌سازد. جالب اینکه این کتاب همزمان با تأکیدات رهبر انقلاب بر خطر تهاجم فرهنگی خلق شد، در حالی که در آن مقطع، درک این مفهوم برای طیف وسیعی از نخبگان نیز دشوار به نظر می‌رسید.   3. خاکسپاری دوم بانوی مرگ کتاب «خاکسپاری دوم بانوی مرگ» اثر نیما اکبرخانی، رمانی جذاب در ژانر امنیتی است که ماجرای تقابل دو نیروی اطلاعاتی ایران و اسرائیل را روایت می‌کند. داستان حول محور مجتبی میثمی، مردی گمنام که از نوجوانی در دفاع مقدس حضور داشته و اکنون در عملیات‌های برون‌مرزی فعالیت می‌کند، و راشل هرتزوگ، افسر ارشد موساد که به دنبال این مأمور ناشناس ایرانی است، می‌چرخد. اکبرخانی با مهارت، روایتی سه‌نسلی از مقاومت ایرانی‌ها را از دوران جنگ تحمیلی تا جنگ سوریه به تصویر می‌کشد و نشان می‌دهد چگونه این نبرد طولانی‌مدت، ابعاد و شکل‌های مختلفی به خود گرفته است. شخصیت‌پردازی عمیق، فضاسازی دقیق و تعلیق‌های حساب‌شده، این اثر را به داستانی خواندنی تبدیل کرده که هم جنبه‌های تاریخی دارد و هم مسائل امنیتی روز غرب آسیا را منعکس می‌کند.  این کتاب که مناسب نوجوانان و بزرگسالان است، نه‌تنها یک ماجرای جاسوسی پرکشش ارائه می‌دهد، بلکه به موضوع مهم حفظ هویت و مقاومت در برابر تهاجم فرهنگی و امنیتی دشمن نیز می‌پردازد و خواننده را با چالش‌های پیچیده‌ای که نیروهای اطلاعاتی کشور با آن روبرو هستند، آشنا می‌سازد. خاکسپاری دوم بانوی مرگ، از جمله تازه‌ترین کتاب‌هایی است که رهبر انقلاب برای آن تقریظ نوشته‌اند.   4. سرگذشت استعمار مجموعه «سرگذشت استعمار» به دو صورت پانزده جلدی و سه جلدی، در دسترس نوجوانان کنجکاو قرار گرفته است. این اثر خواندنی به قلم مهدی میرکیایی، حقایق تاریخی پنهان‌مانده از استعمار غرب را با زبانی ساده و روایتی جذاب بازگو می‌کند.  مجموعه حاضر نشان می‌دهد چگونه کشورهای اروپایی پس از انقلاب صنعتی، به جای تجارت عادلانه، به غارت منابع کشورهای دیگر پرداختند - از معادن طلای آمریکا تا کشتزارهای هند و ثروت‌های خاورمیانه - و با به بردگی کشیدن مردم آفریقا، پایه‌های ثروت خود را بنا نهادند.  مقام معظم رهبری در سال 1401 در دیدار خود با نخبگان، با تأکید بر اهمیت این کتاب، خاطرنشان کردند: «من اخیراً کتابی دیدم که یکی از همین نویسندگان خودمان ــ که من از نزدیک با ایشان آشنایی ندارم ــ نوشته، به نام «سرگذشت استعمار»؛ پانزده شانزده جلد کتاب 120، 150 صفحه‌ای است که تشریح می‌کند استعمار چگونه در قاره‌ آمریکا و در قاره‌ آسیا توانست ثروت‌های این‌ها را از بین ببرد و خودش را ثروتمند کند. کشور انگلیس ثروتمند نبود، فرانسه ثروتمند نبود، کشورهای اروپایی ثروتمند نبودند؛ اینها ثروت کشورهای دیگر را گرفتند.» این کتاب برای نوجوانانی که می‌خواهند تاریخ را بدون تحریف و از زاویه‌ای متفاوت بخوانند، منبعی ارزشمند محسوب می‌شود.   کتابفروشی‌های اینترنتی و نقش آن‌ها در ترویج فرهنگ کتابخوانی در عصر دیجیتال، کتابفروشی‌های اینترنتی می‌توانند با ارائه کتاب‌های متنوع، تخفیف‌های جذاب و خدمات سریع، نقش مهمی در دسترسی آسان مردم به کتاب ایفا کنند. یک فروشگاه اینترنتی کتاب می‌تواند با معرفی کتاب‌های پیشنهادی بر اساس سلیقه مشتریان و برگزاری کمپین‌های کتابخوانی، گام مؤثری در ترویج فرهنگ مطالعه بردارد. نتیجه‌گیری کتاب، دریچه‌ای به سوی جهان دانش و معرفت است و کتابخوانی، سرمایه‌ای بی‌پایان برای رشد فردی و اجتماعی. با الهام از اندیشه‌های مقام معظم رهبری، باید بیش از پیش به ترویج فرهنگ کتاب و کتابخوانی بپردازیم. فروشگاه‌های اینترنتی کتاب نیز می‌توانند با ارائه خدمات بهتر و معرفی آثار فاخر، در این مسیر یاری‌رسان باشند. پیشنهاد می‌کنیم همین امروز یک کتاب خوب انتخاب کنید و مطالعه را به بخشی از برنامه روزانه خود تبدیل نمایید! در این مقاله، گوشه‌ای از نظرات رهبر انقلاب درباره کتابخوانی را بیان کردیم و در این میان، به معرفی کتاب‌هایی که ایشان خوانده بودند و توصیه کرده بودند، پرداختیم؛ کتاب‌هایی از بهترین نویسندگان ایران و جهان و در موضوعات مختلف دینی، ادبی، تاریخی، دفاع مقدس و کودک و نوجوان. منابع برای مطالعه و آگاهی بیشتر از نظرات رهبر انقلاب درباره کتاب و کتابخوانی، می‌توانید این کتاب‌ها و منابع را تهیه و مطالعه کنید: کتاب کتاب، چاپ شده در انتشارات کتاب فردا من و کتاب از نشر سوره مهر درآمدی بر اندیشه فرهنگی آیت الله خامنه ای از مهدی جمشیدی منظومه فکری حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (نظام بینشی، منشی و کنشی) نوشته شده زیر نظر عبدالحسین خسروپناه  پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت الله خامنه ای همین حالا با کد تخفیف: blog1، کتاب های معرفی شده در وبلاگ پاتوق کتاب را سفارش داده و از تخفیف ویژه برخوردار شوید! به قلم "احمد کفیل الناس"
داستان هایی با موضوع امام زمان و مهدویت
داستان هایی با موضوع امام زمان و مهدویت
حضرت امیرالمؤمنین علیه السلام، بر منبر مسجد کوفه فرمودند: «بدانید که زمین از حجت خدا خالی نمی ماند، اما خداوند، در اثر ظلم و ستم و اسراف بر نفس(گناهان) مردم، آنان را از دیدن او کور و محروم خواهد ساخت.» یعنی حجتش را از چشم‌های خلق پنهان می‌کند.  تنها دو قرن نعمت وجود و حضور جسمانی امام شیعه بر مردم عرضه شد. امتحان خود را چنان پس دادند که خداوند نور واسط میان خود و بندگان را از دیده‌ها پنهان کرد. وجود مقدسی که تضمین بقای زمین و ساکنانش است، حاضر است و ناظر. در همان هوایی نفس می‌کشد که ما نفس می‌کشیم. باران آسمانی که بر سر ما می‌بارد بر جسم مبارک او نیز می‌نشیند. امید ما همین حضور است و توجه. علاوه بر حضورنادیدنی امام زمان علیه‌‍‌السلام؛ بین ما افرادی هستند که به دلایل مختلف موفق به دیدار با ایشان گشته‌اند. نقل این ملاقات‌های پر جاذبه امیدی‌ست میان این امواج ناتمام ظلم و تاریکی. تاییدی‌ست بر حضور و نظارت ایشان بر احوال شیعیان و مردم زمین. درباره‌ی چگونگی این دیدارها دلایل عقلی و روایی فراوانی آورده شده است.  در میان کتاب‌های منتشرشده درباره امام زمان، کتاب‌های داستانی برای بسیاری از مخاطبان جذاب و خواندنی است. در این یادداشت به معرفی 6 کتاب‌  داستانی مهدوی پرداخته‌ایم. با ما همراه باشید. داستان هایی با موضوع امام زمان و مهدویت 1- سر بر دامن ماه هنگام شهادت امام حسن عسگری علیه‌السلام، با توجه به زیست پنهان امام زمان عجل‌الله چه مشکلاتی شیعیان را تهدید می‌کرد؟ جعفر کذاب عموی تنی امام زمان عجل‌الله‌ چرا به دروغگویی ملقب شد؟ در کتاب سر بر دامن ماه به پاسخ این سوالات می‌رسیم. روی جلد کتاب این جمله نوشته شده: «زندگینامه داستانی بانو حُدَیث مادربزرگ امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف»  در یکی از حساس‌ترین دوران‌هایی که شیعه در پی امام و زعیم خود حیران مانده بود؛ بانو حُدَیث نقشی مهم و حیاتی در پایداری حقیقت، و هدایت جامعه‌ی شیعه به مسیر درست را داشت. بانو حُدَیث وصی فرزندش امام حسن‌عسکری علیه‌السلام، در امور موقوفات و صدقات بود. و باید وجود امام زمان علیه‌السلام را از دشمنان مخفی می‌داشت. در بخشی از مقدمه‌ی کتاب سر بردامن ماه آمده: «در این میان بانویی در میدان حاضر شد که به یقین می‌توان گفت بسیاری از ما  تا به امروز نام مبارکش را نشنیده‌ایم؛ «بانو» حُدیث همسر امام هادی علیه‌السلام، مادر امام حسن‌عسکری علیه‌السلام، و جده‌ی قائم آل‌محمد علیه‌السلام. زنی که در اوج لطافت و مادری با  اراده‌ای پولادین، مقابل عباسیان و فرزندش جعفر ایستاد؛ و اجازه نداد آنها ریشه‌ی  شک را آبیاری کنند، و کمر به نابودی اعتقادات شیعیان ببندند.» در کتاب سر بر دامن ماه، داستان بانو حدیث از نوجوانی آغاز می‌شود. زمانی که همراه دختری به نام جمیله در خانه‌ی فردی به نام زهیر کار می‌کنند. کتاب سر بر دامن ماه داستان دو خط فکری متفاوت بین دو دوست را از این نقطه آغاز می‌کند؛ که ابتدا چندان زاویه‌ای با هم ندارند؛ یکی همسر امام هادی علیه‌السلام می‌شود. و دیگری عروس بنی‌عباس. گذر سالیان آنها را تا هنگامه‌ی شهادت امام یازدهم می‌کشاند. ماجرای پر تنش این دوران حساس با نثری روان و توصیفاتی جذاب در کتاب سر بردامن ماه آورده شده است.  مشکلاتی که بانو حدیث با آن‌ها روبرو می‌شود، تنها از جانب بنی عباس نیست. جعفر پسر ناخلف بانوحدیث و امام هادی علیه‌السلام به مدد نسب، و پدر و مادر مشترک با امام یازدهم، خود را امام دوازدهم معرفی می‌کند. در کتاب سر بر دامن ماه ماجرای جعفر کذاب به روشنی تشریح شده است. مادربزرگ امام زمان عجل‌الله با همراهی جمعی اندک از شیعیان از جمله نواب خاص، و بانو حکیمه خاتون عمه‌ی بزرگوار امام زمان عجل‌الله، مقابل این تحریف می‌ایستد. و به عنوان واسطه بین امام زمان عجل‌الله و مردم نقشی حیاتی ایفا می‌کند.  کتاب سر بر دامن ماه در267 صفحه، به نویسندگی فاطمه دولتی، توسط انتشارات جمکران به چاپ رسیده است. خواندن کتاب سر بر دامن ماه، به علاقه‌مندان موضوعات داستانی، تاریخ اسلام، امامت و مهدویت توصیه می‌شود.   2- رویای نیمه شب کتاب را که باز می‌کنیم با این متن روبرو می‌شویم: «تشرف ابوراجح به محضر امام زمان عجل‌الله، و بهبودش به شکلی که در داستان آمده واقعی است. عبقری الحسان، جلد 2، صفحه 192» رویای نیمه شب داستانی است درباره‌ی تشرف فردی به نام ابوراجح، که در شهر حُلّه به شغل حمامی مشغول است. ظاهر و نحوه‌ی زندگی ابوراجح حمامی در خلال داستان رویای نیمه شب توصیف می‌شود. مقدمات این تشرف، و چگونگی آن برای خواننده کاملا واضح بیان شده است. ماجرای تشرف اسماعیل هرقلی، همشهری ابوراجح  نیز در داستان رویای نیمه شب آمده است. اما تمام کتاب رویای نیمه شب مربوط به این تشرف نیست. بلکه تشرف ابوراجح در دل داستانی دیگر گنجانده شده است. داستانی عاشقانه و لطیف بین جوانی زیبا و ثروتمند به نام هاشم، و دختر ابوراجح. در متن این داستان عاشقانه‌ی جذاب و گیرا، اطلاعات مذهبی و اجتماعی مناسبی از اوضاع آن روزگار به خواننده داده می‌شود. شیعه از چه زمانی به وجود آمد؟ چرا تعداد مذاهب اهل سنت زیاد شد؟ دلیل این همه ظلم و تعدی به شیعیان چیست؟ دلایلی محکم با استناد به منابع اهل سنت بر جانشینی بر حق امام علی علیه‌السلام بین گفتگوهای ابوراجح و هاشم آمده است. تعداد شیعیان در این شهر زیاد است. اما حاکم جبار آن «مرجان صغیر» ناصبی بوده و شیعیان را آزار می‌دهد. در داستان رویای نیمه شب، چگونگی این آزارها و اهانت‌های مرجان صغیر و اطرافیانش به شیعیان و اعتقاداتشان در قالب گفتگو بین ابوراجح و هاشم آورده شده است: «برخوردی که با ما دارند با کافران و بیگانگان ندارند. هزاران یهودی را به این شهر کوچ داده‌اند تا برتری جمعیت ما را  کاهش دهند. جان و مال ما را حلال می‌دانند. به ما نسبت‌های  ناروا می‌دهند. عالمان بزرگ ما مانند سید بن طاووس، و علامه حلی، با ادب و استدلال، به این شبهه‌ها و تهمت‌ها  جواب می‌دهند. اما آنها به حقیقت کاری ندارند. باز هم به توطئه‌هایشان ادامه می‌دهند. دولت عباسی بیش از هر وقت دیگر [...] ما را سرکوب می‌کنند تا مبادا شورش کنیم. به جای آن که دست از بی‌عدالتی و خوش‌گذرانی بردارند، به ستم و جنایت بیشتر پناه می‌برند. دارند از درون می‌پوسند و مراقب تهدیدهای  خیالی‌اند. می‌بینی که ما شیعیان از این فاصله‌ها و بی‌عدالتی‌ها  بیشتر رنج می‌بریم تا شما [ناصبی‌ها]» توصیف جزئیات در فصل‌های ابتدایی کتاب بیشتر است. داستان اگر چه جذاب، اما کندتر جلو می‌رود. انتظار می‌رود فصل‌های پایانی داستان رویای نیمه شب، که مربوط به ماجرای تشرف ابوراجح است بیشتر به جزئیات پرداخته شده باشد. اما وقایع بصورت کلی و سریع بیان شده. کتاب رویای نیمه شب، داستانی پرکشش دو عشق آتشین است. عشقی که بین هاشم و ریحانه چارچوب داستان را ساخته؛ و عشقی که ابوراجح به امام زمان عج دارد.  رویای نیمه شب در 284 صفحه توسط مظفر سالاری نوشته شده، و کتابستان آن را منتشر کرده است. اگر به خواندن داستان‌های عاشقانه، تاریخی و مذهبی علاقه‌مند هستید. یکی از بهترین انتخاب‌ها می‌تواند کتاب رویای نیمه شب باشد.   3- من بر می گردم «یک هفته پیش من مُردم. در اتاقی که دستم را برای اولین بار گرفته‌بود، همان‌جا که در گوشم زمزمه کرده بود تو بانوی قلب منی. زیر سقفی که برای اولین‌بار پسرمان امین را دیده و از شوق به سجده افتاده بود.» سرآغاز داستان کتاب «من بر می گردم» با این متن است. مونولوگی از شخصیت زبیده بنت جعفر. دخترعمو و همسر هارون الرشید. زنی که بسیار کم به او پرداخته شده است. زبیده شیعه بود. برادرش فضل، زندانبان امام موسی کاظم علیه‌السلام نیز دشمنی با آل طاها نداشت. چگونه می‌توانستند میان بنی عباس بدون دردسر زندگی کنند؟ داستان کتاب من بر می گردم مستند است. بر اساس شواهد متقن تاریخی، چند داستان در این کتاب موازی هم پیش برده می‌شوند. داستان گذشته‌ای پر از شور عشق از زبیده‌ی هفده ساله، در کنار زبیده‌ای که روزگاری گذرانده و شیعه بودنش فاش می‌شود. و داستان شش زن دیگر که در روایتی از امام صادق علیه‌السلام، نامشان به عنوان یاران امام عصر مطرح شده است. راوی این روایت‌ها برای زبیده خاتون، حَبابه است. زنی که از دوران امام علی علیه‌اسلام تا روزگاری که زبیده آشفته و پریشان از قصر اخراج شده است، سنگی را نزد امام زمان  برده و مهر امام را می‌گیرد. حَبابه والِبیه راوی حدیث است. در حالی‌که امام هفتم را می‌جوید شبی را تا صبح با زبیده به گفتگویی خواندنی می‌نشیند. گفتگویی که در کنار توصیف زندگی زبیده، موضوع اصلی کتاب من برمی گردم است. «بنابر روایتی در کافی [ج1، ص346 ـ 347.] وی [حبابه]  از امام علی علیه‌السلام نشانه‌ی امامت خواست. امام سنگ کوچکی از او طلب کرد، و آن را با خاتم خود مهر زد، و جای مهر به صورت برجسته بر سنگ حک شد. امیرالمؤمنین توضیح داد که هر کس مدعی امامت شد. اگر بر این کار توانا باشد امام مفترض‌الطاعه است.» کتاب "من بر می گردم" از معدود کتاب‌هایی است که درباره‌ی زنان تاثیر‌گذار تاریخ سخن گفته است. آنچه در کتاب "من بر می گردم" می‌خوانید ذکر زنانی متفکر و راسخ در اعتقاد و اندیشه‌ای است که جان بر سر راه آن می گذارند. اگر چه در تاریخ ثبت شده، اما محدود روایت شده است. کتاب "من بر می گردم" در 192 صفحه توسط انتشارات جمکران، به نویسندگی فاطمه دولتی، به چاپ رسیده و بارها تجدید چاپ شده است. خواندن کتاب "من بر می گردم" را به علاقه‌مندان به داستان، تاریخ اسلام، داستان‌های زنان قهرمان توصیه می‌شود.   4- پا در میانی آیا انسانی معمولی هم می‌تواند به دیدار حضرت ولی‌عصر ارواحنافداه نائل شود؟ در مقدمه‌ی کتاب حکایات العبقری الحسان چنین آمده: «به فکر دیدار آن حضرت بودن و یا متوسّل شدن به ایشان و امثال اینها در بسیاری از اوقات موجب شرفیابی به حضورشان می‌شود.» کتاب پادرمیانی داستان تشرف یک انسان معمولی است. وقتی دنیا را همچون سدی در برابر یک به یک خواسته‌هایش می‌بیند. در عمق بی پناهی و بی‌کسی به حضرت بقیه‌الله ارواحنا فداه متوسل و ملتزم می‌شود به انجام اعمال مسجد کوفه در چهل چهارشنبه. در کتاب شب چهلم، نوشته‌ی فاطمه دولتی، روایت این تشرف با عنوان «شب چهلم» بصورت کوتاه آمده است. همین روایت در کتاب پادرمیانی به‌طور مفصل و طولانی‌تر نوشته شده است. پادرمیانی ماجرای سینه‌ی سِل گرفته‌ی شیخ حسین است. که علیرغم میلش، عشق لیلی میان آن جا خوش می‌کند. وضعیتی درمانده و مبهم زندگی شیخ را در بر می‌گیرد. داستان پادرمیانی تلاش شیخ حسین است برای فراموش کردن این عشق، که او را به توسل و دیدار امام زمان عجل‌الله می‌رساند.  هر چهارشنبه پیاده از نجف به کوفه می‌رود. میان گرما و سرما. در محاصره‌ی دزدهای بین راه یا گرگ‌های گرسنه. بین امید و ناامیدی دست و پا می‌زند، مقاومت می‌کند و هر هفته که به چهلمین شب نزدیک‌تر می‌شود شرایط رفتن از نجف به کوفه برایش سخت‌تر می‌شود. «خدایا! درست مثل جنینی در رحم مادر، نسبت به دنیای بیرون، سرگردانم. من این سرگردانی را با سلوک طلبگی‌ام پشت سر می‌گذاشتم اگر مرا به چشم‌های لیلی دچار نمی‌کردی [...] نجاتم بده!» ثمره‌ی این تلاش‌ها رسیدن به معرفتی‌ست که آرام آرام بر جان شیخ حسین می‌نشیند تا لحظه‌ی دیدار. در بخشی از کتاب پادرمیانی می‌خوانیم: «ولایت، تنها عشقی است که در آن ابهام و شک راه ندارد. به خاطر اینکه وقتی عاشق امام می شویم که اول او قبولمان کرده باشد. و این سرمایه‌ی کمی نیست. همین که پایم به تهجد چهل شب باز شده، خودش یعنی که امام زمان اجازه عاشقی را به من داده و معنی این اجازه جز این نیست که او دوستم دارد.» در سراسر کتاب پادرمیانی، پاسخگویی به شبهه‌ها و سوالاتی پیرامون مهدویت، انتظار و ملاقات با امام زمان عجل‌الله در قالب مکالماتی مطرح و پاسخ داده می‌شود. برای ذکر زمان از ماه‌های شمسی و نوروز استفاده شده است.  دلیل انتخاب عنوان پادرمیانی برای این کتاب در انتهای آن مشخص می‌شود. کتاب پادرمیانی در 123 صفحه توسط انتشارات جمکران به نویسندگی محبوبه زارع منتشر شده است. خواندن کتاب پادرمیانی برای علاقه‌مندان داستان، داستان عاشقانه، ملاقات با امام زمان عجل‌الله جذاب خواهد بود.   5- شب چهلم از برکات روزگار سختی که در آن زندگی می‌کنیم. نفس کشیدن در هواییست که نفس مبارک امام عصر عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف در این هوا جریان دارد. و بر زمینی گام برمی‌داریم که امید است در همان مسیر قدم گذاشته باشد. به مشکلات ما واقف و آگاه است. در ملاقات‌هایی که صورت گرفته به وضوح این رفع مشکلات و پاسخگویی به سوالات، در چرایی این دیدارها مشخص است. که هدایت‌گری همچون وجود مقدس امام زمان ارواحنا‌فداه‌ به احوال ما آگاه است و چیزی از ایشان مخفی نیست. کتاب «العبقری الحسان فی احوال مولانا صاحب الزمان» منبع روایت‌هایی است که در کتاب شب چهلم از آن استفاده شده است. العبقری الحسان معتبرترین منبع درباره امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف است که پنج بخش دارد. منبع مطالب کتاب شب چهلم، مربوط به بخش چهارم آن است. که به ذکر ملاقات‌های معتبر و مستند در زمان غیبت کبری با امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف پرداخته است.  فاطمه دولتی سی روایت معتبر از این کتاب را در شب چهلم با نثری روان و خواندنی بازنویسی نموده. عنوان «شب چهلم» از بیست و پنجمین روایت گرفته شده است. که چهل چهارشنبه اعمال مسجد کوفه را به شوق دیدار امام انجام می‌دهد. در روایت‌های کتاب شب چهلم، راویان هر یک به طریقی لایق دیدار می‌شوند. و بر اساس ظرفیت روحی موفق به شناخت ایشان شده، یا اینکه فرد بدون شناسایی امامش گذر می‌کند. و آن زمانی واقف به حضور امامش می‌شود که اثری از ایشان نمی‌یابد. بهانه‌ی این دیدارها احساس عجز و ناتوانی بابت حاجتی، یا دریافت پاسخ سوالی بی‌جواب، شفای جسمی بیمار و ناامید، و از همه سخت‌تر ادعای یاریگر بودن است؛ که پس از دادن امتحان در مقابل وجود مقدسش می‌فهمد هنوز چندان که باید یاریگر امام زمان عجل‌الله نیست. به جز ذکر این ملاقات‌ها و جذابیت متن داستانی کتاب شب چهلم، سفارش‌های ارزشمند فراوانی از امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف در جای‌جای این ملاقات‌ها هست. که می‌توان از آنها بهره برد. از جمله در روایت «باغبان بهشت» از کتاب شب چهلم می‌فرمایند: «شما چرا نافله نمی خوانید؟ نافله! نافله! نافله! شما چرا عاشورا نمی‌خوانید؟ عاشورا! عاشورا! عاشورا! شما چرا جامعه نمی‌خوانید؟ جامعه! جامعه! جامعه!» در کتاب شب چهلم از توجه خاص امام به شیعیان در شرایط سخت و جان‌فرسا نیز روایت‌هایی آمده است، که ایشان شیعه‌ی خود را تنها نمی‌گذارد، در روایت «زخمی جنگ صفین» می‌خوانیم: « چون ما را یاری کردی، ما هم تو را یاری نمودیم. وَ لَیَنْصُرَنَّ اللَّهُ مَنْ یَنْصُرُهُ هر آینه خدای تعالی کسی را یاری کند که خدا را یاری می‌کند. » کتاب شب چهلم، به نویسندگی فاطمه دولتی در 211 صفحه توسط انتشارات جمکران چاپ شده است. خواندن کتاب شب چهلم برای علاقه‌مندان موضوع مهدویت، و ملاقات با امام زمان عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف مناسب است.   6- کمی دیرتر کتاب «کمی دیرتر» با نگاهی عمیق به مفهوم انتظار، خواننده را وادار به تفکر می‌کند. تضادهای درونی و بیرونی شخصیت‌های مختلف اجتماعی را به روشنی نمایان می‌کند. میان جمعیتی مشتاق که با فریاد «آقا بیا!» از خود بی‌خود شده‌اند ناگهان فریادی متضاد آن‌ها را شوکه می‌کند. به طوری‌که هر یک در مقابل شنیدن فریاد «آقا نیا!» آن را شعاری برگرفته از جناح رقیب می‌دانند. رقیبی که همین فکر را در قبال ایشان دارد. اما همه در واقع یکی هستند.کتاب کمی دیرتر، دغدغه‌ی فکری هر قشر را در قالب مکالماتی در خور توجه روی دایره می‌ریزد؛ که هر چه هست منفعت شخصی‌ست و انتظار ظهور نیست. در بخشی از کتاب کمی دیرتر آمده: «پرنده‌ای که بال پرواز ندارد یا به پای خودش یا همتش بند و زنجیر دارد. از انهدام  قفس استقبال نمی‌کند. چرا که ناتوانی‌اش به چشم می‌آید و درماندگی‌اش آشکار می‌شود. تا وقتی که میله‌های قفس هست هر کس می‌تواند ادعا  کند که اهل پروازهای بلند است. تا وقتی که میله‌های  قفس هست بندهای مرئی و نامرئی خواسته و نخواسته، و دانسته و ندانسته‌ی آدم‌ها مغفول یا مکتوم یا مستتر می‌ماند؛ حتی برای خودشان.» فصل اول: زمستان راوی کمی دیرتر نویسنده‌ای است که به جشن نیمه‌ی شعبان رفته. ناگهان ناشناسی فریاد «آقا نیا!» را در میان دم پرشور «آقا بیا، آقا بیا!» جمعیت فریاد می‌زند و مجلس به هم می‌ریزد.  جوان ناشناس مورد قضاوت اقشار و افکار مختلف قرار می‌گیرد. حاج اصغر مداح، آقای نورانی نماینده‌ی مجلس، مهندس یکان که اهل تحقیق و بحث است و «مَن! مَن!» از دهانشان نمی‌افتد. «من که عمر ناقابلم رو صرف تحقیق در ماهیت و عملکرد دشمنان قسم خورده قرآن و عترت کرده‌ام  من که ردپای استعمار نو وکهنه رو در تشکیل فرقه‌های ضاله و مکتب‌های مضله با چشم‌های خودم دیده‌ام. من که در بستر پژوهش‌های طاقت فرسا با موارد حیرت‌افزایی دست و پنجه نرم کرده ام...» فصل دوم: پاییز و هذا یوم الجمعه و هو یومک المتوقع فیه ظهورک ... صبح یک جمعه‌ی پاییزی و سرد. خسته و کلافه از شب قبل، که نخوابیده‌ای. اول صبح در خانه‌ات را بزنند و بگویند: «آب دستته بذار زمین و بیا آقا به یاری تو نیاز دارد.» میروید؟آمادگی دارید که بروید؟ در این فصل از کتاب کمی دیرتر، خواننده با شرایط توصیف شده روبرو می‌شود. فصل سوم: تابستان در این فصل از کتاب کمی دیرتر، خواننده با سوالات جدیدی روبرو می‌شود. چرا فریاد می‌زنند آقا بیا؟ مگر آقا جایی رفته‌اند؟ اگر آقا نیستند پس ما از دست چه کسی روزی می‌گیریم؟ سرپرستی مردم دست چه کسی‌ست؟ ایشان غریب هستند یا ما؟  فصل چهارم: بهار در این فصل از کتاب کمی دیرتر،گفتگوهای طولانی نویسنده و دوست ناشناسش به پایان می‌رسد. کمی دیالوگ‌ها دچار اطناب می‌شود. و شخصیت‌های جدیدی همچون سه روایت از علامه مجلسی، علامه‌حلی و کربلایی وارد داستان کمی دیرتر می‌شوند. به نحوی که تکلیف خواننده از این سردرگمی روشن می‌شود. از زبان مبارک حضرت بقیه‌الله ارواحنا فداه درباره‌ی افرادی که هم و غم‌شان دیدار ایشان شده می‌فرمایند: « شما درست زندگی کنید، گفتار و رفتارتان را درست کنید، نیازی نیست دنبال ما بگردید، ما خودمان سراغتان می‌آییم و...» داستان "کمی دیرتر" گفتگو محور است. ممکن است پیچیده به نظر برسد،  ابتدای داستان کمی کند است؛ و دیر وارد اصل مطلب می‌شود. اما متن داستان روان است و خواندن آن سریع جلو می‌رود. کتاب کمی دیرتر را انتشارات نیستان در 272 صفحه چاپ کرده و نویسنده‌ی آن سید مهدی شجاعی است. خواندن کتاب کمی دیرتر را به علاقه‌مندان موضوعات با محوریت امام زمان عجل‌الله پیشنهاد می‌کنیم. به قلم «زهره مومنیان»کتاب‌های معرفی شده در این مطلب را می‌توانید با کد تخفیف: blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید.
بهترین کتاب های داستانی مذهبی
بهترین کتاب های داستانی مذهبی
در این روزهای شلوغ، دقایقی که از گرفتاری‌ها رها می‌شویم، غرق شدن در دنیای قصه‌ها اندکی از تلخی دنیای واقعی می‌کاهد. حال اگر این قصه‌ها داستان مردمی باشد که سرنوشتشان به نوعی با دین و مذهب گره خورده، علاوه بر پر کردن اوقات فراغت و لذت بخش بودن، در افزایش اطلاعات تاریخی و تقویت ویژگی‌های مثبت شخصیتی کمک‌مان می‌کند. این مقاله سعی دارد زیباترین داستان های مذهبی را به شما عزیزان معرفی کند؛ داستان هایی مذهبی که در زمان ها و مکان های مختلف اتفاق افتاده، تعدادی بر اساس واقعیت است و تعدادی نیز خیالی… با ما همراه باشید تا مروری داشته باشیم بر 6 داستان مذهبی ایرانی که در این سال‌ها با استقبال چشمگیر مخاطبان روبرو شده. بهترین داستان های مذهبی 1- عروس قریش عروس قریش نوشته مریم بصیری است که توسط نشر اسم و در 339 صفحه به چاپ رسیده.  «عروس قریش» داستانی تاریخی-مذهبی است که زندگی حضرت آمنه، مادر پیامبر (ص) را به تصویر می‌کشد. داستان از نوزادی آمنه آغاز می‌شود که در مکه و در خانواده‌ای موحد چشم به جهان گشوده و قد کشیده است، آن هم در روزگاری که فضای مکه، فضایی شرک‌آلود و پر از اعتقادات خرافی است. بره و وهب قبل از تولد آمنه، چندین بار صاحب فرزند شده‌اند اما فرزندانشان زنده نماندند و حالا آمنه تنها فرزند آن‌ها و نور چشمانشان است. آمنه در خانه‌ای پر از عشق قد می‌کشد تا اینکه عبدالله پسر عبدالمطلب به خواستگاری‌اش می‌آید و او عروس خاندان قریش می‌شود. ادامه داستان، زندگی عاشقانه عبدالله و آمنه و تولد پسر بزرگوارشان را روایت می‌کند. مریم بصیری داستان «عروس قریش» را بسیار جذاب، خواندنی و پرکشش روایت می‌کند. زبان کتاب نسبتا ادبی است و با تشبیهات زیبا مزین شده و استفاده از کلمات تاریخی متناسب با زمان داستان بر جذابیت آن افزوده است. داستان کتاب با منابع تاریخی تطبیق داده شده، اما نویسنده در بخش‌هایی از آن از تخیل خود نیز استفاده کرده است. بخشی از متن عروس قریش زمانه‌ی جاهلیت اولی با آمدن ابراهیم به سر آمد؛ حال هنگام آن است که با آمدن فرزند تو جاهلیت اخری نیز به سر آید. آمنه نمی‌دانست رویا او را در ربوده بود و یا خودش داشت رویاهایش را رنگ می زد، فقط مردی را دید که گفت نامش ادریس پیامبر است و او را به تولد پیامبر عظیم الشانی نوید می‌دهد. از جا پرید. شب بود هنوز. ام ایمن را خواب ربوده بود و مادرش را نیز. چشمانش را بست و دوباره در عطر خوش خواب و رویا غرق شد. اگر چهره‌ی زیبای مردش را در خواب نمی‌دید اصلا فکرش را هم نمی‌کرد به آن سرعت قوت قلب پیدا کند و نبود عبدالله را تاب بیاورد و توان برخاستن داشته باشد. شب عروسی‌اش را به خواب دیده بود، شبی که دختران بسیاری به عشق چهره‌ی نورانی مرد بر سر راه عبدالله ایستاده و هنوز از او خواستگاری می‌کردند؛ ولی مرد بی‌توجه به آنان به سراغ آمنه آمده بود، آمنه‌ای که چشم جوانان مکه به در خانه‌اش بود و چشم او به عبدالله.   2- من او رمان پرطرفدار «من او»، معروف‌ترین اثر رضا امیرخانی است که یکی از سه کتاب برگزیده منتقدان مطبوعات در سال 1379 و از پرفروش ترین رمان های فارسی است. این اثر به دو زبان اندونزیایی و روسی نیز ترجمه شده است. این رمان از بهترین داستان های مذهبی و البته عاشقانه است. داستان در طهران قدیم است و از سال هزار و سیصد و دوازده شمسی در خانی آباد تهران آغاز می‌شود. علی فتاح از خانواده‌ای ثروتند، مذهبی و اصیل است که عاشق دختر خدمتکارشان، مهتاب می‌شود. رضا امیرخانی به زیبایی جزئیات زندگی ساده مردم آن روزگار را به تصویر می‌کشد، مردمی که لوطی‌گری مرامشان بود و صمیمت روششان. از ویژگی‌های جذاب داستان رضا امیرخانی درآمیختگی سیاست و عرفان و عشق است؛ شخصیت درویش مصطفی نمادی از حقیقت و دانایی است و در موقعیت‌های مختلف به علی کمک می‌کند. البته جذاب‌ترین ویژگی داستان را می‌توان قلم صمیمی نویسنده و استفاده از اصطلاحات خودمانی در متن کتاب دانست که همزادپنداری زیادی در خواننده ایجاد می‌کند. کمتر کسی است که به فضای داستان علاقه‌مند باشد و از «من او» لذت وصف‌ناشدنی نبرد. بخشی از متن من او  سرم را تکان دادم. بعد دوباره به مهتاب نگاه کردم. مانتوی کرم و روسری بلند قهوه ای. داشتم فکر می‌کردم که آبشار موهای قهوه‌ای زیر روسری چه گونه مرتب شده‌اند. یک وری؟ صاف؟ بافته؟    3- قیدار کتاب «قیدار» به قلم صمیمی رضا امیرخانی نوشته شده و توسط انتشارات افق در 296 صفحه منتشر شده است. این کتاب در سال 1391 برنده‌ی بیست و یکمین دوره‌ی جایزه‌ی کتاب فصل شده است. قیدار مردی لوطی‌مسلک و پهلوان‌منش است که در دهه پنجاه زندگی می‌کند. او صاحب گاراژ بزرگی در تهران است که کامیون‌هایش بین جاده‌ها و راننده‌های جاده سرشناس هستند. قیدار سفره‌دار است و عادتش مهمان کردن مردم تنگدست. او جوانمردی است که شیوه و مرامش ستودنی است و در پی تمام کارهای خیرخواهانه‌اش رازی نهفته است؛ انسانیت. داستان با سفر قیدار و نامزدش به اصفهان آغاز می‌شود. آن‌ها قرار است بر سر مزار پدر شهلا برسند تا برای ازدواج از او کسب اجازه کنند، اما در راه با یکی از تریلی‌های خودش تصادف می‌کنند و این سفر ناتمام می‌ماند. سفر ناتمام قیدار آغاز اتفاقات دیگر داستان است. در نه فصل کتاب همسفر قیدار و ماجراهایش شوید و از همراهی با او لذت ببرید. بخشی از کتاب قیدار آدمی که یکبار خطا کرده باشد و پایش لغزیده باشد و بعد هم پشیمان شده باشد، مطمئن تر است از آدمی که تا به حال پایش نلغزیده … این حرف سنگین است … خودم هم می‌دانم خطانکرده، تازه وقتی خطا کرد و از کارتن آکبند درآمد، فلزش معلوم می‌شود، اما فلز خطاکرده رو است، روشن است. مثلِ کف دست، کج و معوج خطش پیداست... از آدم بی‌خطا می‌ترسم، از آدم دوخطا دوری می‌کنم، اما پای آدم تک‌خطا می‌ایستم...!   4- رویای نیمه شب رویای نیمه شب اثر زیبای مظفر سالاری است که توسط انتشارات کتابستان معرفت منتشر شده و با استقبال زیاد مخاطبان مواجه شده است. داستان «رویای نیمه شب» قصه دلدادگی هاشم پسر ثروتمند اهل سنت به ریحانه، دختر ابوراجح حمامی از شیعیان حله است. هاشم با پدربزرگش، ابونعیم زرگر، تاجر بزرگ جواهرات زندگی می‌کند. ابوراجح از دوستان ابونعیم است که رفاقتی دیرینه با او دارد. هاشم و ریحانه در کودکی هم بازی بوده‌اند و حالا که زمان داماد شدن هاشم است، دو چشم زیبای باحجب و حیا دل هاشم را برده، اما اختلاف مذهب شکافی بزرگ بین این دو خانواده است که این وصلت را ناممکن می سازد. داستان با محوریت این عشق پیش می‌رود اما در این بین از مظلومیت شیعیان حله و سرکوب آنها توسط حاکم شهر نیز می‌گوید، از زندانی و شکنجه‌کردن آن‌ها و تفرقه‌افکنی و ایجاد نفرت بین شیعه و سنی.  قلم زیبای مظفر سالاری با فضاسازی و صحنه‌پردازی‌های بی‌نظیر، مخاطب را با خود همراه می‌کند تا اتفاقی عجیب، شهر حله را دچار دگرگونی اعتقادی و پیوند هاشم و ریحانه را ممکن می‌سازد.  اگر همزمان به داستان‌های عاشقانه و موضوعات مذهبی علاقه‌مندید «رویای نیمه شب» را از دست ندهید. داستان پر فراز و نشیب و غیرقابل پیش‌بینی «رویای نیمه شب» چنان مجذوبتان خواهد کرد که کنار گذاشتن کتاب، سخت‌ترین کار دنیا شود.  بخشی از متن کتاب رویای نیمه شب پدربزرگ از پشت قفسه‌ها بیرون آمد و به گوشواره‌های زیبا و گرانبها که من طراحی کرده و ساخته بودم، اشاره کرد. خوشحال شدم که آن را برای ریحانه انتخاب کرده بود؛ هرچند بعید می‌دیدم که مادرش زیر بار قیمت آن برود. گوشواره را بیرون آوردم و به پدربزرگ دادم. -طراحی و ساخت این گوشواره کار هاشم است. حرف ندارد! مادر ریحانه گوشواره‌ها را گرفت و ورانداز کرد -واقعا قشنگه ولی ما چیزی ارزان‌قیمت می خواهیم. مادر ریحانه گوشواره‌ها را روی مخمل گذاشت. با نگاهش گوشواره‌های قبلی را جست و جو کرد. پدربزرگ گوشواره‌های گران‌بها را توی جعبه کوچکی گذاشت. جعبه را به طرف مادر ریحانه سراند. -از قضا قیمت این گوشواره ها دو دینار است. در دلم به پدربزرگ آفرین گفتم. از خدا می‌خواستم که ریحانه صاحب آن گوشواره‌ها شود...   5- دعبل و زلفا «دعبل و زلفا» اثر جذاب و پرفروش مظفر سالاری است که توسط انتشارات به نشر در 332 صفحه منتشر شده است. این رمان عاشقانه-مذهبی با استقبال زیاد مخاطبان رو به رو شده و اینک به چاپ چهل و هشتم رسیده است. دعبل خزاعی شاعر معروف اهل بیت است که در زمان خلافت عباسیان و هم‌عصر با دو امام معصوم یعنی امام کاظم (ع) و امام رضا (ع) می‌زیسته. او در ابتدای داستان در سفری به سوی بغداد با کاروانی از اسرای زن همراه می‌شود که برای کنیزی به دربار برده می‌شوند و در آن میان، دل در گرو مهر کنیزی شیعه می‌گذارد که سلما نام دارد. داستان عشق دعبل و سلما (زلفا) ماجراها می‌آفریند. زلفا در قصر موصلی گرفتار و دعبل در فراق زلفا. مظفر سالاری کوشیده تا در خلال این عشق، اوضاع اجتماعی و سیاسی زمان این دو امام و رنج‌ها و مظلومیت‌هایشان را نیز به تصویر بکشد و برای این کار هم از تخیل خود استفاده کرده و هم از منابع تاریخی. کتاب «دعبل و زلفا» از زیباترین کتاب های عاشقانه تاریخی است. اگر به این سبک داستان‌ها و همچنین داستان زندگی ائمه علاقه‌مندید خواندن این کتاب را از دست ندهید. برشی از کتاب دعبل و زلفا زلفا اندکی به طرف دعبل چرخید و از گوشه چشم نگاهش کرد. نفس دعبل بند آمد. انگار زلفا زیباتر از همیشه بود؛ گرچه لاغر و رنگ پریده شده بود. نگاهش رنگین کمانی از ملاحت داشت. - برای آن بی‌گناه که در زندان فضل بن ریبع است، شعری گفته‌اید که مانند این ترانه‌ها، بر سر زبان مردم باشد؟ چه کسی باید به این خواب‌زده‌ها نیشتر بزند تا از خود بپرسند چرا فرزند پیامبر در بند است؟   6- ادموند داستان عاشقانه مذهبی «ادموند» به قلم شیرین و روان آمنه پازکی در دو جلد چاپ و روانه بازار گشته است. این رمان که نخستین بار در سال 1398 چاپ شد، مورد استقبال گسترده مخاطبان قرار گرفت و تا سال 1403 مرتبا تجدید چاپ شد. ادموند پارکر دانشجوی نخبه حقوق، پسر خانواده‌ای معروف و سرشناس مسیحی در انگلستان است. او مرتبا یک کابوس تکراری می‌بیند، در خواب‌هایش، در جایی گمشده و گاهی مردی نورانی می‌آید و نجاتش می‌دهد. ادموند گمان می‌کند او مسیح (علیه السلام) است اما نه، آن مرد فراتر از مسیح است. قهرمان داستان در پی تعبیر خواب‌هایش در مسیری جدید می افتد، مسیری سخت که زندگی‌اش را دچار تحول بزرگی می‌کند و در این مسیر با دختری مسلمان به نام ملیکا آشنا و عاشق او می‌شود. ملیکا رابطی می‌شود تا قلب ادموند را به دین اسلام و مهدی موعود پیوند دهد. در ادامه داستان اتفاقاتی می‌افتد که ادموند مجبور می‌شود از انگلستان فرار کند و برای یافتن همسرش به ایران بیاید، اما در ایران متوجه می شود که باید به عراق سفر کند... این داستان به عاشقان مهدی موعود (عج) که سال‌ها به دنبال گم‌شده خود هستند و از یافتن حقیقت توسط انسان‌ها لذت می‌برند پیشنهاد می‌شود. بخشی از کتاب «ادموند» مرد لباسی از جنس نور بر تن داشت، صورتش دیده نمی‌شد، گویی نور با او در حرکت بود و از او منشأ می‌گرفت، تابش نور تا حدی شدت گرفت که ناخودآگاه نگاهش را پایین انداخت. بدن بی‌جانی که بر روی دستانش مانند چوب خشکیده‌ای بی‌حرکت بود، ناگهان از دستش رها شد. وحشت کرد، صورتی که تا چند لحظه پیش غرق در خون بود، اکنون با لبخند دل‌نشینی بر لب، مانند ماه نورانی می‌درخشید و زندگی در آن نگاه زیبا موج می‌زد. خداوند و عیسی مسیح (علیه‌السلام) را زیر لب صدا زد، نفس‌هایش به شماره افتاده بود، لحظه‌ای بعد متوجه شد که دستی به طرفش دراز شده، همان مرد نورانی، با خودش گفت: خدایا، او مسیح (علیه‌السلام) است؟! او می‌تواند به من کمک کند، حتماً خودش است! مگر معجزه او زنده کردن مردگان نبود، پس او مسیح است؛ اما دلش راضی نمی‌شد، این مرد گویی فراتر از مسیح (علیه‌السلام) است، انگشتری عجیب در دست داشت که او از حروف حک‌شده بر روی آن سر درنمی‌آورد، نمی‌توانست حروف را بخواند، اما خیره‌کننده بود، محبت و اطمینان عظیمی در دلش نسبت به آن مرد پدیدار شد، ناخودآگاه دستش را دراز کرد...  داستان های مذهبی، تلفیق واقعیت و رویا در این مقاله مرور کوتاهی داشتیم بر 6 داستان مذهبی پرفروش که این سال‌ها در بازار نشر ایران، با استقبال بالایی مواجه شده‌اند. اگر علاقه‌مند به خواندن داستان مذهبی هستید، اگر مشتاق داستان‌های عاشقانه و تاریخی هستید، اگر دوست دارید در کوچه پس کوچه‌های قدیمی، در شهرهایی مذهبی و با آدم‌هایی که زندگی‌شان رنگ خدا دارد قدم بزنید و نفس بکشید، این داستان‌های جذاب را از دست ندهید! برای سفارش بهترین داستان های مذهبی به فروشگاه پاتوق کتاب، سر بزنید.همین حالا با کد تخفیف: blog1 کتاب‌های پیشنهاد شده در این مقاله را با تخفیف تهیه کنید.به قلم «فاطمه‌معصومه منیری»
بهترین داستان کوتاه های ایرانی: گزیده‌ای از شاهکارهای ادبیات معاصر
بهترین داستان کوتاه های ایرانی: گزیده‌ای از شاهکارهای ادبیات معاصر
ادبیات داستانی ایران، به‌ویژه در حوزه «داستان کوتاه»، همواره جایگاه ویژه‌ای در میان کتاب‌دوستان داشته است. داستان های کوتاه ایرانی با نگاهی عمیق به مسائل اجتماعی، فرهنگی و انسانی، تصویری جذاب و تأثیرگذار از زندگی و دغدغه‌های مردم ایران ارائه می‌دهند. این آثار نه‌تنها از نظر ادبی ارزشمند هستند، بلکه به‌عنوان آینه‌ای از تاریخ و جامعه ایران نیز شناخته می‌شوند.   ویژگی های داستان کوتاه ایرانی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد داستان کوتاه ایرانی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: پیوند عمیق با مسائل اجتماعی و سیاسی استفاده از نمادها و کهن‌الگوهای ایرانی ترکیب سنت و مدرنیته در روایت نگاه انتقادی به ساختارهای اجتماعی پرداختن به دغدغه‌های انسانی با رویکردی بومیدر این مقاله، به معرفی «برترین داستان های کوتاه ایرانی» می‌پردازیم که هرکدام سبک منحصربه‌فردی دارند و تأثیر عمیقی بر ادبیات معاصر ایران گذاشته‌اند. از جلال آل احمد و صادق چوبک تا غلامحسین ساعدی و صمد بهرنگی، این نویسندگان با خلق داستان‌های کوتاه ماندگار، جایگاه ویژه‌ای در دل خوانندگان باز کرده‌اند.   اگر به دنبال بهترین کتاب‌های داستان کوتاه ایرانی هستید، این مقاله راهنمای جامعی برای انتخاب آثار ارزشمند خواهد بود. با ما همراه باشید تا با پرفروش‌ترین و تأثیرگذارترین داستان های کوتاه ایران آشنا شوید.    معرفی بهترین داستان های کوتاه ایرانی   1. «چمدان» اثر بزرگ علوی: نمادگرایی و روان‌کاوی اجتماعی بزرگ علوی از پیشگامان داستان‌نویسی مدرن ایران است و مجموعه داستان «چمدان» یکی از شاهکارهای او محسوب می‌شود. این داستان‌ها با نگاهی روان‌شناختی و اجتماعی، زندگی شخصیت‌هایی را روایت می‌کند که درگیر تنش‌های درونی و بیرونی هستند.   چرا باید «چمدان» را بخوانیم؟ - نثر روان و تأثیرگذار   - تحلیل عمیق شخصیت‌ها   - نمایش تضادهای جامعه ایران در دوران معاصر   بزرگ علوی در مجموعه داستان «چمدان» که نخستین بار در سال 1313 منتشر شد، به بررسی عمیق روان‌شناختی شخصیت‌ها می‌پردازد. این اثر از چند جهت حائز اهمیت است: تحلیل سبک شناختی - استفاده از تکنیک جریان سیال ذهن - به کارگیری نمادهای روان‌کاوانه - روایت چندصدایی مضامین اصلی - تضادهای درونی انسان مدرن - بحران هویت در مواجهه با غرب - تنهایی انسان معاصر داستان «چمدان» به‌عنوان نماد سفر و تغییر، تصویری از انسان سرگردان معاصر ارائه می‌دهد. علوی در این داستان با ظرافت تمام، دیالکتیک سنت و مدرنیته را به تصویر می‌کشد.   2. «سه تار» اثر جلال آل احمد: روایتی از زیست‌جهان ایرانی جلال آل احمد از نویسندگان مطرح ایرانی است که داستان‌هایش همواره مورد استقبال خوانندگان قرار گرفته است. «سه تار» مجموعه‌ای از داستان های کوتاه اوست که با نگاهی انتقادی به مسائل اجتماعی و سیاسی می‌پردازد.   برجسته‌ترین داستان‌های این مجموعه - «آفتاب لب بام»   - «گلدسته و فلک»   - «خواهرم و عنکبوت»   ویژگی‌های سبک جلال آل احمد - نثر تند و صریح   - نقد اجتماعی بدون تعارف   - شخصیت‌پردازی قوی   جلال آل احمد در مجموعه داستان «سه‌تار» (1326) به بازنمایی دقیق جامعه ایرانی می‌پردازد. این اثر از منظر جامعه‌شناسی ادبیات بسیار قابل تأمل است. ویژگی‌های سبکی - نثر فشرده و موجز - دیالوگ‌های برجسته - توصیفات محیطی دقیق تحلیل محتوایی - نقد ساختارهای قدرت - بررسی مسئله روشنفکری - بازنمایی تضادهای طبقاتی نمونه‌ای از نثر آل احمد «در کوچه پس کوچه‌های جنوب شهر، سه‌تار شکسته‌ای از دیوار آویزان بود، گویی نماد هنری بود که در این جامعه فرصت بروز نمی‌یابد.»   3. «عزاداران بیل» اثر غلامحسین ساعدی: تئاتر ذهن ایرانی غلامحسین ساعدی (گوهر مراد) با خلق «عزاداران بیل» یکی از تأثیرگذارترین داستان های ایرانی را نوشته است. این داستان‌ها فضایی پر از اضطراب و ابهام دارند و زندگی مردم روستایی را با زبانی نمادین به تصویر می‌کشند.   دلایل محبوبیت «عزاداران بیل» - ترکیب واقعیت و خیال   - نثر شاعرانه و پرکشش   - نگاه عمیق به مسائل انسانی   ساعدی در این اثر (1343) با ترکیب واقعیت و وهم، فضایی منحصربه‌فرد خلق کرده است. این کتاب از منظر انسان‌شناسی فرهنگی بسیار ارزشمند است. عناصر ساختاری - استفاده از اسطوره‌های بومی - تلفیق عناصر نمایشی و داستانی - ساختار چرخه‌ای مضامین کلیدی - بررسی مفهوم مرگ در فرهنگ ایرانی - نقد خرافه‌پرستی - تضاد سنت و تجدد   4. «یوزپلنگانی که با من دویده‌اند» اثر بیژن نجدی: شعر منثور داستانی بیژن نجدی با سبک منحصربه‌فردش در «یوزپلنگانی که با من دویده‌اند» داستان‌هایی خلق کرده که بین واقعیت و رؤیا در حرکت هستند. این کتاب از پرفروش‌ترین داستان های کوتاه ایرانی است و طرفداران زیادی دارد.   ویژگی‌های این اثر - نثر شاعرانه و سورئال   - روایت غیرخطی و جذاب   - ترکیب طنز و تراژدی   نجدی در این مجموعه (1372) مرزهای داستان و شعر را درمی‌نوردد. این اثر از نمونه‌های درخشان داستان‌نویسی پست‌مدرن ایرانی است. ویژگی‌های فرمی - ساختار سیال - تصویرسازی شاعرانه - زمان نامتعارف تحلیل محتوا - گذر زمان و فراموشی - جنگ و پیامدهای آن - عشق در جهان مدرن   5. «قصه‌های بهرنگ» اثر صمد بهرنگی   صمد بهرنگی با «قصه‌های بهرنگ» تأثیر شگرفی بر ادبیات کودک و نوجوان ایران گذاشت. داستان‌های او ساده اما پرمعنی هستند و اغلب پیام‌های اجتماعی عمیقی دارند.   معروف‌ترین داستان‌های این مجموعه «ماهی سیاه کوچولو» (نماد مبارزه و آزادی‌خواهی)   «اولدوز و کلاغ‌ها»   «کچل کفترباز»  چرا «قصه‌های بهرنگ» خواندنی است؟   - مناسب برای تمام سنین   - آموزش مفاهیم اخلاقی و اجتماعی   - نثر ساده و جذاب    6. «ناصر ارمنی» اثر رضا امیرخانی رضا امیرخانی در «ناصر ارمنی» داستان‌هایی با موضوعات عاشقانه و اجتماعی نوشته است. این کتاب با نثری روان و داستان‌های کوتاه جذاب، یکی از گزینه‌های عالی برای دوستداران ادبیات داستانی است.   نقاط قوت این کتاب - داستان‌های کوتاه و پرکشش   - ترکیب عشق و مسائل اجتماعی   - نثر روان و دلنشین     7. «سانتاماریا» از سید مهدی شجاعی سانتاماریا، از جمله بهترین آثار سید مهدی شجاعی نویسنده معروف کشورمان است که در دو جلد منتشر شده. داستان‌های کتاب به دو بخش تقسیم شده اند: دوره‌ی 67-77 و دوره‌ی 67-57. داستان‌های هر دوره کاملا منطبق بر فضای حاکم بر اجتماع، دغدغه‌ها، افق‌ها، نگرانی‌ها و روزهای آن سال هاست. از سید مهدی شجاعی، مجموعه داستان کوتاه دیگری با نام «غیر قابل چاپ» نیز منتشر شده. این کتاب که شامل 9 داستان کوتاه است، بعضا با زبانی طنز و انتقادی، واقعیت‌های اجتماعی را در قالب شیرین داستان کوتاه انعکاس می‌دهد. نقاط قوت - توجه به مسائل اجتماعی - نثر زیبا و خواندنی - زبان طنز و انتقادی   علاوه بر کتاب‌های معرفی‌شده، این آثار نیز از بهترین داستان های کوتاه ایرانی هستند که ارزش خواندن دارند:   «سنگ صبور» اثر صادق چوبک (نمایش زندگی مردم فرودست با نگاهی تلخ و واقعگرا)   «شازده احتجاب» اثر هوشنگ گلشیری (روایتی مدرن از فروپاشی یک خانواده اشرافی)   «کولی کنار آتش» اثر منیره روانی‌پور (داستان‌های زنانه با نثری جذاب)   «انتری که لوطی‌اش مرده بود» اثر صادق چوبک (نمایش تضادهای طبقاتی جامعه)    نتیجه‌گیری: چرا باید داستان کوتاه ایرانی بخوانیم؟   داستان های کوتاه ایرانی نه‌تنها سرگرم‌کننده، بلکه آینه فرهنگ و تاریخ ایران هستند. این آثار با نگاهی عمیق به مسائل انسانی، اجتماعی و سیاسی، تجربه‌های خواندنی و تأمل‌برانگیزی ارائه می‌دهند.   اگر به دنبال خرید کتاب‌های داستان کوتاه ایرانی هستید، می‌توانید از فروشگاه اینترنتی پاتوق کتاب دیدن کنید. مجموعه‌ای گسترده از بهترین داستان های کوتاه در انتظار شماست!   با خواندن این داستان‌ها، هم از ادبیات غنی ایران لذت ببرید و هم با فرهنگ و تاریخ کشورمان بیشتر آشنا شوید.  کدام یک از این داستان‌ها را خوانده‌اید؟ نظرات خود را با ما به اشتراک بگذارید!  تأثیرات بین‌المللی داستان کوتاه ایرانی داستان کوتاه ایرانی در سطح جهانی نیز مورد توجه قرار گرفته است: - ترجمه آثار به بیش از 30 زبان زنده دنیا - تأثیر بر مکاتب ادبی منطقه‌ای - حضور در آکادمی‌های ادبی جهانی - الهام‌بخشی به نویسندگان غیرایرانی آینده داستان کوتاه ایرانی ادبیات داستانی کوتاه ایران با حفظ اصالت‌های خود در حال گذار به مرحله‌ای جدید است. ویژگی‌های این تحول شامل: - تلفیق سنت و مدرنیته - استفاده از تکنیک‌های جهانی - پرداختن به مسائل جهان‌شمول - حفظ هویت بومی 4 دلیل برای خواندن داستان کوتاه ایرانی - درک بهتر تاریخ معاصر - شناخت عمیق‌تر فرهنگ ایرانی - لذت ادبی منحصربه‌فرد - آشنایی با مکاتب فکری مختلف بهترین داستان‌های کوتاه ایرانی را کشف کنید!   ادبیات داستانی ایران، گنجینه‌ای از شاهکارهای ماندگار است که هرکدام روایتی منحصربه‌فرد از زندگی، عشق، رنج و امید را به تصویر می‌کشند. در این مقاله، با برترین داستان‌های کوتاه ایرانی آشنا شدیم؛ از «چمدان» بزرگ علوی و «سه‌تار» جلال آل احمد تا «یوزپلنگانی که با من دویده‌اند» بیژن نجدی و «قصه‌های بهرنگ» صمد بهرنگی.   این آثار نه‌تنها سرگرم‌کننده، بلکه آینه‌ای از فرهنگ و تاریخ ایران هستند. اگر به دنبال خواندن داستان های کوتاه تأثیرگذار هستید یا می‌خواهید هدیه‌ای ماندگار برای دوستداران کتاب بخرید، این لیست بهترین انتخاب‌ها را پیش روی شما قرار می‌دهد.  همین حالا این کتاب‌ها را با کد تخفیف: blog1 از فروشگاه پاتوق کتاب تهیه کنید!   نظر شما چیست؟   کدام یک از این داستان‌ها را خوانده‌اید؟ چه کتاب دیگری به این لیست اضافه می‌کنید؟ دیدگاه‌های خود را با ما به اشتراک بگذارید.به قلم «احمد کفیل الناس»
آشنایی با ژانرهای ادبی: معرفی 20 ژانر ادبی جذاب
آشنایی با ژانرهای ادبی: معرفی 20 ژانر ادبی جذاب
ژانر داستانی چیست؟ گفت‌و‌گوی جدی درباره ژانر به معنای تیپ و گونه، از دوران افلاطون و مشخصا کتاب «جمهوری» آغاز شده است؛ اگرچه سابقه آن درازتر است و به پیش از روزگار افلاطون برمی‌گردد. ژانر یا به فارسی «گونه‌»، یکی از شیوه‌های دسته‌بندی کتاب‌های داستانی است. گاهی کتاب‌ها را بر اساس اینکه برای چه سنی مناسب هستند دسته بندی می‌کنند؛ مثل ادبیات کودک و نوجوان. گاهی بر اساس ساختارشان در دسته شعر، رمان، رمانک و ... قرار می‌گیرند. گاهی نیز آنها را بر اساس ژانر داستان دسته‌بندی می‌کنند و از این طریق ساختار کلی کتاب مشخص می‌شود. ادبیات ژانری، یکی از دو دسته کلی برای تقسیم‌بندی رمان‌ها و کتاب‌های داستانی است. دسته دیگر، رمان ادبی است. تعریف هر دو دسته، بسیار مشکل است. با این حال دادن تعریفی هرچند نابسنده از این دو، به درک بهتر ادبیات ژانری و انواع ژانر داستانی کمک می‌کند. رمان ادبی، رمان بدون ژانر رمان ادبی که به آن رمان فاخر یا رمان بدون ژانر هم می‌گویند، دسته‌ای از ادبیات داستانی است که در آن زبان، سبک نگارشی و تکنیک‌های ادبی بسیار اهمیت دارند. مهمترین هدف نویسنده رمان ادبی، نزدیک شدن به زندگی واقعی است؛ درنتیجه از شخصیت‌های واقع‌گرایانه و موقعیت‌های زندگی واقعی استفاده می‌کنند. همچنین تمرکز ویژه‌ای بر شخصیت‌پردازی دارد و دغدغه‌ آن، بررسی مسائل فلسفی و ایدئولوژیک است. از این‌رو بیش از آنکه توجه خود را به پیرنگ بدهد به واکاوی آنچه دغدغه‌اش را دارد، می‌پردازد. رمان‌ ادبی بسیار بزرگتر و جهانی‌تر از آنچه ظاهرا در پی بازگویی‌اش است، می‌باشد. و در این راه، با برساختن لایه‌های معنایی متعدد، از به چالش کشیدن مخاطب خود ابایی ندارد. از این‌رو درحالی‌که ادبیات ژانر به قراردادهای ژانری وفادار است و در گستره ژانر داستان، روایت پرماجرای خود را پیش می‌برد، رمان ادبی آزادانه پیش می‌رود و دست به نوآوری می‌زند. رمان‌های ادبی هم ممکن است برخی عناصر ژانری را در خود داشته باشند، اما نمی‌توان آن‌ها را به راحتی در ژانر به‌خصوصی قرار داد. اگر شما از 100 نویسنده مختلف بپرسید چه چیزی یک رمان ادبی را «ادبی» می‌کند؛ 100 پاسخ متفاوت دریافت خواهید کرد. این همان چیزی است که رمان ادبی را متفاوت از رمان ژانری می‌کند!بیشتر بخوانید: مروری بر چند رمان کلاسیک برتر جهانتعریف ژانر و انواع ژانر کتاب قبل از اینکه درباره ویژگی‌های ادبیات ژانری و رمان ژانری صحبت کنیم، بد نیست یادآوری کنیم که این دسته‌بندی نسبتا جدید است و انتشاراتی‌ها نیازی به این دسته بندی، تا پیش از قرن بیستم نداشتند؛ یعنی زمانی که دسته‌بندی‌ها تبدیل به ابزاری برای بازاریابی نشر انبوه کتاب شد. برای مثال، ادگار آلن پو به عنوان اولین نویسنده کتاب‌های معمایی مدرن شناخته می‌شود؛ و داستان کوتاه «قتل‌های خیابان مورگ» از او در سال 1841، از نخستین داستان‌های کارآگاهی قلمداد می‌شود. درحالی‌که وقتی آلن پو این داستان را منتشر کرد، این فقط یک داستان بود. اصطلاحاتی مانند معمایی، هیجان‌انگیز و کارآگاهی برای توصیف رمان‌ها تا قبل از دهه 1990 کاربرد نداشت. بعد از این تاریخ بود که استفاده از این اصطلاحات به‌عنوان ژانر داستانی، برای دسته‌بندی و بازاریابی آثار جدید، گسترش یافت. نخستین و مهمترین ویژگی ادبیات ژانری، پیروی از فرمول‌ها و استعاره‌های مشخص است. قوانینی بر رمان‌ ژانری اعمال می‌شود که بر رمان ادبی نمی‌شود؛ کلیشه‌ها، ساختارها، کهن‌الگوها و دیگر مواردی که به موفقیت یک رمان ژانری کمک می‌کند. پس ادبیات ژانر، به آن بخش‌هایی از ادبیات گفته می‌شود که از فرمول و طرح مشخصی برای پیشبرد داستان استفاده می‌کند. نویسندگان رمان ژانری باید خود را در ژانر داستانی که می‌نویسند غرق کنند؛ زیرا حتی اگر نخواهند قوانین دقیق ژانری را دنبال کنند، باید بدانند چه طور قوانین را بشکنند. اگر رمان ادبی شروع به استفاده از کلیشه‌های ژانری کند، تبدیل به رمان ژانر می‌شود. هر دو دسته می‌توانند از موضوعات و ایده‌های یکسانی استفاده کنند، اما در یک مجموعه قرار نمی‌گیرند. برای مثال رمان «لولیتا» اثر ولادیمیر ناباکوف که داستانی پیرامون عشق دارد، در دسته‌بندی رمان ادبی قرار می‌گیرد. شاید برایتان سوال شود که اگر رمان «لولیتا» به یک رابطه عاشقانه می‌پردازد، چرا در ژانر عاشقانه قرار نمی‌گیرد؟ زیرا از کلیشه‌های ژانر عاشقانه پیروی نمی‌کند. رمان «لولیتا» در رابطه با استاد ادبیاتی به نام هامبرت هامبرت است که عشقی بیمارگونه به دخترخوانده 12 ساله خود؛ لولیتا دارد. این چیزی نیست که شما به‌طور عادی در رمان‌های ژانر عاشقانه ببینید. این مرسوم نبودن و عدم پیروی از قراردادها و کلیشه‌های ژانری، مهمترین مرز تمایزگذاری میان رمان‌ ژانری و رمان‌ ادبی است. ادبیات ژانری متشکل از ژانرهای داستانی مختلفی است که هرکدام قراردادها، قواعد، تیپ‌های شخصیتی، ساختار طرح و هدف‌های خود را دارد. گاهی ژانرها خود به زیرژانرهای دیگر نیز تقسیم می‌شود و انتظارات روشن‌تر و به‌خصوص‌تری را برای مخاطب خود برآورده می‌کند. با انواع ژانرهای کتاب آشنا شوید! ادبیات گمانه‌زن | speculative fiction برای شناخت بهتر ژانر داستانی بهتر است ابتدا با ادبیات گمانه‌زن آشنا شویم. ادبیات گمانه‌زن، دسته‌ای گسترده از ادبیات ژانری است که عناصری را در بر دارد که در واقعیت، تاریخ ثبت شده، طبیعت و دنیای کنونی ما وجود ندارد! ادبیات گمانه‌زن، چتری برای همه زیرژانرهایی است که از واقعیت روزمره ما یا آنهایی که این واقعیت را تقلید می‌کنند، فاصله می‌گیرد و در عوض تمام اشکال خیال‌پردازی را شامل می‌شود. ادبیات گمانه‌زن با درجه‌‌ی کمتری از تبعیت از اشخاص، رویدادها و محیط‌های واقع‌گرایانه تشخص می‌یابد درحالی‌که در دسته ادبیات واقع‌گرایانه، شاهد پیوستگی و تبعیت بیشتری هستیم. نخستین استفاده از اصطلاح ادبیات گمانه‌زن، معمولا به رابرت هاین‌لاین در سال 1947 نسبت داده می‌شود. البته او در مقاله‌ای که نوشته بود از این اصطلاح به عنوان یک مترادف برای اشاره به داستان‌های علمی تخیلی استفاده کرده بود. بعدها بر سر اینکه آیا پیش از او نیز از اصطلاح ادبیات گمانه زن صحبت شده بود، بحث و جدل در گرفت. اما به‌هرحال ادبیات گمانه‌زن در نهایت برای اشاره به طیف وسیعی از ژانرهای داستانی که واقعیت جایگزینی را خیال‌پردازی می‌کنند، به کار رفت. ژانرهایی مانند علمی تخیلی، فانتزی، فراطبیعی، تاریخ جایگزین، رئالیسم جادویی و رمان‌های آرمان‌شهر یا پادآرمان‌شهر گرایانه و ادبیات شگرف. 1. علمی - تخیلی | science fiction ژانر علمی - تخیلی یا sci-fi، ژانری است که در آن نویسنده، جهانی را بر مبنای تکنولوژی جدید و متفاوتی تصویر می‌کند. هدف اصلی این ژانر داستانی، به تصویر کشیدن رابطه انسان، قدرت و جامعه با تکنولوژی است. نویسنده با بهره‌گیری از عنصر خیال دست به نوآوری در برساخت یک جامعه جدید می‌زند. اما تنها تا جایی اجازه دارد پیش برود که این جامعه بتواند به نحوی با علم مرتبط باشد. ژانر داستانی علمی - تخیلی، خود به زیرژانرهای دیگری مانند علمی-تخیلی سخت، علمی-تخیلی نرم، داستان‌های آخرالزمانی، داستان‌های علمی-اجتماعی، اپرای فضایی، سایبرپانک، رتروفیوچریسم، اتم‌پانک، دیزل‌پانک، استیم‌پانک، بیوپانک و منرپانک تقسیم می‌شود. البته این لیست می‌تواند همچنان ادامه داشته باشد و با تمایزگذاری در جزئیات، زیرژانرهای داستانی دیگری را نمایش دهد. در میان نویسندگان ژانر علمی - تخیلی، کسانی چون آرتور سی. کلارک، آیزاک آسیموف، ژول ورن و رابرت ای. هاین‌لاین به‌عنوان بزرگترین و مهم‌ترین نویسندگان این ژانر شناخته می‌شوند. از بهترین آثار ژانر داستانی علمی - تخیلی سفر به مرکز زمین اثر ژول ورن سه‌گانه بنیاد اثر آیزاک آسیموف مساله سه جرم اثر لیو سیشین  2. فانتزی | fantasy ژانر داستانی فانتزی به‌طور گسترده‌ای از موضوعات ماورایی، جادو و موجودات و جهان خیالین به عنوان درون‌مایه خود استفاده می‌کند. برخلاف ژانر علمی - تخیلی که تلاش می‌کند بر پایه قوانین علمی جلو رود و حداقل به نحوی آن را در خود بگنجاند، ژانر فانتزی آشکارا قوانین طبیعی و فیزیکی را درهم می‌شکند و جهان خود را فارغ از ممکن و ناممکن جهان واقعی و آشنای ما برمی‌سازد. از این‌رو، موجودات ناموجود و افسانه‌ای و حوادث خارق‌العاده جزئی جدایی ناپذیر از ژانر داستانی فانتزی است. البته که جهان ژانر فانتزی، منطق خود را دارد و عناصر خیالین آن در بستری خود منسجم، ظاهر می‌شوند. ژانر فانتزی از قدمت بسیاری برخوردار است. زیرا گرچه در شکل نو و به‌عنوان یک ژانر داستانی، به جهان مدرن برمی‌گردد، اما ریشه‌های آن را تا داستان‌های پریان و اساطیر اقوام می‌توان دنبال کرد. ژانر فانتزی شامل زیرژانرهای داستانی چون فانتزی بنگسی، فانتزی معاصر، فانتزی تاریک، فانتزی سخت، فانتزی حماسی، فانتزی قهرمانانه، فانتزی تاریخی، فانتزی علمی، پورتال فانتزی و شنمو می‌شود. از بهترین آثار ژانر فانتزی مجموعه ارباب حلقه‌ها اثر جی. آر. آر. تالکین مجموعه نیروی اهریمنی‌اش اثر فیلیپ پولمن مجموعه هری پاتر اثر جی. کی. رولینگ بیشتر بخوانید: بهترین کتاب های ژانر فانتزی  3. رئالیسم جادویی | magical realism صحبت کردن درباره ژانر داستانی رئالیسم جادویی کمی سخت و پیچیده است. زیرا این مکتب ادبی - هنری که از سال 1935 رواج یافت، در مرز دو دسته واقع‌گرایی و ادبیات گمانه‌زن حرکت می‌کند. رئالیسم جادویی با نگاهی واقع‌گرایانه به جهان شناخته می‌شود؛ درحالی‌که با عناصری جادویی نیز درآمیخته می‌شود. در رئالیسم جادویی، اغلب مرز میان جادو و واقعیت، باریک و کمرنگ می‌شود. رئالیسم جادویی را نمی‌توان ادبیات جادو در نظر گرفت زیرا هدف از حضور جادو در این ژانر داستانی، بیان و ابراز احساسات است نه فراخواندن آنها. همچنین با وجود اینکه عناصر جادویی در این ژانر داستانی حضور دارند، می‌توان گفت که رئالیسم جادویی به رمان ادبی نزدیک‌تر است تا ژانر فانتزی؛ زیرا از میزان قابل‌توجهی عناصر واقع‌گرایانه استفاده می‌کند و جادو را به استخدام خود درمی‌آورد تا نکته یا درکی جدید درباره واقعیت ارائه دهد. درحالی‌که معمولا ژانر فانتزی دور از واقعیت است و با آن فاصله دارد. همانطور که پیشتر اشاره شد، رئالیسم جادویی را نمی‌توان جزئی از ادبیات ژانری به حساب آورد. این سبک، به‌عنوان آمیخته‌ای از عناصر جادویی و واقع‌گرایانه شناخته می‌شود که فرم نوشتاری فراگیرتری، نسبت به رئالیسم ادبی یا فانتزی ایجاد می‌کند. با این‌حال به دلیل حضور عناصر جادویی زیر چتر ادبیات گمانه‌زن قرار می‌گیرد. شاید گیج‌کننده‌ترین گونه ادبی، رئالیسم جادویی باشد. زیرا در این ژانر داستانی مخاطب، نه خود را با جهانی فانتزی و خیالین مواجه می‌بیند که قواعد منطقی خود را دارد و نه با جهان آشنایی که از پیش می‌شناسد. عناصر جادویی با اتفاقات روزمره و طبیعی ترکیب می‌شوند و نظم معمول و آشنا را به هم ‌می‌زنند. اما نه به شیوه‌ای که نظم جدیدی را برسازند. از مهم‌ترین نویسندگان رئالیسم جادویی، خورخه لوئیس بورخس، گابریل گارسیل مارکز، ژوزه ساراماگو و ایزابل آلنده هستند. از بهترین آثار رئالیسم جادویی مرشد و مارگاریتا اثر میخائیل بولگاکف صد سال تنهایی اثر گابریل گارسیا مارکز کافکا در کرانه اثر هاروکی موراکامی   4. تاریخ جایگزین | alternate history تاریخ جایگزین از زیرژانرهای داستانی ادبیات گمانه‌زن است که به روایت تاریخ به شکلی متفاوت از آنچه اتفاق افتاده، دست می‌زند. این ژانر داستانی، حدسی بر پایه وقایع تاریخی است و درواقع روایتی است در پاسخ به این سوال که چه می‌شد اگر...؟. نویسنده در ژانر تاریخ جایگزین، درباره یک یا چند واقعه تاریخی بسیار مهم، گمانه‌زنی می‌کند و جهانی را تخیل می‌کند که در آن حوادث به نحو دیگری اتفاق افتاده بودند. برای مثال در رمان «ساکن برج بلند»، نویسنده جهانی را برای مخاطب برمی‌سازد که در آن طی جنگ جهانی دوم، آلمان نازی و ژاپن پیروز شده‌اند. این ژانر داستانی گاهی در ذیل ژانر علمی - تخیلی قرار می‌گیرد، اما همیشه و لزوما این طور نیست. ژانر تاریخ جایگزین به سه شرط نیاز دارد: 1. نقطه انشعاب از تاریخ ثبت شده؛ پیش از زمانی که نویسنده در آن، در حال نوشتن است. 2. تغییری که تاریخ شناخته شده را تغییر می‌دهد. 3. بررسی پیامدهای آن تغییر در تاریخ و جامعه. گاهی اوقات برخی از انواع ادبیات ژانر به‌ویژه ژانر داستانی علمی - تخیلی، به اشتباه به عنوان تاریخ جایگزین شناخته می‌شوند. زیرا گرچه نویسنده در آن زمان در حال گمانه‌زنی در باب رویدادهای آینده بوده است، امروز که مخاطبان آن را می‌خوانند به عنوان رویدادهای تاریخی متفاوت از تاریخ ثبت شده درکش می‌کنند. رمان‌هایی مانند «یک اودیسه فضایی» از آرتور سی. کلارک یا «1984» از جورج اورول در این زمره هستند. ژانر داستانی دیگری که باید مراقب بود با تاریخ جایگزین خلط نشود، تاریخ مخفی است که می‌تواند داستانی یا غیر داستانی باشد و به بررسی و روایت رویدادهایی می‌پردازد که ممکن است در تاریخ رخ داده باشند اما تاثیری که سبب تغییر در روند تاریخ شده باشد، نداشته‌اند. این دو ژانر داستانی از نظر موضوعی به هم شبیه هستند اما متفاوت از یکدیگرند. درحالی‌که ژانر تاریخ جایگزین زیرمجموعه ادبیات گمانه‌زن قرار می‌گیرد، ژانر تاریخ مخفی اگر روایت داستانی باشد، زیرژانر رمان تاریخی به حساب می‌آید که در واقع جزئی از ادبیات واقع‌گرایانه (رئالیسم) است. چند نمونه از مهمترین آثار ژانر تاریخ جایگزین ساکن برج بلند اثر فیلیپ کی. دیک جاناتان استرنج و آقای نورل اثر سوزانا کلارک 11.22.63 اثر استیون کینگ  5. آرمان‌شهر و ویران‌شهر | utopian and dystopian ژانر داستانی آرمان‌شهر و ویران‌شهر بخشی از ادبیات گمانه‌زن است که به گمانه‌زنی و روایت اشکال افراطی از ساختارهای اجتماعی و سیاسی می‌پردازد. در رمان ژانر آرمان‌شهری ویژگی‌هایی برساخت می‌شود که برای مخاطب جذاب است. جامعه و جهانی که آرمان ما قلمداد می‌شود و در رویایش به سر می‌بریم، در رمان ژانر ویران‌شهری یا پادآرمان‌شهری، برعکس جهانی نامطلوب به تصویر درمی‌آید. جهانی که ساختارهای آن به‌شدت معیوب است و در تعارض با آرمان‌های جمعی بشری. در ادبیات داستانی معمولا آرمان‌شهرها، تنها چهره‌ای فریبنده از یک ویران‌شهر هستند و نویسنده این دو را درهم می‌آمیزد. برای مثال در رمان «دنیای قشنگ نو» نویسنده گرچه جهانی پرزرق‌و‌برق و فریبنده را به تصویر کشیده است که می‌تواند آرمان‌شهر ما باشد، اما در کنه آن، یک ویران‌شهر نهفته است. ویران‌شهری که اگر در حقیقت جهان فریبنده و قشنگ آن نیندیشید، به آن ره نمی‌برید. از آثار ژانر آرمان‌شهری و ویران‌شهری دنیای قشنگ نو اثر آلدوس هاکسلی 1984 اثر جورج اورول سرگذشت ندیمه اثر مارگارت اتوود بیشتر بخوانید: بهترین کتاب های داستانی  6. فراطبیعی | supernatural داستان‌های فراطبیعی را اگر در گسترده‌ترین تعریف آن در نظر بگیریم، می‌تواند با ادبیات فانتزی و ترسناک همپوشانی پیدا کند. اما وقتی از داستان‌های فراطبیعی به عنوان یک ژانر داستانی صحبت می‌کنیم، محدوده آن تنگ‌تر می‌شود. این ژانرهای داستانی گرچه ممکن است با هم اشتباه گرفته شوند، اما تفاوت‌های روشن و مهمی دارند. ژانر داستانی فانتزی معمولا در دنیای دیگری اتفاق می‌افتد؛ جایی که جادو و موجودات خارق‌العاده، طبیعی هستند؛ درحالی‌که در ژانر فراطبیعی، سحر، جادو، هیولاها و موجودات خیالین، طبیعی نیستند. در واقع حضور جادو و این موجودات اغلب رازی دارد که در طرح داستانی تنیده شده است. همچنین این ژانر داستانی، بیشتر تمایل دارد بر تعلیق و رمز و راز تمرکز کند، تا کنش و ماجراجویی. یک راه معمول برای تشخیص راحت‌تر داستان‌های ژانر فراطبیعی، حذف فانتزی و وحشت و نیز عناصر مهم دیگرژانرهای داستانی نزدیک است. از داستان‌هایی که کاملا در این ژانر داستانی جای می‌گیرند، داستان‌های مرسوم ارواح (ghost story) است. از بهترین آثار ژانر فراطبیعی سخت‌تر شدن اوضاع اثر هنری جیمز بچه رزماری اثر آیرا لوین فال نیک اثر نیل گیمن  7. ادبیات شگرف | weird fiction ادبیات شگرف از زیرژانرهای ادبیات گمانه‌زن است که ریشه در اواخر قرن 19 و اوایل قرن بیستم دارد. ادبیات شگرف درحالی‌که به ژانرهای داستانی فانتزی و وحشت، نزدیک است اما یا از آنتاگونیست‌های سنتی داستان‌های ترسناک فراطبیعی مانند ارواح، خون‌آشام‌ها و گرگینه‌ها اجتناب می‌کند و یا آن‌ها را به طور بنیادی بازتفسیر می‌کند. گاهی نویسندگان ژانر ادبیات شگرف از اصطلاح شاخک (the tentacle) برای اشاره مستقیم‌تر به آثار این ژانر داستانی استفاده می‌کنند. زیرا شاخک یا بازوچه، اندامی است که در هیولاهای داستان‌های گوتیک اروپایی وجود ندارد؛ اما اغلب در موجودات هیولاواری که در ژانر ادبیات شگرف خلق می‌شوند، وجود دارد. نویسندگان ژانر ادبیات شگرف تلاش می‌کنند تا حس خوف و هیبت را نیز به همراه ترس، در پاسخ به موجوداتی که می‌آفرینند برانگیزند. ادبیات شگرف در واقع حاصل تعمقات فلسفی و زیبایی شناختی در ژانر وحشت و فانتزی است. از آثار ژانر ادبیات شگرف شهر و شهر اثر چاینا میه‌ویل کراکن اثر چاینا میه‌ویل نابودی اثر جف واندرمر بیشتر بخوانید: معرفی بهترین رمان های تاریخی  ادبیات غیرگمانه‌زن 8. عاشقانه | romance ژانر عاشقانه از پرطرفدارترین ژانرهای داستانی است. تمرکز این ژانر بر روی رابطه و احساسات عاشقانه میان دو نفر است که معمولا پایانی رضایت‌بخش و خوشبینانه دارد. تعارض‌ها، تعلیق و نقطه اوج در ژانر عاشقانه باید در خدمت گسترش و پیشبرد رابطه عاشقانه شخصیت‌های اصلی داستان باشد. البته این بدین معنا نیست که در ژانر عاشقانه نمی‌توان داستان‌های فرعی داشت که به‌طور خاص، به عشق شخصیت‌ها مرتبط نباشد. جین آستین، شارلوت برونته، ساموئل ریچاردسون و ماریا اجورث از نویسندگانی هستند که به گسترش این ژانر داستانی کمک کرده‌اند. ژانر عاشقانه شامل زیرژانرهایی چون رمانتیک معاصر، رمانتیک سلطنتی، رمانتیک اروتیک، رمانتیک سیاهان، رمانتیک چندفرهنگی، رمانتیک آمیش، رمانتیک فراطبیعی، رمانتیک الهام‌بخش و ... است. برخی از این زیرژانرها حاصل ترکیب عناصر ژانر عاشقانه با دیگر ژانرهای داستانی است. از مهمترین آثار ژانر عاشقانه غرور و تعصب اثر جین آستین جین ایر اثر شارلوت برونته دفتر خاطرات اثر نیکلاس اسپارکس بیشتر بخوانید: بهترین رمان های عاشقانه  9. اکشن | action ژانر اکشن بسیار شبیه به ژانر ماجراجویی است و به همین دلیل معمولا این دو ژانر داستانی با هم دسته‌بندی می‌شوند. ژانر اکشن متمرکز بر رویدادهای پرمخاطره، پرانرژی و سریع است. هسته اصلی در ژانر اکشن معمولا یک چرخش و انتخاب پرخطر است که از سوی شخصیت اصلی داستان انجام می‌شود و این، سرآغاز موقعیت‌های پراسترس است. تعلیق در این ژانر داستانی بسیار مهم است و زمانی ایجاد می‌شود که مخاطب می‌خواهد بداند تضاد میان قهرمان و آنتاگونیست داستان، چگونه حل می‌شود. در ژانر داستان اکشن به‌ندرت با پیچیدگی‌های روابط انسانی یا ظرافت‌های روانشناختی و فلسفی مواجه می‌شویم. ژانر اکشن معمولا به‌دنبال ارائه یک داستان معمایی پرانرژی و سریع است که تجربه‌ای مهیج برای خواننده خود به ارمغان می‌آورد. البته این طور نیست که همیشه شخصیت‌پردازی یا داستان‌گویی حذف شود. اکشن نظامی و اکشن جاسوسی دو زیرژانر مهم اکشن هستند. از مهمترین آثار ژانر اکشن اولین خون اثر دیوید مورل هویت بورن اثر رابرت لودلوم  9. ماجراجویی | adventure ژانر داستان ماجراجویی با ارائه خطر و حسی از هیجان به مخاطب شناخته می‌شود. یک رمان ماجراجویانه روایت رویداد یا مجموعه رویدادهایی است که خارج از نظم معمول زندگی قهرمان داستان رخ می‌دهد و اغلب همراه با خطر و کنش‌های فیزیکی است. خطر، در کانون توجه ژانر داستان ماجراجویی است. داستان‌های ژانر ماجراجویی همیشه به‌سرعت روایت می‌شوند و ریتم طرح داستانی به‌اندازه شخصیت‌پردازی، چینش و سایر عناصر یک اثر خلاقانه، اهمیت دارد. نویسندگانی چون والتر اسکات، الکساندر دوما، ویکتور هوگو، ژول ورن و رابرت لوئیس استیونسن از پیشگامان ژانر ماجراجویی بوده‌اند. این ژانر داستانی شامل زیرژانرهای شمشیربه‌دستان، روریتانیا و پیکارسک (رندنامه) می‌شود. از مهم‌ترین آثار ژانر ماجراجویی رابینسون کروزوئه اثر دانیل دافو جزیره گنج اثر رابرت لوئیس استیونسن آوای وحش اثر جک لندن  10. معمایی | mystery رمان معمایی فرم جوانی از ادبیات ژانری است که از اوایل قرن نوزدهم توسعه یافته است. شاید یکی از دلایل اینکه تا پیش از قرن نوزدهم خبری از ژانر داستانی معمایی نبود، فقدان نیروی پلیس واقعی باشد. تا پیش از انقلاب صنعتی، بسیاری از شهرها در بهترین حالت تنها پاسبان شب داشتند. در این شرایط، یا جنایت‌ها به‌سرعت حل می‌شدند و یا حل‌نشده رها می‌شدند. اما با ازدحام جمعیت در شهرها و نهادینه شدن نیروهای پلیس، نیاز به کارآگاه درک شد و کم‌کم رمان‌های معمایی نیز شکل گرفتند. عنصر مهم در ژانر داستان معمایی، وجود رویداد مرموزی است (اغلب درباب قتل یا یک جنایت) که تا آخر داستان رازآلود باقی می‌ماند. این معمای پیچیده، مخاطب را با چالش‌های فکری مواجه می‌کند و موشکافی و دقت نظر می‌طلبد. میان ژانرهای داستانی معمایی و جنایی، پیوند نزدیکی وجود دارد و معمولا این دو در کنار هم قرار می‌گیرند. گرچه داستان‌های جنایی غیرمعمایی و داستان‌های معمایی غیرجنایی نیز وجود دارد؛ مانند رمان‌های معمایی فراطبیعی. ژانر معمایی به‌ویژه با زیرژانر کارآگاهی مشابه است اما به‌هرحال در چندین نقطه متفاوت است. در رمان کارآگاهی معمولا مظنونی وجود ندارد (مثل رمان‌های شرلوک هلمز) درحالی‌که در رمان معمایی تعداد زیادی مظنون وجود دارد. در رمان کارآگاهی تمرکز داستان بر روی کارآگاه (که معمولا کارآگاهی حرفه‌ای و یا بازنشسته است) و نحوه کشف جنایت است اما در رمان معمایی تمرکز بر هویت مجرم و نحوه ارتکاب جنایت است. (کارآگاه در رمان معمایی معمولا فردی غیرحرفه‌ای و ناوارد است.) از رمان‌های ژانر معمایی زن سفیدپوش اثر ویکی کالینز ما همیشه قلعه‌نشینان اثر شرلی جکسون فرشتگان و شیاطین اثر دن براون  11. جنایی | criminal ژانر جنایی، پلیسی و کاراگاهی اصطلاحاتی است که همگی برای توصیف آن دسته از روایت‌هایی به کار می‌رود که حول عنصر جنایت و به‌ویژه تحقیق پیرامون آن جنایت -اغلب قتل-، می‌چرخد. تعلیق و معما؛ عناصر کلیدی هستند که تقریبا همیشه در این ژانر داستانی، حضور دارند. گرچه ردپای جنایی‌نویسی به زمان‌های دور برمی‌گردد، اما ژانر داستان جنایی مدرنی که امروز شناخته می‌شود توسط ادگار آلن پو در اواسط قرن 19 و با داستان کوتاه «قتل‌های خیابان مورگ» ابداع شد. سال‌های 1920 تا 1954، عصر طلایی جنایی‌نویسی بود؛ دوره‌ای که نویسندگان مختلف، آثار بزرگی در این ژانر داستانی خلق کردند. بسیاری از این نویسندگان بریتانیایی بودند. آرتور کانن دویل و آگاتا کریستی از مهم‌ترین نویسندگان این ژانر به حساب می‌آیند. از زیرژانرهای داستان جنایی؛ معمایی ساده، کاراگاهی، جنایت غیرممکن یا معمای اتاق بسته، هاردبویلد، پلیسی، whodunit،  گونگان، تریلر حقوقی و نوآر است. از بهترین آثار ژانر جنایی نشانه چهار اثر آرتور کانن دویل تحقیقات پوآرو اثر آگاتا کریستی آنک نام گل اثر اومبرتو اکو بیشتر بخوانید: آشنایی با بهترین رمان ها و داستان های جنایی  12. کمدی | comedy ژانر کمدی یا طنز، داستانی است درباره رویدادهای بامزه که تمایل به خنداندن و سرگرم کردن مخاطبان خود دارد. ژانر کمدی بسیار باز است و می‌تواند با همه ژانرهای داستانی دیگر ترکیب شود. ریشه اصطلاح کمدی به یونان باستان بر‌می‌گردد و همین قدر سابقه دارد. کمدی گرچه در وهله اول در پی خنداندن مخاطب خود است، اما می‌تواند بستر مناسبی برای گفتگو درباره کاستی‌ها و رذایل انسان، جامعه و نهادها فراهم کند. برای مثال کمدی سیاه دقیقا از مسائل سخت و دردناکی صحبت می‌کند که به طور عادی تمایل به نادیده گرفتن آنها وجود دارد. از ویژگی‌های بارز ژانر داستانی کمدی، کنایه قوی و گاهی حتی ستیزه‌جویانه است. کمدی بر اساس سرچشمه شوخی، نحوه و زمینه اجرای آن، به زیرژانرهای داستانی دیگری چون کمدی سیاه، کمدی آداب، کمدی آبی، طنز سوررئال، گروتسک، کرینج، اسکروبال، کمدی کهن و ... تقسیم می‌شود. از آثار مهم ژانر کمدی دایی جان ناپلئون اثر ایرج پزشکزاد چاخان اثر عزیز نسین مرگ در می‌زند اثر وودی آلن    13. وحشت | horror از دیگر گونه‌های ادبیات ژانری، وحشت است که هدف از آن ایجاد ترس و وحشت در مخاطب است. این ژانر داستانی با قدمتی دیرینه‌، ریشه در داستان‌های فولکلور و سنت‌های دینی دارد و بیش از هر چیز بر مرگ، زندگی پس از آن و شیاطین تمرکز دارد. گفتنی است ژانر وحشت به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود: ترسناک روانشناختی و ترسناک ماورایی. از این میان، ژانر ترسناک ماورایی با روایت از موجودات فراطبیعی و رویدادهای خارق‌العاده ذیل ادبیات گمانه‌زن قرار می‌گیرد. اما ژانر ترسناک روانشناختی با تمرکز بر حالات ذهنی، عاطفی و روانی و به‌ویژه بیماری‌های روانشناختی ذیل دو ژانر وحشت و واقع‌گرایی روانشناختی قرار می‌گیرد که البته با توجه به نزدیکی یا دوری عناصر رمان به ادبیات ژانری یا رمان ادبی در یکی از دو دسته قرار می‌گیرد. ژانر وحشت به زیرژانرهای داستان خون‌آشامی، گوتیک، جیانگشی، ادبیات هیولایی، وحشت آنالوگ، وحشت فضایی و ... تقسیم می‌شود. از مهمترین آثار ژانر وحشت درخشش اثر استفن کینگ گجسته دژ هیل اثر شرلی جکسون جن‌گیر اثر ویلیام پیتر بلاتی بیشتر بخوانید: بهترین کتاب های ترسناک خارجی  14. دلهره‌آور | thriller ژانر دلهره‌‌آور با حالت‌هایی که برمی‌انگیزاند و به مخاطب خود حس تعلیق، انتظار، هیجان، شگفتی و اضطراب می‌دهد، تعریف می‌شود. البته این ژانر داستانی با بسیاری از زیرژانرهای داستانی دیگر چون جنایی، معمایی، عاشقانه، ترسناک و ... همپوشانی دارد. از شگردهای ژانر دلهره‌آور، پنهان کردن اطلاعات مهم است و همچنان که به سمت نقطه اوج خود می‌رود، مخاطب را در لبه صندلی نگه می‌دارد. رمان ژانر دلهره‌آور، اغلب طرح شرور محوری است که موانعی را برمی‌سازد و قهرمان‌ها باید بر آن‌ها غلبه کنند. ریشه‌های ژانر داستانی دلهره‌آور به صدها سال پیش بازمی‌گردد اما به عنوان یک سبک مجزا در ادبیات از قرن 18 و اوایل قرن 19 شروع به رشد کرد؛ به‌ویژه با رمان‌هایی چون کنت مونت کریستو (1845) و سی و نه پله (1915). از زیرژانرهای آن، دلهره‌آور روانشناختی، تکنوتریلر، تریلر فاجعه و ... است. از بهترین رمان‌های ژانر دلهره‌آور نماد گمشده اثر دن براون سکوت بره‌ها اثر توماس هریس چیزهای تیز اثر گیلیان فلین بیشتر بخوانید: آشنایی با بهترین کتاب های ترسناک ایرانی  15. تاریخی | historical در ژانر تاریخی، داستان برساخته ذهن نویسنده، در صحنه رویدادی تاریخی روایت می‌شود. عنصر اساسی در ژانر داستانی تاریخی این است که در گذشته روایت می‌شود و به مواردی چون آداب و رسوم، شرایط اجتماعی و دیگر جزئیات آن دوره‌ زمانی، می‌پردازد. بااین‌حال تشخیص رمان ژانر تاریخی کمی سخت است؛ زیرا می‌تواند به‌سادگی با هر اثری که در گذشته نوشته شده است، اشتباه شود. انجمن رمان تاریخی معتقد است که اثری در ژانر تاریخی است که حداقل 50 سال پس از رویدادهای توصیف شده نوشته شده باشد. سارا جانسون یکی از منتقدان ادبی، می‌گوید باید درباره رویدادهای اواسط قرن گذشته به قبل باشد؛ که در آنها نویسنده به جای رجوع به تجربه شخصی‌اش، بر اساس تحقیق و پژوهش بنویسد. اما لیندا آدامسون؛ استاد و منتقد ادبی در مقدمه‌ای که بر اثر مرجع؛ «داستان تاریخی جهان» نوشته است؛ رمانی را در ژانر داستان تاریخی می‌داند که درباره دوره زمانی مربوط به دست‌کم 25 سال پیش از زمان نگارش اثر باشد. گرچه که به‌هرحال مردم رمان‌های قدیمی مانند آثار جین آستین را به عنوان رمان تاریخی می‌خوانند. از آثار ژانر تاریخی هوس‌های امپراطور اثر هنریک سینکیه‌ویچ فرزند ربوده شده اثر رابرت لوئیس استیونسن بارنابی روج اثر چارلز دیکنز  16. داستان فلسفی داستان فلسفی درواقع از گونه‌های ادبیات ژانری نیست و شامل هر نوع داستانی می‌شود که بخش قابل‌توجهی از محتوای خود را به پرسش‌هایی که فلسفه به آن پرداخته است، اختصاص می‌دهد. رمان فلسفی می‌تواند هر جنبه‌ای از وضعیت انسان را کاوش کند؛ برای مثال کارکرد و نقش جامعه، ماهیت و انگیزه اعمال انسانی، هدف زندگی و ... . داستان فلسفی می‌تواند رمان ادبی باشد و یا بخشی از ادبیات ژانر؛ و در ژانرهای داستانی مختلفی چون علمی تخیلی، آرمان‌شهر و ویران‌شهر، رئالیسم جادویی و ... قرار گیرد. از مهم‌ترین آثار داستان فلسفی چنین گفت زرتشت اثر فریدریش نیچه تهوع اثر ژان پل سارتر بار هستی اثر میلان کوندرا  17. داستان سیاسی داستان سیاسی نیز مانند داستان فلسفی، یک ژانر داستانی در ادبیات ژانری نیست. داستان سیاسی شامل هر نوع روایت داستانی است که از رویدادهای سیاسی و یا نظام‌ها و نظریه‌های سیاسی به‌طور گسترده بهره می‌برد. هدف داستان سیاسی نقد مستقیم یک جامعه و یا ارائه یک واقعیت بدیل است. داستان سیاسی با درام اجتماعی، ادبیات پرولتری و داستان علمی - اجتماعی، همپوشانی دارد. از نمونه‌های مهم داستان سیاسی دون کیشوت اثر میگل سروانتس     خوشه‌های خشم اثر جان اشتاین بک 1984 اثر جورج اورل  18. داستان پارانوئید | paranoid داستان پارانوئید، اصطلاحی است برای توصیف آثاری که ماهیت سوبژکتیو واقعیت را و اینکه چگونه ممکن است توسط نیروهای قدرت دستکاری شود، می‌کاود. این نیروها می‌تواند بیرونی باشد مانند یک حکومت توتالیتر و یا درونی باشد. فرانتس کافکا یکی از مهمترین نویسندگان داستان با مضامین پارانوئید است. از آثار مهم داستان پارانوئید محاکمه اثر فرانتس کافکا قصر اثر فرانتس کافکا باشگاه مشت‌زنی اثر چاک پالنیک  19. تربیتی | bildungsroman رمان تربیتی که گاهی به آن coming-of-age نیز گفته می‌شود، ژانری ادبی است در سنت رمان‌نویسی اروپایی که تمرکزش بر بلوغ، رشد روانشناختی و ارزشی، و شکل‌گیری جهان عاطفی - ذهنی قهرمان داستان از نوجوانی تا بزرگسالی است. از رمان «سال‌های شاگردی ویلهلم مایستر» اثر گوته، به‌عنوان اولین رمان با ژانر داستان تربیتی نام برده می‌شود. برخی از آثار رمان تربیتی دیوید کاپرفیلد اثر چارلز دیکنز1850 زنان کوچک اثر لوییزا می آلکات کشتن مرغ مقلد اثر هارپر لی         20. الهام‌بخش | inspirational ژانر الهام‌بخش یکی از آن دسته ژانرهای داستانی است که به‌ویژه در سال‌های گذشته، رشد پیدا کرده است. از این‌رو گرچه داستان الهام‌بخش می‌تواند زیرژانری از هر ژانر داستانی دیگری باشد، برای فروشندگان کتاب و کتابخانه‌ها راحت‌تر است که آن را یک ژانر مجزا در نظر بگیرند. البته به لحاظ آکادمیک این ژانر مورد توافق و پذیرش نیست. ژانر الهام‌بخش شامل رمان‌هایی می‌شود که هدف اصلی آنها به تصویر کشیدن نمونه‌ای از تغییر در زندگی شخصیت‌های اصلی است تا خوانندگان را بدان تشویق کند. البته طبقه‌بندی یک کتاب در ژانر الهام‌بخش دشوار است؛ زیرا انتخاب شخصی، سلیقه و باورهای فردی عواملی هستند که بر روشی که یک کتاب می‌تواند الهام‌بخش خواننده، باشد تاثیر دارد. داستان الهام‌بخش گاهی با دسته‌های دیگر داستانی مانند داستان مسیحی، داستان الهیاتی، داستان شهودی و داستان لطیف همسان یا همراه می‌شود. اما به‌هرحال داستان الهام‌بخش گسترده‌تر است و همانطورکه گفته شد، می‌تواند طیف وسیعی از ژانرهای داستانی را در خود جای دهد. از نمونه آثار ژانر الهام‌بخش کیمیاگر اثر پائولو کوئیلو پنج نفری که در بهشت ملاقات می‌کنید اثر میچ آلبوم زمان‌دار اثر میچ آلبوم  به قلم «قاصدک حسینی» کتاب‌های معرفی شده در این مطلب را می‌توانید با کد تخفیف: blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید.  
چگونه کتاب بنویسیم؟
چگونه کتاب بنویسیم؟
در حوزه نویسندگی برای کسی که می‌خواهد دست به قلم شود، اولین سؤالی که پیش می‌آید این است: آیا من استعداد نویسنده شدن دارم؟ آیا من می‌توانم نویسنده شوم؟ و اگر می‌توانم، چگونه نویسنده شوم؟ اگر آرزوی نویسنده شدن دارید، ما در این مطلب به شما کمک می‌کنیم تا آرزویتان محقق شود به شرط آن‌که خودتان هم بخواهید. بله درست خواندید. اگر خودتان بخواهید! بگذارید برویم سر اصل مطلب. یک‌بار برای همیشه این قضیه را برای خودتان حل کنید! اگر سال‌هاست منتظر این هستید که معجزه‌ای رخ دهد و کلماتی که در ذهنتان است، بر قلب سپید کاغذ نشانده شود و شما اثری خلق کنید، سخت در اشتباهید! چرا؟ چون معجزه اصلی، خود شما هستید! معجزه، درون خود شماست و جایی بیرون از خودتان نباید به دنبال آن باشید.  واقعیت این است که هر کدام از ما از همان بچگی رؤیاهایی را در سر پرورش داده‌ایم، رؤیاهایی که بعضی‌هایشان به نتیجه رسیده‌اند و ما متوجه شده‌ایم که رؤیای واقعی ما نبوده‌اند و رؤیاهایی که هنوز به خیلی‌هایشان نرسیده‌ایم. اما اگر دقت کنید بعضی از این رؤیاها هستند، که انگار همیشه با ما در حرکتند. در هر زمان و مکانی که باشیم ما را دنبال می‌کنند و انگار که در ما درون‌ماندگار شده‌اند.  اولین راه برای آنکه تشخیص دهید آرزویی که در سر دارید واقعی است یا نه؟ کنکاش درون خودتان است. اگر آرزویی درون شما ماندگار مانده و همیشه با شما همراه است بدانید که باید بیشتر به آن دقت کنید و برای رسیدن به آن تلاشتان را مضاعف کنید.  شاید برای شما نویسندگی یکی از همین آرزوهاست؛ آرزویی که اتفاقا خیلی‌ها دلشان می‌خواهد آن را تجربه کنند و به شهرت برسند؛ اما باید بدانید مثل ادب که آداب دارد، رسیدن به آرزوی نویسنده شدن هم آدابی دارد که از هر زمانی که آن را در وجودتان احساس کردید و خواستید که به آن لباس تحقق بپوشانید باید تلاش کنید تا آدابش را رعایت کنید.  چگونه نویسنده شویم؟  برای نویسنده شدن دو اصل بسیار اساسی و مهم را باید در نظر بگیرید: بسیار خواندن بسیار نوشتن ذهن ما گنجینه‌ای است که به مرور زمان بنا به مطالعات، زندگی زیسته علمی، اجتماعی و خانوادگی‌مان پر می‌شود از کلمات متعدد؛ کلماتی که خیلی‌هایشان را به دلیل عدم استفاده، دور از دسترس ذهنمان قرار می‌دهیم و دائره المعارفی را برای خودمان در گفت‌وگوهای روزانه و نوشته‌جاتمان تدوین می‌کنیم.  دو اصل مهم در نویسندگی و داستان نویسی خواندن و نوشتن دو اصل مهم در نویسندگی است.  برای آن‌که بتوانیم متن‌های خوبی بنویسیم باید در همان زمینه به‌صورت مداوم و مستمر مطالعه کنیم. اگر بخواهیم یک داستان بنویسیم، تا ندانیم چه‌طور داستان می‌نویسند، قادر نخواهیم بود که اصول اولیه‌اش را رعایت کنیم. ما در هر زمینه‌ای که قصد نویسندگی داریم باید اطلاعات کافی در مورد آن داشته باشیم تا بتوانیم با تلفیق پیش‌داشته‌های ذهنی و تجربیاتمان به آن سر و سامان دهیم و تبدیل به مطلبی خواندنی کنیم. باید بدانیم که هر نویسنده ابزار اصلی‌‌اش برای نوشتن، کلمات‌اند. پس انبان کلماتمان باید همیشه پر باشد. باید گنجینۀ سرشاری از کلمات در ذهنمان داشته باشیم. یکی از کارهایی که در این زمینه کمکمان می‌کند مطالعه است. ما با مطالعه، کلمات جدید و معانی‌شان را یاد می‌گیریم و چرخه حیات کلماتمان را فعال نگه می‌داریم. پس برای نویسنده‌شدن اولین کاری که باید انجام دهیم این است که زمینۀ علاقه‌‌مان را پیدا کنیم و در همان زمینه به‌طور مستمر و پیوسته و هدف‌دار مطالعه کنیم. وقتی که ذهن و قلبمان آغشته به کلمات شد، باید بتوانیم از آن‌ها درست استفاده کنیم. نباید بگذاریم روی هم تَل‌انبار شوند. باید به‌موقع ازشان استفاده کنیم تا چرخۀ ذهنی‌مان را فعال نگه ‌داریم. ولی کمی دقیق‌تر که بنگریم متوجه می‌شویم ظرف ذهنمان هم گنجایشی دارد و برای این‌که بتوانیم از ظرفیت گنجایش آن به‌خوبی استفاده کنیم، باید ورودی‌ها و خروجی‌های آن را با دقت زیر نظر بگیریم. اگر بتوانیم همان طور که برای مطالعه‌مان برنامه‌ریزی می‌کنیم برای نوشتنمان هم برنامه بریزیم، می‌توانیم به‌جرئت بگوییم در نوشتن به اهدافمان می‌رسیم. پس اگر نوشتن را به‌عنوان یک حرفه انتخاب کرده‌ایم، باید هر روز بخوانیم و بنویسیم و همین رمز موفقیت‌مان است.  البته به نظرم ذکر یک نکته در همین‌جا خالی از فایده نیست. برای مطالعه، تنها به نیازهای خودتان مراجعه کنید. مراقب باشید در دام و تله زیاد خواندن و بی‌ثمر خواندن نیفتید. بیشترین چیزی که در مطالعه می‌تواند به ما کمک کند این است که خوب بخوانیم، مستمر بخوانیم و با تمرکز بخوانیم. اگر ما خط مطالعاتی‌‌مان مدام در حال سرگشتگی باشد هر چند تعداد زیادی کتاب هم بخوانیم، برایمان بی‌فایده خواهد بود. ما باید بدانیم که زیاد خواندن مهم نیست بلکه چه چیز خواندن و متمرکز خواندن، بیش از هر موضوع دیگری اهمیت دارد و باید به آن دقت داشته باشیم.  راهنمای نوشتن داستان و رمان  به‌عنوان یک داستان‌نویس، باید بدانید که همۀ داستان‌ها تکراری‌اند و چیزی که آن‌ها را از هم جدا می‌کند، تعداد و نوع شخصیت‌ها، مکان و زمان وقوع حوادث‌شان است. پس اگر در مطالعاتتان و بعد در نوشتن‌هایتان به تکرار موضوع داستان‌ها برخوردید اصلا نگران نباشید؛ کافی است داستان خودتان را بنویسید.  از این به‌بعد، اهمیت امور روزمره‌ و تکراری زندگی‌تان باید رنگ و روی دیگری برایتان پیدا کند. چون همین حوادثِ تکراری‌اند که لحظه‌ها و صحنه‌های داستانتان را شکل می‌دهند. به شکل ظاهری و خصوصیات همۀ اشخاص زندگی‌تان دقت کنید. به صحبت‌ها گوش کنید؛ همین‌ها به سادگی می‌توانند مایۀ دیالوگ‌های داستانی‌تان شوند.  کافیست کمی از روال زندگی عادی فاصله بگیرید و گوش و چشمتان را در جایی مناسب قرار دهید تا بتوانید برای نوشتن داستان‌هایتان ایده، شخصیت، مکان و زمان وقوع پیدا کنید.  چند نکته کاربردی درباره نویسندگی  برای آنکه دستتان به نوشتن عادت کند، شروع کنید به نوشتن خاطرات روزانه‌تان؛ روزانه‌نویسی از جمله مهم‌ترین، پرکاربردترین و اثرگذارترین شیوه‌های عادت به نوشتن بدون زخم و خونریزی است.  اگر هر روز به خودتان عادت دهید، بنویسید ذهنتان در راه نوشتن پویا می‌ماند. تعداد کلمات استفاده شده در مطالب روزانه‌نویسی آنچنان اهمیتی ندارد. شما می‌توانید از صد کلمه شروع کنید و به صدهزار کلمه برسانید. مهم این است که هر روز خودتان را موظف به نوشتن کنید. حتی اگر تنها یک جمله باشد. پس از همین الان یا یک دفتر بردارید یا یک فایل در صفحه کامپیوتر یا گوشی‌تان باز کنید و هر روز بنویسید.  برای اینکه بنویسید به دنبال موضوع خاصی نباشید؛ اما اگر دلتان می‌خواهد موضوع خاصی را مقدمه نوشتنتان کنید، چند پیشنهاد برایتان دارم.  اول اینکه از زیست خودتان بنویسید. قسمتی از اتفاقات روزانه‌تان که شما را زیادی غمگین و یا بسیار خوشحال کرده همان را بنویسید. یا بنویسید اگر چه اتفاقی می‌افتاد روز شما بهتر از چیزی که گذشت می‌شد.  اگر زیست خاصی ندارید یا اصلا نمی‌خواهید که در مورد خودتان بنویسید، هر روز پنج عکس بگیرید و سعی کنید در مورد یکی از آنها بنویسید. این کار فایده‌های بسیاری دارد: از جمله اینکه باعث می‌شود به اطرافتان دقیق‌تر نگاه کنید، تمرکزتان بیشتر شود و نگاه زیباشناسانه‌تان به دنیایی که شاید به آن عادت کرده‌اید تقویت شود.  جالب است بدانید یکی از آفت‌های ما اهالی کلمه این است که گاهی دچار روزمرگی می‌شویم و آنقدر به محیط اطراف و آدم‌هایی که در ارتباط با ما هستند عادت می‌کنیم که هیچ روزنه‌ای برای نگاه جدید به آنها برای خودمان باقی نمی‌گذاریم.  یکی دیگر از راه‌هایی که به شما می‌تواند برای نوشتن ایده بگیرید این است که در حد یک دقیقه هر روز با چشم‌های بسته کارهایتان را انجام دهید. بدون اینکه چشم‌هایتان را باز کنید یا استرس داشته باشید که بدون چشم نمی‌توانید کاری از پیش ببرید، چشم‌هایتان را ببندید و در آرامش کامل از انجام یک کار ساده شروع کنید. بعد از اینکه چشمهایتان را باز کردید، احساستان را بنویسید. این کار همچنین باعث پرورش قوه خلاقیت شما خواهد شد.  کار دیگری که برای پرورش خلاقیت خودتان می‌توانید انجام دهید این است که برای آدم‌ها، اشیاء، مکان‌ها و زمان‌ها اسم‌های جدیدی انتخاب کنید. این کار به خلاقیت شما کمک می‌کند و باعث می‌شود مثل کودکی که هنوز هیچ اسمی از دنیایی که واردش شده نمی‌داند، کنجکاوانه و پرسشگرانه به اطرافتان نگاه کنید و از کلماتی که در انبار ذهنتان سال‌هاست بایگانی کرده‌اید برای انتخاب اسم‌ها استفاده کنید.  سعی کنید در مکالمات روزانه‌تان، کلمات و تعارفات تکراری را کمتر به کار ببرید. مثلا به جای سلام، صبح به‌خیر و یا تعارفات و تشکرات معمول از کلمات دیگری استفاده کنید.   شروع نوشتن با 5 کتاب آموزش نویسندگی  1. سفر نویسنده اثر کریستوفر ووگلر در این کتاب نویسنده شما را با مفاهیمی تحت عنوان «سفر قهرمان» آشنا می‌کند که برگرفته از روان‌شناسی عمقیق کارل یونگ و مطالعات اسطوره‌شناسی جوزف کمبل است. ووگلر در این کتاب تلاش کرده تا اندیشه‌ها و مطالعات اسطوره‌شناسی را به داستان‌گویی معاصر پیوند دهد و اصول طراحی داستان را به شما بیاموزد. البته که او معتقد است سفر قهرمان چیزی کمتر از کتاب راهنمای زندگی نیست؛ در واقع شما با خواندن این کتاب راهنمایی کامل از هنر انسان بودن را فراخواهید گرفت.  سفر نویسنده گونه‌ای مشاهده است، شناسایی طرحی زیبا که شامل مجموعه‌ اصول حاکم بر اداره زندگی و دنیای داستان‌گویی است. هدف اصلی نگارش این کتاب این بوده که بر اساس عناصر بلندپروازانه اسطوره‌ای، راهنمایی آسان‌یاب و واقع‌بینانه برای نویسندگان فراهم کند.  شما با خواندن این کتاب یاد می‌گیرید که چطور مثل یک نویسنده بزرگ از همان ابتدا داستان‌های درست و ماندگار بنویسید.    2. چگونه یک شاهکار ادبی بنویسیم؟ اثر  استفِن سوروم و الدرید یوهانسن محور این کتاب بر روی فعال‌کردن کودک درون و خاطرات کودکی شماست. نویسندگان این کتاب در تلاش هستند تا احساسات شما و حواس پنج‌گانه شما را به عنوان یک نویسنده فعال کنند، تا دوباره همه چیز را از نو ببینید، گوش بدهید، بخوانید، لمس کنید و بچشید.  کتاب چگونه یک شاهکار ادبی بنویسیم با تمرکز بر پرورش قوه خلاقیت، به شما می‌آموزد که چطور از حصارهایی که بزرگسال درونتان دور قلم و ذهن و تفکر شما می‌کشد تا شما را از دنیای خلاقیت و نوآوری قلمی دور کند، بگذرید و خودتان را در دستان کودک درونتان رها سازید. شما با خواندن این کتاب یاد می‌گیرید که چطور رها و آزاد و بدون سانسور، با خیال‌پردازی و گره‌گشایی از ذهن و بدون ترس از قضاوت شدن داستان خودتان را بنویسید. این کتاب ضمن ارائه راهکارهای عملی به شما تکالیفی می‌دهد تا لحظاتی فارغ از چارچوب‌های همیشگی به پرورش شخصیت، زمان، مکان و ایده داستانتان بپردازید.    3. پرنده به پرنده اثر آن لاموت خانم آن در صفحه 52 کتاب، خاطره‌ای از دوران کودکی برادرش ذکر می‌کند و می‌گوید: «سی سال پیش برادر بزرگترم در تلاش بود مطلبی درباره پرنده‌ها بنویسد، او سه ماه وقت داشت؛ اما سه ماه گذشت، موقع تحویل کارش رسید و او هنوز هیچ کاری برای تحقیقش انجام نداده بود. آن زمان بود که پدرم کنارش نشست، دستش را دور شانه برادرم انداخت و گفت: «رفیق، پرنده به پرنده؛ دانه به دانه؛ یک به یک هر بار فقط درباره یک پرنده بنویس و تمام.»  کتاب پرنده به پرنده یک خودآموز برای نوشتن و داستان‌نویسی است. نویسنده در این کتاب شما را با زندگی تجربی خودش در حوزه نویسندگی همراه می‌کند و گام به گام با شما پیش می‌آید تا لذت شیرین نویسندگی را با تمام وجود دریابید. این کتاب به شما کمک می‌کند که اگر در تله کمال‌گرایی برای نوشتن گیر افتاده‌اید، دست از ترس و قضاوت خودتان بردارید، بدون وقفه بنویسید تا بتوانید جهان کلمه و داستان خودتان را کشف کنید. شما باید هر طور هست بنویسید حتی اگر قرار نیست جایی کتابتان را به چاپ برسانید!   4. رمان نویسی در وقت اضافه اثر محسن سلیمانی شما در این کتاب در ابتدا با فلسفه نوشتن رمان آشنا خواهید شد؛ اینکه چرا رمان می‌نویسیم و آیا نوشتن رمان نیازمند استعداد خاصی است یا خیر. این کتاب به ما می‌آموزد که رمان نویس‌ها چطور آدم‌هایی هستند و ما را با ابزارهای مختلف نویسندگی آشنا می‌کند.  نویسنده کتاب «رمان نویسی در وقت اضافه» قدم به قدم، به شما می‌آموزد که چطور برای داستانتان طرح بنویسید، چطور برای داستانتان ایده پیدا کنید؟ طرح نهایی رمانتان را بنویسید یا ننویسید؟ و در ادامه انواع رمان‌ها را برای شما توضیح می‌دهد و از شما می‌خواهد که قبل از هر چیز خودتان را بشناسید تا بتوانید رمان خودتان را بنویسید.  نثر این کتاب بسیار روان است و با توضیحات مفصلی که نویسنده ارائه داده است شما می‌توانید به راحتی با او همراه شوید و از بودن در جهان داستان لذت ببرید.    5. کتاب ذن در هنر نویسندگی اثر ری بردبری ری بردبری در کتاب «ذن در هنر نویسندگی» می‌گوید: نویسنده قبل از هر چیز باید برانگیخته باشد. باید آکنده از تب و شوق باشد. بدون چنین نیرویی بهتر است برود دنبال میوه‌چینی و یا فعلگی که قطعا برای سلامتی جسمی‌اش هم بهتر است.  نویسنده با ذکر نکاتی بسیار عملی و دقیق علاقمندان به نوشتن داستان را بر سر شوق می‌آورد که با صبوری و تمرین زیاد از نوشتن داستان لذت ببرند. او با مطرح کردن یک شعارچهارگانه جهانی جدید را به روی شما باز می‌کند: کارکردن، خود را رها کردن، فکر کردن و خود را بیشتر رها کردن.  او می‌گوید: یک نویسنده موفق چیزی که نیاز دارد این است که زیاد تمرین کند. مثل هر هنرمند دیگری که تمرین هنرش را می‌کند. مثل نقاش، خطاط، ورزشکار. او می‌گوید: کار ما این است که بکوشیم تا حقیقتی را که در وجود تک‌تک ما نهفته است رها و آزاد کنید.  ری بردبری معتقد است شکست خوردن از آنجایی آغاز می‌شود که انسان دست از کار می‌کشد و کنار می‌رود. کار نکردن یعنی منقبض شدن، عصبی شدن؛ قبض از ندانستن ناشی می‌شود و یا از سعی برای دانستن. کاری که به ما تجربه می‌دهد منجر به ایجاد اعتماد به نفس و در نهایت خود را رها کردن می‌شود. تا اینکه بعد از مدتی ضرب‌آهنگی طبیعی پیدا می‌کند.  توصیه آخر اگر نویسندگی و داستان‌نویسی را آرزویی درون‌ماندگار در شخصیت خودتان یافته‌اید، تعلل نکنید. زودتر دست به کار شوید. هر روز صداها، عطرها، تصاویر، بوها و طعم‌های متفاوت را در وجودتان ذخیره کنید. تا بتوانید برای نوشتن، هر لحظه آن‌ها را فراخوان کنید و پازل داستانی‌تان را با آنها تکمیل کنید.  به قلم «نجمه نیلی پور»کتاب‌های معرفی شده در این مطلب را می‌توانید با کد تخفیف: blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید. 
بهترین کتاب های سفرنامه و داستان با موضوع سوریه و لبنان
بهترین کتاب های سفرنامه و داستان با موضوع سوریه و لبنان
سفرنامه چیست؟ سفر برای ما ایرانیان که همواره اهل گشت و گذاریم، هم لذت‌بخش است و هم آموزنده. سفر آموخته‌های نابی دارد که هم از جهان اطراف نشأت می‌گیرد و هم از درون پرتلاطم خودمان. سفر انواع مختلف دارد، ممکن است با جابه‌جایی کیلومترها انجام شود و گاه انسان در وجود خویش شروع به کاوش و جستجوگری می‌کند و به شیوه‌ای منحصر به فرد، سفری درونی را آغاز می‌کند. آغازی که ممکن است حتی با خواندن نیز برای آدمی پیش آید و او را تا کیلومترها جابه‌جا کند و در جنگ، دریا، کوه و حتی جنگل‌های استوا میان رودها بکشاند و ترس و امید را به تصویر بکشد. سفر با خود تجربه به همراه می‌آورد و این تجارب لزوماً یکسان نیستند، چراکه از پس مواجهه افراد مختلف با ماجرا برمی‌آیند. حتی سفرهای درونی که منحصر به افراد نیز بوده را نمی‌توان به همان شیوه‌ تجربه‌شده، برای دیگران تجویز کرد. اهل هرکدام از این دو گونه سفر که باشید فرقی ندارد، خواندن توصیف نویسندگان از سفرهایشان همواره جذاب و خواستنی است، چراکه سفرنامه، نوشته‌ای است برآمده از تجربیات نویسنده و فلسفه‌ زندگی او و نوع نگاه نویسنده، پس با خواندن آن فراتر از یک گزارش ساده درباره‌ یک مکان دستگیرمان می‌شود.  سفرنامه‌ها طیف وسیعی از فرم‌ها را شامل می‌شوند؛ از مستندنگاری تا نوشته‌های نیمه‌داستانی تا خاطره‌نویسی و حتی مطالب ژورنالیستی. سفرنامه‌های جدی و گاهی شوخ و طنزآمیز و این‌گونه نویسندگان مخاطب را با خود همراه می‌کنند، نکته قابل توجه آن است که در همه سفرنامه‌ها نویسنده خواننده‌ را با جایی جدید، فرهنگی ناشناخته و آدم‌هایی متفاوت آشنا می‌کند. سفرنامه‌نویسی چیست؟ سفرنامه‌نویسی یکی از سبک‌های ادبی است که در آن شخصی که به سرزمین‌های دیگر سفر کرده، دیده‌ها، شنیده‌ها، تجربیات، رخدادها و احساساتش را درباره آن سرزمین‌ها برای آگاه کردن دیگران در قالب کتابی می‌نویسد؛ سفرنامه‌هایی که به زبان اول‌شخص نوشته شده و نویسنده در آن از افعال ماضی استفاده کرده تا نشان دهد روایتگر اتفاقاتی است که با آن مواجهه شده است. لحن‌ سفرنامه‌ها شبیه گفت‌وگوست، روی جزئیات تمرکز دارند و نکات مهمی از فرهنگ و سبک زندگی محل سفر می‌گوید و به گونه‌ای نوشته شده که خواننده احساس نزدیکی و همراهی با نویسنده پیدا کند. سفرنامه هایی که درباره سوریه و لبنان نوشته شده اند سوریه و لبنان از دیرباز برای ما ایرانیان مهم بوده‌اند. سوریه و دمشق از یک‌سو مدفن حضرت زینب و حضرت رقیه است و از سوی دیگر مسیر رفتن به لبنان و فلسطین. سوریه از کشورهایی است که در مسیر ترانزیت ایران قرار دارد، همچنین کشوری است که به واسطه نزدیکی به ایران محل مناسبی برای فروش محصولات ایرانی به‌شمار می‌رود. نباید فراموش کرد که سوریه کشوری تاریخی و پر از ساختمان‌های تاریخی و باستانی است که می‌تواند برای توریست‌ها، مقصدی زیبا و به‌یادماندنی باشد. از وجوه گوناگون که به سوریه بنگریم، می‌توان سوریه را کشوری مهم دانست. کشوری که در دهه 90 شمسی در ابتدا دچار اغتشاشات داخلی شد و پس از آن، حضور داعش در این کشور، مشکلات عدیده و اتفاقات مختلفی را رقم زد. کشوری که بیش از نیمی از شهدای مدافع حرم ایرانی در آنجا شهید شده‌اند و از این جهت جایگاه ویژه‌تری برای ایرانیان یافته‌ است. و اما لبنان، کشوری است سبز و اروپایی که زمانی به عروس خاورمیانه معروف بود و مقر حزب‌الله لبنان است. این کشور مسیحی-مسلمان که سال‌هاست در جنگ با اسرائیل است، 79 کیلومتر با فلسطین اشغالی هم‌مرز است و از این منظر برای مسلمانان جایگاه ویژه‌ای دارد.  بنابراین شناختن و خواندن از این دو کشور مهم است و بهترین راه برای شناختن آن‌ها سفر است، سفری که برای بسیاری از ما امکان‌پذیر نیست اما با سفرنامه‌های نوشته‌شده می‌توان خواننده را با خود همراه کرد و اطلاعات متفاوتی را بیان کرد. بهترین سفرنامه ها و داستان ها در مورد سوریه و لبنان در این یادداشت با چند سفرنامه به کشورهای سوریه و لبنان می‌رویم، سفرنامه‌هایی که نویسندگانشان نه در دوران آسایش و راحتی که در زمان جنگ به آن کشورها سفر کرده و سفرنامه‌ای پر از حادثه و اتفاق است، کتابی که خواننده در آن‌ها با فرهنگ ناشناخته مردمی آشنا می‌شود که در دل جنگ و التهابات و انقلابات هستند و رفتارهای متفاوتی از خود نشان می‌دهند.  اگر شما هم علاقه‌مند به دو کشور زیبا و تاریخی سوریه و لبنان هستید و برایتان جالب است تا از نگاه نویسندگان ایرانی، توصیفی جذاب از سفر به سوریه و لبنان بشنوید، این مطلب مناسب شماست. با ما همراه باشید تا سیر و سفری داشته باشیم در دل تاریخی‌ترین شهرهای خاورمیانه، شهرهای زیبا و البته جنگ‌زده‌ی سوریه و لبنان؛ جایی که فاصله‌ای تا فلسطین اشغالی نیست… سفرنامه‌هایی که در مقاطع زمانی مختلف نوشته شده‌اند، بعضی در زمان حضور داعش و بعضی پس از طوفان الاقصی… کتاب سور سوریه کتاب سور سوریه، اثر نویسنده و پژوهشگر ایرانی محمد قائم‌خانی است که یک‌سال پس از شهادت سردار سلیمانی توسط شرکت چاپ و نشر بین‌الملل منتشر شده است. قائم‌خانی در این کتاب به کشور رنج ‌کشیده سوریه و روستا‌های آن سفر کرده است و در حین این سفر، حقایق مهم و خواندنی را از فضای فکری، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی سوریه ارائه می‌‌دهد. نویسنده کتاب را در سه فصل و هر فصل را در بخش‌های مختلف به رشته تحریر درآورده است. قائم‌خانی در فصل ابتدایی خود که عنوان «رومیانه، عهد کهن» را بر آن نهاده، از حلب می‌نویسد و موصل و حلب را شهری می‌خواند که همیشه اولین شهری بوده که مورد تهاجم واقع می‌شده است، شهری که خط دفاعی شرق در برابر اروپا بوده و است.  نویسنده، فصل دوم کتاب را با شام تاریخی آغاز می‌کند و در ادامه به دمشق می‌رسد، اما باز  به حلب می‌رسد و از فوعه می‌گوید، کمی نیز از روسیه و مسکو و ارتباط آن با سوریه می‌گوید. فصل سوم کتاب درباره تاریخ سوریۀ جدید و پس از نبرد حلب است، فصلی که از پیروزی‌ها می‌گوید و از سیده رقیه و زینبیه. کتاب «سور سوریه» را می‌توان سفرنامه‌ای خواند که در کنار همراه کردن خواننده با نویسنده، گویی سفر نویسنده به درون خود برای شناخت جنبه‌های مختلف کشور سوریه و البته نقش ایرانیان در آزادسازی سوریه است، کتابی که از یک سفر یک‌ماهۀ نویسنده به سوریه نوشته شده است.   کتاب عربیکا وحید یامین‌پور برای بسیاری از ما آشناست، مدرس دانشگاه، فعال رسانه‌ای و مجری تلویزیون که در اتفاقات سال 1388 برای اهل رسانه بیش از پیش شناخته شد. یامین‌پور نویسنده چند کتاب چون «نخل و نارنج»، «ارتداد»، «ماجرای فکر آوینی» و «کاهن معبد جینجا» است، کتاب‌هایی که به موضوعات مختلفی پرداخته اند.  کتاب «عربیکا» تازه‌ترین کتاب وحید یامین‌پور، درباره سفر او به لبنان است؛ سفری که بعد از شهادت سید مقاومت و در سال 2024 صورت گرفته است. عربیکا روایت‌گر سفری پرماجرا به لبنان و تجربه‌های نویسنده از دل جنگ و بحران‌های این کشور است. یامین‌پور در این اثر با توصیف حال و هوای کشور لبنان و مردم مقاوم آن، تصویری زنده و تأثیرگذار از زندگی و ایستادگی در شرایط سخت ارائه می‌دهد. سفرنامه عربیکا، راوی اولین سفر نویسنده در سال 2003 و دیدار با سید حسن نصرالله و آخرین سفرش در سال 2024 و پس از شهادت سید مقاومت است. او در این کتاب، دیدار خود با سید حسن نصرالله را که در سال 2003 انجام شده است، روایت کرده و همچنین به سفرش پس از طوفان الاقصی در همان سال پرداخته است. علاوه بر آن، با نگاهی تاریخی به مقاومت فلسطین و مسئله صهیونیسم، به معرفی چهره‌های شاخص جبهه مقاومت نیز پرداخته است. نکته جالب توجه در این کتاب، توضیح روند شکل‌گیری و تداوم مقاومت لبنان و فلسطین است و به خواننده تصویری روشن از چگونگی رسیدن به این نقطه از ایستادگی را ارائه می‌کند.   کتاب جاده یوتیوب سوریه شاید از سال‌های دور برای ما ایرانیان با قبور مطهر حضرت زینب و سه‌ساله امام حسین حضرت رقیه یادآوری می‌شود اما آنجه در این سال‌ها با شنیدن نام سوریه به ذهن‌ها می‌آید، جنگ و داعش و مدافعان حرم است، مطلبی که محمدعلی جعفری نویسنده کتاب‌های قصه دلبری، عمار حلب، خانه مغایرت و سربلند، در کتاب «جاده یوتیوب» درباره آن نوشته است.  کتابی که از حال و هوای اعزام مدافعان حرم از تهران تا دمشق می‌نویسد و با زبانی روان مخاطب را با خود به سرزمین شام می‌کشاند. کتاب «جاده یوتیوب» که در سال 1398 و توسط دفتر نشر معارف و در 208 صفحه منتشر شده، هم دربردارنده موقعیت‌های طنز است و هم برش‌هایی جدی، هولناک و اندوهناک. نویسنده در لابه‌لای روایت سفر خود برخی خاطرات جدید از مدافعان و فضا و شوخی‌های بین آن‌ها را بازگو می‌کند و در برخی موارد چندین دیدگاه از مدافعان را می‌آورد و نشان می‌دهد که آنها نیز چون همه ما حتی در در دل جنگ و کمین نیز دست به قلاب زندگی برده‌اند و با شوخی و شادی اتفاقات را از سرمی‌گذرانند. جاده یوتیوب از جمله بهترین سفرنامه های نوشته شده در مورد سوریه است.   کتاب جاده کالیفرنیا کتاب جاده کالیفرنیا سفرنامه‌ متفاوت دیگری است از محمدعلی جعفری. این کتاب درباره سفر به لبنان است در روزهای ابتدایی طوفان‌الاقصی که انتشارات سوره مهر در 293 صفحه و در سال 1403 آن را منتشر کرده است.  «جاده کالیفرنیا» کتابی سفرنامه‌ای است، اما شکل روایت رخدادها آن را به کتابی داستانی-مستند تبدیل کرده است؛ سفرنامه‌ای که به تجربه‌های نویسنده از سفر به لبنان در دوران رخدادهای مهم منطقه‌ای می‌پردازد. این کتاب در 33 فصل کوتاه نوشته شده و شامل تجربه‌های نویسنده از سفر به کشور لبنان پس از واقعه طوفان الاقصی است که در اکتبر 2023 اتفاق افتاد و باعث شروع جنگی تازه میان نیروهای مقاومت و اسرائیل شد. کتاب جاده کالیفرنیا روایت‌های شخصی نویسنده از مشاهدات روزهایی است که در لبنان به‌سر می‌برده است و در پس‌زمینه آن تصویری از فرهنگ، جامعه و تاریخچه لبنان ارائه می‌دهد و از آداب و نوع زندگی مردم لبنان اطلاعاتی را به خواننده می‌رساند، حتی در بخش‌هایی از کتاب نیز طبیعت لبنان را برای مخاطب توصیف می‌کند، هرچند با رنگ جلد و طراحی داخلی کتاب نیز خواننده کمی با وضعیت طبیعت آنجا آشنا می‌شود و کشوری سبز را پیش رویش می‌بیند. جعفری در «جاده کالیفرنیا» از حنظله شخصیت معروف کاریکاتوری فلسطینی می‌گوید، از شهید جهاد عماد مغنیه می‌گوید، از عشق مردم لبنان به قدس و مسجدالاقصی می‌گوید و لابه‌لای این روایت‌ها، علاوه بر تشریح فرهنگی و اجتماعی از این کشور، چالش‌های سیاسی لبنان را مورد بررسی قرار داده است. جاده کالیفرنیا را می توان از بهترین سفرنامه های نوشته شده درباره لبنان به شمار آورد.   کتاب شام ملیتا شام ملیتا روایتی از سفر به لبنان و سوریه در بهار 1397 است که به دعوت حزب‌الله لبنان از میثم مطیعی مداح صورت گرفته است. سفری کوتاه که نه تنها آقای مطیعی که شعرای ابیات وی، افرادی چون محمدمهدی سیار، محسن رضوانی، میلاد عرفان‌پور و محمدرضا وحیدزاده نیز همراه او بوده‌اند و توسط محمدرضا وحیدزاده به رشته تحریر درآمده است.  شام ملیتا راویت‌گر سفری است که به مناسبت برخی مداحی‌های دکتر میثم مطیعی به زبان عربی و در حمایت از جریان مقاومت در لبنان، که میان شیعیان و اهالی جنوب این کشور نیز محبوبیت ویژه‌ای دارد، انجام شده است. از میثم مطیعی دعوت می‌شود تا به هدف برگزاری برخی دیدارهای فرهنگی و نیز انجام مقدمات لازم جهت همکاری‌های بیشتر، سفری به بیروت داشته باشد. شام ملیتا به صورت روزنوشت و با زبانی روان و جذاب مخاطب را با لبنان و شهدای آنجا بیش از پیش آشنا می‌کند. کتاب «شام ملیتا» که در سال 1398 توسط دفتر نشر معارف به چاپ رسیده، نشان‌دهنده شباهت‌ها و تفاوت‌های ایرانی‌ها و لبنانی‌ها است و سرشار از لحظات ناب و شنیدنی از آداب و رسوم اهالی سواحل مدیترانه است، اگرچه فضای امنیتی آنجا را نیز لابه‌لای روایت‌هایش به تصویر می‌کشد.   کتاب اجاره نشین خیابان الامین کتاب «اجاره نشین خیابان الامین» کتابی از علی‌اصغر عزتی‌پاک است که توسط دفتر نشر معارف منتشر شده، کتابی داستانی درباره سوریه از یک ایرانی کرد که از مسیر پرپیچ و خم زندگی در ایلام و بندرعباس گذشته و به زندگی اعیانی در ترکیه و استانبول رسیده است. آقا جمالِ قصه از استانبول و در یک رودربایستی، سفری به دمشق می‌رود که فکر می‌کرده دو سه روزه تمام می‌شود، اما هشت سال طول کشیده است؛ آن هم در آستانه‌ آغاز جنگ‌های داخلی سوریه.  آقا جمال کتاب، زمانی حتی کتک خوردن حضرت رقیه را هم باور نداشته و در همان مسیر چند روزه به دمشق، مطالب این چنینی را به همسفرانش می‌خورانده است که این حرف‌ها همه دروغ است و فلان و بهمان! غافل از اینکه همین سفر چند روزه، هشت سال ادامه می‌یابد و جمال فیض‌الاهی را ساکن خیابانی می‌کند که منتهی می‌شود به حرم حضرت رقیه و البته بخشی از بازار دمشق، خیابانی به نام شارع‌ الامین. «اجاره نشین خیابان الامین» از جمله بهترین داستان های نوشته شده در مورد سوریه است. به قلم «طاهره راهی»کتاب‌های معرفی شده در این مطلب را می‌توانید با کد تخفیف: blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید. 
زندگی نامه و کتاب های آلبر کامو
زندگی نامه و کتاب های آلبر کامو
در این مقاله از وبلاگ پاتوق کتاب، به سراغ زندگی، اندیشه و آثار آلبر کامو، نویسنده معروف فرانسوی رفته‌ایم اما با نوشتاری متفاوت. در این متن که در قالب نامه نوشته شده، نویسنده مقاله با معشوقه خیالی‌اش به گفتگو و نامه‌نگاری پرداخته و در ضمن این نامه، اطلاعات بسیار جالبی را در مورد زندگی و مرگ کامو و بعضی از مهم ترین کتاب های کامو در اختیار ما قرار می دهد. اولین بخش از نامه‌‌های مهران و هیلدا را با بررسی و مرور زندگی و افکار آلبر کامو شروع می‌کنیم. منتظر نامه‌های بعدی مهران و تحلیل‌های جذاب او در فرسته های بعدی باشید! هیلدای عزیزم، سلام! از آخرین نامه ‌ات تقریبا سه ماه می‌گذرد. مثل همیشه اولین نکته‌ای که گفته بودی اعتراض به این نوع ارتباط است. برای تو و دوستانت خیلی مسخره است که در این عصر آدم‌ها به جای استفاده از تلفن و تماس تصویری، به نامه‌نگاری رو بیاورند. آن هم با فاصله‌ای که ما با هم داریم. خب این را هم بگذار به حساب روحیات پیرمردی من که همیشه به سخره می‌گرفتی. امیدوارم که حالت خوب باشد و همانند روزهای سکونتت در ایران و قم که در کوچه پس کوچه‌های زنبیل آباد و سالاریه شادمانه و بی‌خیال قدم می‌زدیم و دنیایمان در ادبیات و فلسفه خلاصه می‌شد، در پاریس هم همان‌قدر به تو خوش بگذرد هرچند بی حضور من. حقیقتش قم با اینکه می‌گویند خاکش گیراست ولی بی تو کمی سخت می‌گذرد. کمی نه، بیش از کمی سخت می‌گذرد. رفیق شاعرمان گفته که: گرچه این شهر شلوغ است ولی باور کن؛ آنچنان جای تو خالی است، صدا می‌پیچد... می‌دانم به همین اندازه و ای بسا بیشتر به تو سخت می‌گذرد. باور کن هیلدای عزیزم! وقتی از حجم تنهایی‌ات می‌نوسی دوست دارم زمین را تا بزنم و این فاصله‌ای که به قول احمد شاملو «آزمون تلخ زنده‌به‌گوری است» را پایان دهم. اما یک پیشنهاد برایت دارم. قول بده در نامه‌ی بعدی‌ات از حال و هوایت بعد از انجام این پیشنهاد برایم بنویسی. البته که سخت است تنهایی قدم‌زدن ولی پیشنهاد می‌دهم ایرپادت را برداری و تصنیف قلاب همایون شجریان را دانلود کنی و به قصد عیاشی مطلق از خانه‌ات پیاده به سمت شانزه لیزه بروی و جای هردوی ما سنگ‌فرش‌های خیابان‌های اطرافش را وجب‌به‌وجب رج بزنی و به روزهای با هم بودنمان فکر کنی. از حال و احوالم که بخواهم بگویم مثل همیشه به دنبال پاسخی برای سوالاتم هستم. تا تو بودی، کمتر دچار این فضا بودم و به ضرب و زور و اخم و تخم تو هم شده بود، با دنیای بیرون و آدم‌هایش ارتباطکی داشتم ولی بعد از تو جز برای کتاب‌فروشی و پیاده‌روی بیرون نمی‌روم. البته گاهی برای تجدید خاطراتت به کافه هنر سر می‌زنم. بقیه شبانه‌روز، دائما در رفت و آمدم؛ بین اتاق خواب و سالن و اتاق مطالعه‌ام. به یاد داری فرم خانه را؟ تقریبا از وقتی رفتی حجم کتاب‌ها دو برابر شده. بچه‌ها اسم خانه را گذاشته‌اند "دنیای کتاب"، یعنی نمیگویند برویم خانه مهران، می‌گویند برویم خانه کتاب. تمام دیوارهای خانه از سالن و اتاق‌ها، همه را قفسه کتاب زده‌ام. بخش مورد علاقه‌ی تو را که ادبیات باشد و سینما، به سالن انتقال داده‌ام. بسیار نمای زیبایی پیدا کرده است. آثار معشوق‌هایمان را در کنار هم چیده‌ام. داستایفسکی عزیز و سارتر و کامو و کافکا تا نویسندگان ایرانی مثل حاج صادق هدایت و محمودخان دولت و آقام ساعدی و معروفی و بزرگ علوی عزیز و افضل کاتبین معاصر آقا علی محمد افغانی.گفتم کامو یاد یک مطلبی در نامه‌ات افتادم. از کامو گفته بودی و شهرت و محبوبیت غریبی که بین دختران و پسران دانشجوی دانشگاه سوربن دارد. می‌گفتی که آنجا خیلی در مورد زندگی و آثارش بحث می‌کنند. خب اگر یادت باشد همان وقت‌هایی که در ایران بودی در مورد شخصیت‌های ادبی  قرن 19 و 20 به ویژه داستایفسکی و کامو و سارتر زیاد صحبت می‌کردیم. من همیشه طرفدار داستایفسکی بودم ولی خب کامو و سارتر را هم دوست داشتم. پرسیده بودی که در جمع دوستانه‌ای که داشتید، یک مساله مطرح شده بود که دغدغه‌ی اصلی کامو در آثارش چه بوده و به دنبال چه می‌گشته؟ و دوستانت هر کدوم به نوعی او را توصیف کردند. از من هم نظر خواسته بودی. البته می‌دانم تو آنجا پز من را می‌دهی که یک معشوقی داری که خوره کتاب است و فلان و فلان. با این سوالت هم می‌خواهی گوشه‌ای از کمالات ما را به اسم خودت تمام کنی. طبیعتا در این مورد نگاه ابزاری به من داری ولی جواب می‌دهم. چه کنم که حلقه‌ای بر گردنم افکنده دوست، می‌کشد هر جا که خاطرخواه اوست. حالا از کجا شروع کنیم؟ آشنایی با زندگی آلبر کامو بهتر است کمی از حال و هوای زندگی کامو را ابتدا برایت بگویم بعد وارد آثارش شوم. می‌دانی که آلبر کامو در جغرافیایی به دنیا آمده که سال‌ها تحت استعمار کشوری بوده که تو را مدت‌هاست از من گرفته است؟ بله! کاموی عزیز سال 1913 در الجزایر به دنیا آمده که سالیان درازی در استعمار و استثمار فرانسه بود. ببین قبلا هم در مکاتبه‌ها این نکته را گفته‌ام که من معتقدم شناخت هر نویسنده با مطالعه‌ی دقیق آثارش حاصل می‌شود و درک آثار هر نویسنده هم به شناخت دقیق زندگی اش ارتباط دارد. به عبارت دقیق‌تر در یک دور مطالعاتی بین زندگی و آثار نویسنده هست که شناخت دقیق و مطابق با واقعی حاصل می‌شود. از همین جهت ابتدا باید شناختی از فضای زیست شخصی و مراحل رشد فردی او بدانیم. کاموی عزیز دو رگه است و پدرش فرانسوی و مادرش اسپانیایی و همان‌طور که گفتم متولد الجزایر هست. یک نکته‌ای در باب الجزایز و فرانسه هست که خیلی جالب به نظر می‌رسد. معمولا کشورهای استعمارگر برای کنترل مستعمره های خود، در ظاهر هم شده احترام مردم مستعره خود را داشتند ولی فرانسوی ها در اوج تفرعن می‌گفتند الجزایر جزء خاک ما هست ولی مردمش از ما نیستند. تحقیر بیشتر از این وجود نداشت! طبیعتا الجزایری‌ها به هیچ‌وجه هیچ نسبتی بین خاک و ملیت خود با فرانسه نمی‌دیدند. فرانسوی‌ها هم تا توانستند خون الجزایری‌ها را مکیدند. هرچه شغل خوب و موقعیت خوب بود برای فرانسوی‌ها بود و هرچه بدبختی بود و حمالی، برای الجزایری‌ها. تمام امکانات برای فرانسوی‌ها و تمام فقر و نداری برای الجزایری‌ها. بله هیلدای عزیزم! کشوری که گاهی به او می‌نازی که نماد دموکراسی و تجلی حقوق بشر در جهان است، این‌گونه رفتار می‌کرد.  آلبر کامو و تضادهای زندگی اش الغرض که آلبر کامو در چنین محیطی به دنیا آمد و تربیت شد. رشد او همراه تضادهای کلانی در زندگی و افکارش بود. تضاد به معنای دقیق کلمه را می‌گویم. بگذار این تضاد را در یک مثال قابل درک برایت تشریح کنم. مساله تحصیل را که خودت درگیرش هستی مثال می‌زنم. می‌دانی تحصیل در آن زمان برای طبقه سرمایه‌دار بود و عمده الجزایری‌ها در کشور خودشان امکان تحصیل نداشتند. اما کامو به دلیل استعدادهایی که داشت از طریق آزمون وارد یکی از بهترین مدارس شد که اکثرا ثروتمندان آنجا بودند. خب تصور کن روز را با ثروتمندان فرانسوی می‌گذراند و شب را با فقرای الجزایری. این تضاد را دقیقا متوجه شدی؟ حالا همین کیفیت تضاد را به سراسر زندگی او تعمیم بده. بیماری سل کامو مرحوم کامو فوتبالیست خوبی هم بود و به صورت حرفه‌ای هم ادامه داد ولی متاسفانه بیماری سل نگذاشت در کنار آن حجم بدبختی و بیچارگی، تنها دلخوشی‌اش را ادامه بدهد. یک نکته‌ای می‌گویم که انتظار دارم با تامل بیشتری به آن بپردازی. نوعا انسان‌ها رنج‌هایی در زندگی کشیده‌اند که هیچ‌وقت حرفی از آنها زده نمی‌شود؛ به‌ویژه مردان بزرگ تاریخ. ما در مواجهه با دیگران صورت ظاهری زندگی آن ها را می‌بینیم و بسیار کم پیش می‌آید که ما از رنج دیگران و دیگران از رنج ما آگاه شوند‌. حداقل در مورد خودم، من که یادت هست ابتدا فکر می‌کردی که من یک پسری هستم که تمام عمرم را به عیاشی گذرانده‌ام و همه‌ی وقت من به خوش‌گذرانی با دوستانم می‌گذرد. ولی وقتی بعد از آن دعوایی که با هم داشتیم و باعث آشنایی بیشتر ما شد، متوجه شدی که ای دل غافل، چه فکر می‌کردیم و چی شد. دقیقا یادم هست به من می‌گفتی چرا زندگی واقعی‌ات با آن‌چه نشان می‌دهی کیلومترها با هم فاصله دارد. بعد از مدتی متوجه شدی که من "مجمع دردهای جهانم". دقیقا دیگرانم همین‌گونه هستند. ما از رنج‌های آنان خبری نداریم. حرفم این است که خدا می‌داند بیماری سل و کنارگذاشتن فوتبال چگونه روح دردمند کاموی عزیز را تحت تاثیر خود گذاشته است ولی هیچ‌وقت در هیچ کتابی از آن صحبتی نمی‌شود. تصور همه از کامو یک مرد خوشتیپ است که معمولا سیگار به لب دارد و حرف‌های فلسفی می‌زند‌ ولی کسی نمی‌گوید خالق طاعون چه بر سرش آمده که طاعون را روایت کرده است. حالا که حرف از بیماری سل در کامو شد و اسم رمان طاعون هم آمد، موافقی کمی در مورد طاعون صحبت کنیم؟ قطعا می‌دانم که موافقی. رمان طاعون همین ابتدا بگویم که عده‌ای قائل هستند کامو سه گانه‌ای دارد تحت عنوان "سه گانه پوچی" که شامل کتاب بیگانه، کالیگولا و افسانه سیزیف می‌شود. من نمی‌خواهم با این گروه همراه شوم و در دام مشهورات بیفتم ولی به جای پوچی، عبارات دیگری بکار می‌برم که می‌تواند وجه مشترک این سه متن باشد. به نظر من کامو در این سه متن به دنبال «روایت خستگی و انفعال نوع بشر» است‌. حالا چرا این بحث را مطرح کردم؟ به این دلیل که بگویم کامو همان خستگی که در افراد به شکل انفرادی مطرح می شود و آن را در سه گانه بیگانه، کالیگولا و افسانه سیزیف بیان کرده بود، این‌بار در طاعون به شکل جمعی طرح می‌کند و خستگی و سردرگمی را به نوع بشر توسعه می‌دهد. هرچند معتقدم که در "بیگانه" شخصیت مورسو در انتهای داستان بر انفعال و یا به عبارت دقیق‌تر خستگی خود غلبه پیدا می‌کند و به شکوه اصل زنده بودن و شکوهمندی زندگی پی می‌برد، اما کامو در طاعون خیلی دقیق‌تر غلبه بر تصور بی‌دلیل بودن زندگی را به چالش می‌کشد و در برابر رنج جمعی، مقاومت جمعی را پیشنهاد می‌دهد و معتقد است که امکان بقاء جامعه با وجود همبستگی در نوع بشر است که وجود دارد. طاعون داستان یکی از شهرهای الجزایر است که مردمانی دارد که زیر فشار روزمرگی دچار ابتذال شدیدی در مفاهیم اساسی زندگی شده‌اند. به نحوی که فقط صبح را به شب و شب را به صبح می‌رسانند. در شهری که کامو به تصویر می‌کشد، همه‌ی مفاهیم مصرف می‌شوند حتی عشق. مردمی که روابط عاشقانه‌های آن‌ها نیز دچار روزمرگی شده و به عادت در کنار یار خود هستند و به سرعت عشق را مصرف می‌کنند و تمام. مردم این شهر دائم در حال کار هستند که فقط پولدار شوند و در عین حال به لذت‌های دم دستی مانند کافه رفتن و رابطه و آب‌تنی علاقمند هستند و مانند اکثر مردم جهان، ساعت مشخصی به خواب می‌روند و ساعت مشخص دیگری از خواب بیدار می‌شوند و سر کار می‌روند و بقیه روز را هم به قماربازی و چرت و پرت گویی می‌گذرانند و عتری از هر نوع اندیشه‌ای هستند. برای تو چنین شهری آشنا نیست هیلدا؟ به نظر من که جوامع امروزی با کمی شدت و ضعف، گونه‌ای از همین طاعون را در خود دارند. این شهر رفته‌رفته دچار بیماری‌ای می‌شود که به تمام شهر سرایت می‌کند.‌ آنچه باعث می‌شود وجود این بیماری سخت باشد این است که این شهر بر خلاف دیگر شهرها نهاد‌های اجتماعی و درمانی کافی ندارد. یکی از شخصیت اصلی داستان پزشکی است به نام دکتر ریو که اصل قصه با همین کاراکتر شروع می‌شود. زمانی هنگام خروج از مطب متوجه موش مرده‌ی پاگرد می‌شود، اما توجهی نمی‌کند. دکتر ریو همان شب در ورودی خانه موش بزرگی می‌بیند که تلوتلو می‌خورد و ناگهان با دهان خون‌آلود به زمین می‌افتد. اما باز چون نگران بیماری زنش هست، بی‌توجه عبور می‌کند. فردای آن‌روز مستخدم مطب سه موش خون‌آلود را در پاگرد مطب پیدا کرد و اینجا بود که دکتر تعجب می‌کند و به سمت محله‌های پایین می‌رود و در یکی از کوچه‌ها 12 موش مرده می‌بیند. نگران می‌شود و با دایره دفع موش تماس می‌گیرد. جالب است که آن‌ها خبر دارند ولی موضوع برایشان اهمیت نداشت. ماجرای مرگ موش‌ها به جایی رسید که تمام مردم شهر متوجه شدند و از دولت درخواست کمک کردند‌. مستخدم مطب در ادامه همین داستان بیمار می‌شود و ریو برای بهبود او هر کاری می‌کند. اما تعداد بیمارها افزایش پیدا می‌کند. مرگ مستخدم زنگ خطری بود برای مردم و دکتر ریو و دولت که مساله را جدی بگیرند. خانه‌ها و هت‌لها و قطار و اغلب مکان‌های شهر پر از موش‌های مرده شد و بیماران هم یکی پس از دیگری مردند. کلمه "طاعون" بر زبان آمد و با خودش وحشتی عظیم را بر شهر تحمیل کرد و لذت‌های دم دستی را از مردم گرفت. عشق بازی‌ها تعطیل شد و شهروندان بیکار شدند و دروازه‌ها بسته شد و مکاتبه‌ها و تماس‌ها هم قطع شد. کم‌کم "حس غربت" بر انسان مستولی شد. همه راه‌ها بر مردم بسته شد و نهایتا هم قرنطینه شدند، به گونه‌ای که انگار تبعید شده‌اند؛ زیستی مبتنی بر فردیت پیدا کردند، چراکه امکان دریافت هیچ کمکی را از دیگران نداشتند. دیگر نمی‌توانستند با هم شب‌نشینی کنند، قدم بزنند، درد دل کنند. اینگونه بود که هرچند علی‌الظاهر زیستی جمعی داشتند ولی مجبور بودند تنهای تنها زندگی کنند. در میان مواجهه‌های مختلفی که با این بیماری شد، کامو قضاوت کشیشی به نام پدر پانلو را برجسته می‌کند و قصه مدتی حول فعل و انفعالات او می‌گذرد. نمی‌خواهم گارد بگیرم هیلدا ولی از تو می‌خواهم به وقت خوانش طاعون با عینک دموکراتیک خودت در نگاه کامو به مذهب تامل کنی و ببین آیا واقعا علمای دین این‌گونه روایتی از شرور عالم دارند یا این روایت کامو ارتکاز غلط او مانند ارتکاز غلط دیگران از توصیف عملکرد خدا در نگاه مذهبی هاست؟ تو نگاه کن در این داستان کامو اصرار دارد بگوید از نگاه مذهبی‌ها شرور عالم (که همین بیماری طاعون مصداق اتم آن است) به دلیل عصیان انسان‌ها و تنبیهی از طرف خداست که تنها راه حل مساله هم توبه است. و جالب‌تر این‌که دکتر ریو در مقام نقد نظر پدر پانلو در کمال احترام هیچ بهایی به او نمی‌دهد و به صراحت بیان می‌کند به مجازات اعتقادی ندارم و معتقد است طاعون هم بیماری مانند دیگر بیماری‌های بشری است که ابتدا باید شناخته شود و در ادامه راهی برای درمان آن پیدا کرد. در واقع مواجهه کاملا علمی با آن دارد. به خلاف مواجهه پانلو که قضاوتی ایدئولوژیک است و فرم خرافی دارد. کامو در یک دیالوگی که ظاهر بسیار زیبایی دارد، به تصور خودش، ستون‌های بنای عظیم متدیین را به چالش می‌کشد و در جواب شخصی که از دکتر می‌پرسد: شما که به خدا ایمان ندارید، چرا این همه فداکاری می‌کنید؟ ریو هم خیلی با اعتماد به نفس جواب می‌دهد که: اگر معتقد بودم بی‌درنگ دست از درمان مردم می‌کشیدم و این کار را به خدا می‌سپردم! خیلی مختصر بگویم با تمام ارادتی که به کاموی عزیز و دیگران برادران اگزستانسیال دارم، اما تصور کامو از موضوع شر در عالم در راستای دیگر تصورات غلط آن‌ها از مذهب است که دقیقا ناشی از خلاصه‌کردن ادیان ابراهیمی در مسیحیت است (آن هم مسیحیت تحریف‌شده) و بدتر از عدم مواجهه مستقیم با متون فلاسفه و متکلم حوزه دین است. این دوستان اگر همان آثار فلاسفه و متکلم مسیحی را هم مطالعه درستی داشتند، قطعا اوضاع این نبود. بماند که هیچ انگاره‌ای از اسلام ندارند. برای روشن‌شدن تصور غلط آن‌ها همین قدر بگویم که داستان معروفی در ادبیات اسلامی است که جناب موسی کلیم‌الله بیمار می‌شود و (چه در مقام تعلیم بشر چه رفتار حقیقی او باشد) هیچ تلاشی برای درمان نمی‌کند و از خدا می‌خواهد که دستی از غیب او را درمان کند. اما خداوند به صراحت جواب می‌دهد که طریق درمان تو در روابط علی و معلولی طبیعت هست و باید خودت به دنبال آن بروی. این نمونه‌ی مواجهه ادیان است که انسان را دقیقا تکلیف‌مدار معرفی کند که اساس همه چیز را عمل انسان می‌داند ولی در باب نتیجه پای خدا به میان می‌آید. البته عده‌ای در میان مردم شهر بودند که نگاه دیگری داشتند. آنها می‌گفتند چگونه خالق می‌تواند شکنجه و مرگ یک کودک را ببیند؟ پدر پانلو در مقام جواب به این گروه معتقد بود که مردم بلادیده و حتی کودک شکنجه‌شده، در آخرت به لذت ابدی خواهند رسید. هیلدای عزیزم دقت کن که شاید این حرف ها ظاهری موجه داشته باشند ولی اساس علمی ندارند. البته شبانه‌روز عده زیادی از مردم اطراف ما هم وقتی بحث از خدا و مشکلات پیش می‌آید، همین‌گونه اظهار نظر می‌کنند‌. البته این نکته را هم بگویم که امکان دارد طرح این مسائل و اشکالات به دین ناشی از طرح مباحثی باشد که کشیش‌های مسیحی از طرف مسیحیت تحریف‌شده، مطرح کرده باشند. ولی به طور قطع می‌گویم که اسلام چنین نگاهی ندارد که بلایا را این‌گونه توصیف کند و مردم را تشویق به تحمل کند به امید روزهای خوب آخرت. حداقل با این دعای معروف قرآن که "ربنا آتنا فی الدنیا حسنه و فی الاخره حسنه" در تعارض کامل است. چراکه محتوای این آیه دلالت مستقیم دارد که انسان باید در این دنیا ابتدا بهره‌مند باشد و بعد انتظار بهره‌مندی از سرای دیگر داشته باشد. من خودم به عنوان کسی‌که در دایره مذهب زیست کرده‌ام بارها این سوال را مطرح کرده‌ام که آیا رنج بشری را می‌توان با لذات ابدی توجیه کرد؟ قطعا چنین منطقی صحیح نیست و دین هم چنین تقریری از رنج بشر ندارد. نهایتا هم پدر پانلو بیمار می‌شود و در تخت‌خواب خود مواجهه مستقیمی با مرگ پیدا می‌کند و به سمت لذات ابدی مورد نظرش می‌رود. علی ای حال من از تحلیل بیشتر این رمان می‌گذرم و به همین مقدار اکتفا می‌کنم تا فرصتی دیگر. البته یک نکته‌ی کلی ولی اساسی در مورد اصل نگاه دوستان اگزستانسیال خصوصا و عموما همه‌ی اندیشه‌های دوران مدرنیته و پست مدرن که پایه‌ی آن‌ها اومانیست و بشر انگاری است، بگویم که خیلی راه‌گشاست. با دقت به این عبارت من توجه کن هیلدا. کسانی‌که در هیچ ساحتی متافیزیک و مشخصا مفهومی تحت عنوان خدا را قبول ندارند، در مرحله عمل راهی جز این ندارند که معقتد شوند انسان باید خود یک انگیز‌ه‌ای برای ادامه مسیر زندگی پیدا کند. در حالی‌که متدینین معقتد هستند که مسیر جهان و معنای آن مشخص است و انسان به محض درک آن دیگر نیازی نیست در به دری بکشد و در مسیر مشخصی باید قدم بردارد. و در همین مسیر هم عمیق‌ترین معانی وجود دارد. در حالی‌که در مکاتب غیر الهی پوست انسان کنده می‌شود تا ابتدا نشان دهد این زندگی در اصل آن ارزش زیستن دارد. دقیقا همین مسیری که کامو رفت. البته که من برای مسیر و اندیشه‌ی آن‌ها به شدت ارزش قائلم و خودت هم از علاقه‌ی شدید من نسبت به حضرات آگاهی. افسانه سیزیف اگر بخواهم دقیق تر موضوع را برای تو تشریح کنم باید به کتاب "افسانه سیزیف" بپردازم. البته خیلی کوتاه. این کتاب ناظر بر مفهوم "پوچی زندگی" است. خدا رحمت کند جلال را. آل احمد را می‌گویم. او اولین بار در ترجمه‌ی آثار کامو، واژه ابسوردیسم (Absurdism) را به پوچی معنا کرد و تا الان ماندگار شد. اما نکته‌ی اول اینکه نویسندگان زیادی در باب "پوچی و معنای زندگی" مطلبی به یادگار گذاشته‌اند. از فیلسوف خداباوری مانند کی یرکگارد گرفته تا فیلسوف ملحدی مثل سارتر و هر کدام هم تفسیر متفاوتی از آن عرضه کرده‌اند. اما کامو بیشتر از همه به این مفهوم پرداخته و سعی کرده در فرم‌های ادبی معنای آن را روشن کند. اما جالب‌ترین نکته در مباحث کامو (که تصوری کاملا وارونه از آن هست) با وجود تاکید شدید او بر پوچی، حداقل از نظر خودش، پوچی فلسفه او نیست، بلکه تیک آف و نقطه عزیمت فلسفی اوست. درواقع کوشش فلسفی کامو دقیقا پس از توصیف پوچی و بی‌معنایی زندگی انسان مدرن غربی شروع می‌شود، کوششی در راستای نشان‌دادن راهی برای بیرون‌آمدن از نیست‌انگاری‌ای فراگیر، راهی برای زیستن و آفریدن در خود برهوت و تسلیم نشدن به نیستی. می‌خواهم به دقت متوجه باشی هیلدای عزیزم که دغدغه اصلی کامو به لحاظ تاریخی مربوط به زندگی بشر غرب است. او زندگی بشر جدید غربی را پوج و بی‌معنا می‌داند. این تصویر تاریک و به تعبیر کامو، پوچ، دقیقا تصویر ناگوار انسان غربی است که کامو آن را در «اسطوره سیزیف» آورده است. کتابی که با این بیان یأس‌آور آغاز می‌شود که: «تنها یک مساله جدی فلسفی وجود دارد و آن هم خودکشی است» یعنی دقیقا روایتی فلسفی که روایت داستانی آن را در "بیگانه" آورده است. نقد طوفانی و بنیادی انسان مدرن غربی خیلی پیش‌تر از کامو شروع شده بود. در اینجا توضیح نمی‌دهم سابقه‌ی این بحث در اندیشه فلاسفه غربی را ، فقط به شکل گذرا چند کلیدواژه می‌گویم که در جریان باشی که سابقه داشته است. ترس آگاهی هایدگر، تهوع سارتر و از خودبیگانگی مارکس هر یک، روایتی انتقادی از حالات روحی انسان ساکن در عصر مدرن است. از همین جهت می‌گویم "افسانه سیزیف" به عقیده من به نوعی نقد مدرنیته و انسان متجدد هم هست. یعنی شخصیت سیزیف مصداق انسان مدرن است که گرفتار تکرار و زندگی کسل‌کننده ماشینی شده و هرگز نمی‌تواند به نتیجه‌ی مطلوب خود دست پیدا کند. از دیدگاه کامو بشر امروزی (سیزیف) دو ویژگی اساسی دارد: اول زندگی کاملا یکنواخت و بدون هیچ خلاقیت و پیشرفتی، دوم عدم وجود هدف یا مقصدی؛ کامو بعد از تقریر این دو مساله نتیجه می‌گیرد پس یأس و ناامیدی بر زندگی این بشر حاکم است. کامو و پوچی زندگی می‌دانی هیلدا، کامو دائم به فلاسفه و بزرگانی مثل هایدگر، یاسپرس، کی‌یرکگارد، داستایفسکی و نیچه ارجاع می‌دهد. به نظرت چرا؟ چه چیز مشترکی بین آن‌ها بوده؟ من تصور می‌کنم وجه مشترک همه این افراد، نقد ارزش‌ها و عقاید انسان مدرن است که کامو در این فضا پشت دست آن ها بازی کرده و فریادی بلندتر دال بر اعتراض به انسان مدرن سر داده است. کامو به صراحت پوچی زندگی را معلول یک علت بنیادین می‌داند؛ زندگی اخروی که لازمه اعتقاد به وجود خداست. او در افسانه سیزیف به صراحت به این موضوع می‌پردازد که از دست‌دادن ارزش‌ها و معنای زندگی، ناشی از ناتوانی انسان در باور به خداست. البته تصور نکنی کامو که در این کتاب نتیجه می‌گیرد پس باید برای معنادادن به زندگی به خدا باور پیدا کرد. بلکه او می‌گوید عده‌ای از انسان‌ها که معنای برای زندگی داشته‌اند، ذیل مفهوم خدا بوده است‌ ولی من اصلا خدایی نمی‌بینم که بخواهم از وجودش معنایی استخراج کنم. خب اینجا یک سوال اساسی پیش می‌آید که پس در تقریری که من از کامو دارم، وقتی از یک طرف خدا را نفی می‌کند و از طرفی هم من می‌گویم که کامو به دنبال ترویج پوچی نیست، پس دقیقا کامو چه می‌گوید؟ مطابق افسانه سیزیف کامو معتقد است پوچی یعنی درک بیهودگی زندگی و انصراف خاطر از هرگونه موجود متافیزیکی (یعنی خودمان را گول نزنیم با مفهومی تحت عنوان خدا) و ارج نهادن به نفس زندگی و مواهب طبیعی آن. زندگی ورای آنچه هست، چیزی ندارد (اقل کلامش دلالت می‌کند که دنیای دیگری تصور نکنید و این همان ایده‌ای است که اساس اومانیسم و بشر انگاری است که در جای دیگر باید در موردش حرف بزنیم) هرچه هست همین‌جاست و آدمی باید با تمام توان در استفاده‌ی هرچه بیشتر از همین زندگی این جهانی برآید. در واقع کامو می‌گوید چون انسان گرایش شدید به این امر دارد که زندگی باید نوعی معنایی مابعد‌الطبیعی داشته باشد و از طرفی واقعیت از ارائه چنین معنایی ناکام است، زندگی پوچ است.  خب این گرایش شدید در بیان فلاسفه الهی خود استدلالی است بر وجود موجود متافیزیکی. به این معنا که وقتی نیاز واقعی در انسان است، قطعا جواب آن هم در عالم وجود دارد. بگذریم. من الان در مقام نقد دقیق مفاهیم کامو نیستم. اما یک نکته‌ی دیگری که کامو دارد و من بسیار با او همراه هستم‌، مساله تکراری بودن زندگی انسان معاصر است که به آن اشاره کردم. کامو مسیر مدور امور روزانه (از خواب برخاستن، خوردن غدا، رانندگی، رفتن سر کار، برگشتن و خوابیدن و دوباره همان‌ها) و تکرار آن‌ها در طی ایام هفته و ماه و سال را اینگونه نام‌گذاری می‌کند: مجموعه نمایشی به نام زندگی. در افسانه سیزیف می‌نویسد وقتی این تکرار ملال‌آور بر انسان حاکم شود، انسان آهسته‌آهسته هوشیار می‌شود و احساس پوچی می‌کند. نقطه ثقل اندیشه کامو که بسیار قابل اعتناست همین‌جاست. چنین فرمی برای زندگی دیگر انسان را درگیر نمی‌کند و تنها نتیجه‌ای که دارد "از خود بیگانگی" است. همون وضعیتی که مورسو در بیگانه داشت. نسبت به هیچ موضوعی نه حساسیت داشت و نه برای او مهم بود. زیست تکراری یا در واقع زیستی که خلاصه شود در روابط جنسی، خوردن، خوابیدن، هیچ دستاوردی به جز از خودبیگانگی ندارد؛ وضعیتی که از مهم‌ترین دستاوردهای مدرنیته و تمدن غرب است. البته که کامو و دیگر فلاسفه اگزستانسیال و امثال مارکس بسیار شدیدتر از عبارت من بر تمدن غرب و زندگی بشر مدرن باریده‌اند. به نظرم قبل از اینکه خسته بشوی و متن را کنار بگذاری، خودم شأن خودم را حفظ کنم و بحث در مورد متن سنگین سیزیف را کنار بگذارم. اما پیشنهاد می‌دهم حتما با دوستانت ابتدا افسانه سیزیف و بعد بیگانه را مطالعه کنید. البته شرط گفتگوی جدی در باب هر دو متن، متون ادبی با تم فلسفی و خود آثار فلسفی الا و لابد باید در فرایند گفتگو و مباحثه فهم شوند‌. کامو و عضویت در احزاب کمونیست برگردیم به زندگی کامو. هرچه بود به هر حال وارد دانشگاه شد و فلسفه خواند. در همان ایام گرایش‌هایی به کمونیست‌ها پیدا کرد و حتی در یکی از احزاب آن‌ها عضو شد و فعالیت‌های جدی هم داشت. اما فعالیت های‌کمونیستی او دوامی نداشت و به قول دوستان چپ خیلی زود مساله‌دار شد. طغیان کامو اما روحیه طغیان‌گری او که مشخصه اصلی شخصیت او هم هست، دائما در حال رشد بود و همین مساله باعث خروجش از الجزایر شد. مهم‌ترین طغیان او هم علیه استعمار بود و حاکمیت. اصلا گویی که این آدم ذاتا با هر نوع حکومتی مشکل داشت. (این قسمت از شخصیت کامو بسیار مهم هست ولی متاسفانه کمتر به آن پرداخته شده است. سعی می‌کنم تا جایی که قلم و حوصله تو یاری می‌کند، این قسمت را بسط دهم که شناخت دقیق‌تری از زوایای پنهان شخصیت کامو پیدا کنی) به این جمله کامو دقت کن: "شغل اندیشمند این است که با مجری مقررات در یک جبهه نباشد!" همین عبارت برای فهم روحیه ساختارشکنانه کامو کفایت می‌کند. گویی که خلقت خودش را برای مبارزه با دستگاه حاکمه می‌داند. خلاصه زندگی آرامی نداشت. خودت تصور کن چنین آدمی در وسط جنگ‌های جهانی هم زیسته و ببین جنگ چه تاثیری بر آثار مکتوبی که نوشته‌است، داشته. در همین اوضاع و احوال به سمت روزنامه‌نگاری رفت و همین مسأله باعث شد قلم او، خاص شود و پای در وادی نگارش متن‌های ادبی بگذارد. همه چیز نوشت. داستان کوتاه و بلند و نمایشنامه و متن‌های ژورنالیستی و متن‌های فلسفی و آثار متعدد دیگری که هر کدام گوشه‌ای دنیای کامو را روایت می‌کند.  دوستی کامو و سارتر ناگفته نماند که کامو رفاقت سفتی هم با سارتر پیدا کرد. ظاهرا در سال 1943 در یکی نمایش‌های سارتر، همدیگر را دیده‌اند. یک تفاوتی بین کامو و سارتر در میان مخاطبین آن‌هاست. با توجه به روایت‌های افراد در سطوح مختلف (از جلال آل احمد گرفته و دیگر مترجمین آثار آن‌ها تا افراد اهل علمی که اطراف خودم هستند) از کامو و سارتر، به نظرم می‌آید عمدتا شخصیت افشاگر در حوزه سیاست و آزاداندیش سارتر برای آن ها جذاب‌تر از سارتر نویسنده باشد. دقیقا خلاف کامو که کاموی دست به قلم و ادیب برای آن‌ها جذاب‌تر باشد تا کاموی اهل سیاست. حالا من سعی می‌کنم جنبه های مبارزاتی کامو را در پایان‌بندی بحث نشان دهم. ای بسا نگاه درست‌تری به این مبارز داشته باشند‌. خب بعد از جنگ هم که یکی از اعضای ثابت جلسات روشنفکرانه در کافه دوفلور بود. کافه‌ای که پاتوق شخصیت‌های بزرگی بود از جمله خود سارتر و سیم سیم.(سیم سیم را که یادت هست؟ من به سیمون دوبوار می‌گفتم. چون سیمون همون سیمین خودمان است) کامو هم مثل دیگر روشنفکران زمان خود، آزادی، یکی از  دغدغه‌های اصلی‌اش بود و این کافه هم نمادی برای آزادی‌خواهی شده بود. ازدواج کامو راجع به ازدواجش هم متاسفانه خبر خوبی برایت ندارم. هر چقدر سارتر با سیم سیم خوش می‌گذراند و زندگی عاشقانه‌ای داشت، کامو با اینکه با دختر جذاب و پول‌داری ازدواج کرد (سال 1934) ولی متاسفانه جز جدایی نتیجه‌ای نداشت و آثار تلخ این ماجرا را هم در بعضی مکتوبات او می‌توان دید. 6 سال بعد کامو دوباره با یک دختر اهل موسیقی ازدواج کرد و حتی بچه‌دار هم شد ولی ظاهرا هیچ‌وقت حاضر نشد تن به ازدواج رسمی با او بدهد. اما اگر می‌خواهی بدانی تکلیف عشق در زندگی کامو چه بوده باید بگویم که تصور می‌کنم عشق محکمی به ماریا داشت. ماریا کاسارس هنرپیشه معروف آن سال‌های فرانسه بود. امان از ماریا. من ماریا را به عنوان معشوقه‌ی کامو بسیار محترم می‌دانم ولی متاسفانه عملکرد خوبی نداشت. با آن همه علاقه‌ای که کامو به او داشت ولی شوربختانه باید بگویم عده‌ای از اهالی تحقیق، رد پای او را در جریان مرگ یا قتل کامو دیده‌اند. این مطلب را هم به انتهای بحث که در باب مرگ کامو صحبت می‌کنم، ارجاع می‌دهم. رمان بیگانه راستی تا یادم نرفته‌است این نکته را هم بگویم که در متن نامه‌ات می‌گفتی که دوستانت معمولا متاثر از متن "بیگانه" هستند و به عنوان عمیق‌ترین آثار کامو از آن یاد می‌کنند. اعتراض داشتی که چرا آن‌وقت‌ها که اصرار می‌کردی بیگانه را بخوانی، من مانعت شدم وگرنه در این جمع فرهیخته توام حرفی برای گفتن داشتی. اول بگویم که من هم تا حدودی با آن‌ها موافقم. اما باور کن هیلدا من مانع مطالعه "بیگانه" شدم فقط به این دلیل که قائل بودم آدم با نگاه درست باید سراغ متن‌های دقیق برود. متن‌هایی مثل بیگانه فقط برای خواندن نیستند که این طرف و آن طرف بگویی من هم آن را خوانده‌ام. تو آن روزها تحت تاثیر محیط بچه‌های کافه بودی، (کافه هنر که پاتوق دختر و پسرهای ادایی بود) که الکی پز خواندن می‌دادند و هیچ فهمی از متن نداشتند، فقط می‌خواستی از آن جماعت عقب نمانی و من مطمئن بودم تو آن را به درستی نمی‌خوانی. عیبی ندارد. دیر نشده که. من الان یک توضیحی برای تو می‌دهم و بعد هم خودت بخوانی‌اش. کامو بیگانه را در همین سال‌های بعد از آشنایی با فرانسین فور نوشت. دقیق بخواهم بگویم سال 1942.  بگذار یک نکته دیگر را هم بگویم بعد وارد توضیحش بشوم. هیلدا تو همیشه به من می‌گویی روایت‌هایم از آثار معروف دنیا با بقیه (که بقیه از دوستان و آشنایان خودمان را شامل می‌شود تا منتقدین حرفه ای و اهالی نظر) فرق دارد. دلیلش این است من مواجهه‌ای که با متون دارم برای زیستن است. یعنی می‌خوانم که زیست کنم. شرط زیستن آثار، فهم دقیق آن‌هاست. فارغ از اینکه فهم ما درست باشد یا غلط، باید فهم عمیق باشد. باید از سطح که قصه‌ی داستان است عبور کرد. ولی متاسفانه در جامعه‌ی ما این‌گونه نیست. البته از گفتگوهای تو و دوستانت بر می‌آید که این مساله ویژگی انسان معاصر است و ربطی به جغرافیای خاصی ندارد. یعنی در غرب هم خوانش متون همین‌قدر مبتذل است. به هر صورت من از تو خواهش می‌کنم نظرات من در باب بیگانه و دیگر آثار کامو را به دقت بخوانی. آلبر کامو رمان بیگانه را در چه فضایی نوشت؟ ابتدا باید بدانی نگارش بیگانه در چه فضای رخ داده است. پیشرفت سریع تکنولوژی در قرن 19 و 20 با تمام رفاهی که برای انسان حاصل کرد، یک سرگیجه عمیقی هم با خود برای انسان به ارمغان آورد. انسانی که تا دیروز برای انجام همه‌ی کارهایش عادت به روند کندی داشت، به یک‌باره سرعت غریبی در همه امور احساس کرد. جوامع انسانی به‌ویژه اروپا ناگهان تغییرات بنیادی کرد. اسب و گاری و کالسکه کنار رفت و جای آن ابزاری آمد که در مدت بسیار کمی انسان را به مقصدش رساند. ترقی سریع تکنولوژی آسانی‌های فراونی در زندگی بشر ایجاد کرد و ثروت و رفاه عجیبی هم به همراه داشت. حقیقت ماجرا این است که طول کشید تا انسان با این تغییرات خو بگیرد. بسیاری از ملت‌ها آزادی را با لجام‌گسیختگی اشتباه گرفتند و به‌نوعی دچار ولنگاری خاصی شدند‌. سوء استفاده از این آزادی‌ها و وضعیت جدید باعث شد ملت‌ها به جان هم بیفتند و فاجعه‌ای به اسم جنگ جهانی رخ دهد. خون‌های میلیونی ریخته شد و ویرانی‌های غریب به بار آمد. کار به جایی رسید که انسان متمدن چراغ به دست دنبال داشته‌ی سابق خود که آرامش باشد، ذلیلانه در شهر می‌چرخید. نویسندگان آمریکایی قرن 20 که از آسیب‌های جنگ در امان بودند، مانند همینگوی و فیتز جرالد و جیمز جویس به پاریس آمدند و از نسل سوخته گفتند و علیه تکنولوژی و رفاه حاصل از آن موضع گرفتند. اما وضعیت فرانسه؛ فرانسه که در جنگ جهانی اول از پای درآمده بود. هنوز مشغول بهبودی خود بود که فاشیسم و کمونیسم ظهور کردند. این دو از همان ابتدا هم یکدیگر و هم بقیه جهانیان را مورد حمله قرار دادند. و به طرز عیجیبی در هاله‌ای از جنون به پوسته‌ی نازک آرامش مردم جهان چنگ می‌زدند. خون‌ریزی های این دو گروه روی همه‌ی بیدادگران تاریخ بشر را سفید کرد. بسیاری از ملت‌ها زیر چکمه‌های این‌دو نابود شدند‌. فرانسه نیز از همین گروه بود. زخم‌های بسیار سنگینی چشید. پس عجیب نیست که اهالی فکر فرانسه یک‌قدم جلوتر از آمریکایی‌ها که از نسل سوخته گفتند، از نسل پوچ‌اندیش حرف بزنند. این‌ها را نمی‌گویم که تاریخ گفته باشم. می‌خواهم بدانی زیست فقیرانه همراه با تضادهای شخصی کامو، در محیط جنگ‌زده، چگونه متلاطم شکل‌گرفته‌است. می‌توانی برای درک بهتر ماجرا با یک دهه شصتی که کودکی‌اش در زمان جنگ سپری شده، به گفتگو بشینی تا متوجه بشوی که صدای آژیر قرمز در روزهای جنگ چگونه می‌تواند نگاه تو را به زندگی عوض کند. با یک دهه شصتی گفتگو کن تا متوجه شوی نبود امکانات اولیه حتی برای تحصیل چه عقده‌هایی در انسان ایجاد می‌کند. کامو فرزند این رویدادهای کمرشکن بود‌. جنگ و ظلم هیچ جای جهان آثار مثبت نمی‌گذارد حتی برای ملت مغرور و پر سر و صدای فرانسه. کامو و نسل جوان فرانسوی تحت فشارها و ستم‌ها از تمام مفاهیم بشر رهانیده شدند و هیچ ارزش انسانی برای آن‌ها باقی نماند. حتی عشق و علاقه به خانواده و همسر و فرزند. در واقع با یک سوال جدی رو به رو شدند که آیا زیستن معنایی هم دارد؟ (البته دلیل اصلی شکل‌گیری این تفکرات کامو، به اعتراض‌های او به انسان مدرن و اندیشه‌های فلسفی برمی‌گردد که من در تفسیر "افسانه سیزیف" تشریحش کرده‌ام و برای فهم دقیق بیگانه ابتدا باید افسانه سیزیف را فهمید. و قطعا این زمینه ی تاریخی_سیاسی که توضیح دادم برای فهم چگونگی خلق "افسانه سیزیف" لازم است). بیگانه روایتی از انسان خسته و بی‌تفاوت آن روزهاست. کامو داستانی خلق کرده تا انسان عصر خودش را روایت کند و البته تلاش برای پاسخی پیدا کردن و جوابی به آن همه درد و زخم انسانی که با جهان خود بیگانه شده است. شخصیت اول داستان کامو در بیگانه مردی است به نام مورسو که اهل الجزیره است. مورسو کارمند است و لاقید. لاقید به معنای دقیق کلمه است. هیچ قیدی ندارد. نه به خدا، نه به انسان، نه به جهان، نه به خانواده، نه به معشوقه، نه به دوستان، نه به اخلاق؛ با تمام این مفاهیم و ارزش‌ها بیگانه است. خبر به او می‌رسد که مادرش مرده است. بدون ذره‌ای احساس خوب یا بد، ناراحتی یا تعجب، خشم یا درد، فقط با خودش مسیر و زمان رفتن برای خاک‌سپاری را مرور می‌کند. مورسوی کامو وقتی به مراسم ختم هم می‌رود، رفتارهایی دارد که فارغ از جغرافیای زیستن، نوع انسان با آن رفتارها سازگار نیست. او هیچ رفتاری که دلالت بر حزن او از واقعه مرگ مادرش داشته باشد، ندارد. نه‌تنها غمگین نیست بلکه انگار آمده رفع تکلیف کند و برود به عیاشی‌های خود برسد. چون فورا بعد از مراسم با معشوقه‌اش مشغول می‌شود. در ادامه داستان، کامو صحنه‌ای را روایت می‌کند که فقط غربت مورسو را نسبت به جهان و اطرافش نشان بدهد. هیلدای عزیزم! من فکر می‌کنم نکته‌ی اساسی که کامو به دنبال آن است، یک روایتی از معضل بشر بود و در انتها نیز جواب نصفه و نیمه‌ای هم به آن داد. او معضل بشر را این می‌داند که هیچ مستمسکی برای ادامه زندگی ندارد. و وقتی مرگ پایان زندگی همه‌ی افراد است، پس همه‌ی زندگی‌ها بی‌معناست. (باز هم برای تکرار می‌کنم، برای فهم تفسیر من از بیگانه، ابتدا توضیح من از افسانه سیزیف را با دقت بخوان.) مورسو نه‌تنها برای مرگ مادرش ناراحت نیست، بلکه برای لذت‌ها و عشق و حال‌هایی هم که داشت معنایی قائل نبود. برای همین وقتی با معشوقه‌اش فردای روز خاکسپاری مشغول عیاشی است و آن دختر از او می‌پرسد اگر کسی دیگر جای من بود هم همین‌قدر او را دوست داشتی؟ مورسو خیلی شفاف و لاقید این‌گونه جواب می‌دهد: بله! این، اوج بی تفاوتی یک انسان نسبت به درد (مرگ مادر) و لذت (معاشقه) است. برای مورسو هیچ چیزی مهم نیست. به این قسمت داستان دقت کن هیلدا. مورسو در حینی که با معشوقه‌اش بود، چند عرب مزاحم آن‌ها می‌شوند و مورسو یکی از آن‌ها را می‌کشد. خب تو انتظار داری در دادگاه وقتی از او می‌پرسند "وقت ارتکاب قتل چه حسی داشتی ؟" جواب پر شوری بدهد و از حس ناموس‌پرستی و عشق و جنون این حرف‌ها (که همگی از ارزش‌های والای انسانی هستند) دم بزند و این انتظار هم طبیعی است. ولی خیلی آرام و بی‌تفاوت جواب می‌دهد: هیچ! خدای من، مگر می شود انسان از قتل دیگری هیج حسی نداشته باشد؟ آن هم زمانی که خود او قاتل باشد. این حجم از خود بیگانگی چگونه شکل می‌گیرد؟ می‌خواهم بگویم مورسو که به نوعی خود کامو (یا انسان جدید غربی) است، تحت تاثیر شرایط ویژه‌ای که در الجزایر داشت، به دلیل استعمار فرهنگی و زیستن در فضای جنگ جهانی، دچار نوعی ابتذال و پوچ‌گرایی شده است. (اضافه کن به وضعیت انسان جدید غربی که یک زندگی کاملا تکراری و بی‌هدف را تجربه می‌کند) مورسو آدمی است که به نظر نسبت به جهان، دیگر هیچ حساسیتی ندارد و از پیوندهای عاطفی و قراردادهای اجتماعی رهاست. این بی‌اعتنایی فقط به این دلیل است که جهان مورسو جهانی است که وجود آدمی در آن بیگانه و غریب است. انسان عبث آمده و چند روزی غرق پوچی و روزمرگی می ماند و عبث هم می‌رود. اما نقطه‌ی عطف داستان پایان داستان است. تا اینجا کامو از وضعیت موجود بشر روایت کرد. اما در انتها نیم‌نگاهی به وضعیت مطلوب بشر دارد. در واقع ابتدا از "هست" روایت کرد و در انتها از "باید" گفت. کامو در انتهای داستان به چیز تازه‌ای پی می‌برد و آن ارزش نفس زندگی است. پس باید با شوق آن را گذراند. کامو آنچه را در افسانه سیزیف بیان کرده که انسان باید از هر نوع مفهوم متافیزیکی رها شود و به خود زندگی چنگ بزند، در پایان بیگانه ذیل روایت مورسو بیان می‌کند. مورسو هر چند دیر اما دوباره به مادر فکر می‌کند. و به رابطه‌ی انتخابی نه از روی بی‌اعتنایی فکر می‌کند. دوباره می‌خواهد مفاهیم را بازآفرینی کند؛ ذیل ارزش‌دادن به نفس زندگی. چراکه فکر می‌کند اصل زیستن، ارزشمند است. تمام بیگانه و اندیشه‌ی کامو در همین فرآیند انکار و اثبات ارزش نفس زندگی می‌چرخد. امیدوارم که عرضم را درست رسانده باشم. می‌دانی که من آدم مکتوب نیستم. من باید رو در رو با تو صحبت کنم و در اوج شور و استدلال چشمم به چشمان رنگی تو بیفتد و به ناگه انبانم تهی از هر نوع مفهوم شود و از تماشای تو به ایده‌ی کامو برسم که نفس زندگی ارزشمند است. خدا وکیلی دوست داری چگونه همه‌ی مفاهیم را به زیبایی تو ختم می‌کنم؟ انجام وظیفه است. مرگ کامو زندگی پر فراز و نشیب کامو وقایع زیادی دارد که بررسی همه‌ی آن‌ها فرصت زیادی طلب می‌کند. اما نمی‌شود در مورد ماجرای مرگ زودهنگامش صحبت نکرد. در مورد مرگش هم حرف‌ها بسیار است که همین‌قدر برایت بگویم که غبار شک بر شیشه مرگ او هیچ‌وقت پاک نشد و حتی فرضیه‌ی قتل کامو در این سال‌ها بسیار جدی‌تر شده است. البته من از مرگش بسیار ناراحتم ولی یک دلیل ویژه دارم. همیشه با خودم می‌گویم ای کاش کمی بیشتر زنده می‌ماند تا حداقل آخرین متنش را تمام می‌کرد. آدم اول، متن ناتمام کامو می‌دانی که کامو در سال 1957 به پاس تشکر از متن‌های نابی که خلق کرده بود، نوبل ادبیات برد؟ ظاهرا بعد از آن جایزه به شکل جدی شروع به نگارش متن رمان "آدم اول" می‌کند که متاسفانه مرگ زودهنگام او مانع از به سرانجام رسیدن آن شد. رمانی که ظاهرا خود کامو اعتقاد داشت بهترین متنی است که تولید کرده و قرار است قیامتی برپا کند. می‌گویند که دست‌نویس‌های او که حدود 144 صفحه می‌شد، روز تصادف در کیف کامو پیدا شده بود. متنی که انگار هر چه به نوک قلم کامو رسیده بود، مکتوب شده بود. گاه بدون نقطه یا ویرگول میان جمله‌ها. دقیقا مشخص بود که کامو فرصت بازخوانی  و منظم کردن آن را نداشت‌. جالب است که بعد از مرگ کامو دخترش کاترین دست‌نوشته‌های او را منظم می‌کند و منتشر می‌کند. (عده‌ی زیادی گفته‌اند دخترش این کار را کرده ولی پرویزخان شهدی در مقدمه‌ی ترجمه همین کتاب با عنوان نخستین مرد، از فرانسین کامو نام می‌برد که همسر کامو بوده.) در مورد محتوای این کتاب باید بگویم که در واقع رمان نبوده و داستان واقعی زندگی خود کامو بود. زندگی‌نامه‌ای که از زبان شخص دیگری با نام مستعار ژاک روایت شده است. اگر یادت باشد گفتم که کامو در سال 1913 به دنیا آمد و پدرش یک سال بعد در ماه‌های نخستین جنگ جهانی اول کشته شد. مطابق ادعای کامو، او هیچ شناختی از پدرش نداشت و برای همین بخشی از کتاب، به جستجوی او و شناختن او اختصاص دارد. اهمیت این کتاب از این جهت است که کامو یک روایت دقیق و جزئی از دوران کودکی تا نوجوانی و اشاراتی کوتاه تا 40 سالگی‌اش دارد که هیچ‌گاه در دیگر آثارش به آن نپرداخته است؛ روایتی که پیدا و پنهان زندگی او را مشخص می‌کند‌. زندگی دشوار و تهی‌دستانه‌اش با مادری که همه‌ی جوانی و میان‌سالی و پیری‌اش را در محرومیت، زحمت‌کشی و کارهای دشوار گذرانده و مادربزرگش، شیرزنی که توانسته با دست خالی خانواده را اداره کند و سرانجام خود کامو با آن همه محرومیت‌ها. روایت‌های کامو از دشواری‌های نسلی که در دو جنگ خانمان‌سوز، علاوه بر از دست‌دادن پدر یا برادر، هزاران مشکل دیگر را تحمل کرده و به عبارت دیگر از جوانی خیری ندیده‌اند. همه این‌ها را با چنان ظرافتی و چیره‌دستی بیان می‌کند که ماجراهایی ساده و بس کودکانه به صورت شاهکاری با قلم نویسنده‌ای بزرگ، حساس و نازک‌بین درآمده‌است. آدم اول، بهترین منبع برای شناخت کامو این داستان بهترین منبع برای شناخت شخصیت کامو است. گفتم که کامو انگار که تا قبل از آن علاقه‌ای نداشت در مورد جزئیات زندگی خودش در زمان کودکی و نوجوانی چیزی بگوید‌. ولی در این کتاب حداقل تا زمان دبیرستان خود را مو به مو روایت کرده است. به هر حال هر کس علاقه ی شخصی به زندگی کامو  یا قصد تحلیل آثار کامو را دارد الا و لابد باید این متن را بخواند. تقریبا می‌توان گفت حجم این اثر دو برابر آثار معروف کامو است‌. می‌دانم که متاسفانه گروهی از نسل جدید حوصله ی خواندن متن‌های بلند را ندارند، ولی عاجزانه تقاضا می‌‌کنم که نخستین مرد را بخوانید. برگردم به قصه مرگ کامو. هیلدا جانم! می‌دانی چرا این‌قدر بر دانستن جریان مرگ کامو تاکید دارم؟ به این دلیل که کمتر به بعد سیاسی زندگی کامو توجه شده و به نظرم می‌آید جفای بزرگی است که یکی از تاثیرگذارترین شخصیت‌های ادبی در جهان سیاست را این‌گونه فراموش کنیم. در واقع ما با این بی‌توجهی به اهداف دشمنان کامو غذا داده‌ایم. پس دقت کن لطفا. در روز چهار ژانویه 1960 کامو در راه برگشت به پاریس همراه با میشل گالیمار که ناشر آثار کامو بود، در یک تصادف نزدیک رود سن به رحمت خدا رفت. آن و ژنین دختر و همسر میشل هم همراه آن‌ها بودند.  احتمال قتل کامو توسط شوروی گفتم که عموما مرگ کامو را تصادف تلقی می‌کنند ولی اخیرا کتابی تحت عنوان "مرگ کامو" توسط "جووانی کاتللی" نوشته شده (که اتفاقا در ایران هم به قلم "ابوالفضل الله دادی" در نشر نو ترجمه شده) که مطابق ادعای نویسنده قطعا کامو کشته شده و دقیقا هم توسط کاگ‌ب و نیروهای امنیتی شوروی این کار انجام شده است. کاتللی معتقد است نیروهای امنیتی شوروی سال‌ها برای خاموشی صدای یکی از بزرگترین دشمنان خود که کامو باشد، برنامه داشتند و نهایتا با رضایت ضمنی سازمان‌های مخفی فرانسوی، برنامه ی خود را علنی کردند.  کامو خطری برای همه قدرت ها حالا شاید با خودت بگویی چرا باید یک نویسنده به قتل برسد؟ می‌دانی هیلدا کامو کلا مردی بود آزاد و سرکش و خطرناک. خطرناک برای همه‌ی قدرت ها. کامو با هر نوع استبدادی سر جنگ داشت، نه جنگ عادی. برای همین گروه‌های زیادی از سکوت ابدی‌اش سود می‌بردند. ملی‌گرایان فرانسوی که تمایلی به استقلال الجزایر نداشتند‌؛ افراطیون الجزایری که از میانه‌روی‌اش نسبت به سرنوشت فرانسوی‌های الجزایری‌تبار در صورت استقلال الحزایر آزرده بودند؛ نیروهای ارتجاعی که در وجود او قهرمان مقاومت و چپ‌گرایی را می‌دیدند؛ استالینیست‌ها و اتحاد جماهیر شوروی که یورش خشونت‌بارشان به مجارستان سبب شده بود که کامو با شهامتی استثنایی به سمتشان یورش ببرد؛ دیکتاتور فاشیست اسپانیا که کامو با نقش‌آفرینی‌ها و سخنرانی‌های عمومی‌اش به مخالفت با آن برمی‌خاست و همه‌جا رسوایش می‌کرد تا غرب حضورش را در برنامه‌های بین المللی نپذیرد. (حالا با این همه دشمن، خدا وکیلی خودت می‌توانی بپذیری مرگ او یک تصادف واقعی بوده؟؟) اما دشمنی شوروی با او بسیار جدی تر بود.  کامو، مدافع بشریت و یک مبارز سیاسی می‌دانی با این‌که عقاید متافیزیکی‌ام مانع ارتباط فکری با کامو می‌شود اما چرا به کامو ارادت دارم؟ به این دلیل که من او را واقعا مدافع نوع بشر می‌دانم. او حقیقتا در تمام عمرش علیه ظلم در نقاط مختلف جهان فریاد زده بود. بگذار دقیق برایت توضیح بدهم که چه اتفاقی منجر به مرگ کامو شد و اصلا چرا من کامو را نماد عدالت‌خواهی و مدافع نوع بشر می‌دانم. تو و امثال تو باید بدانید که کامو فقط یک نویسنده نبود. او یک مبارز تمام‌قد بود که هر جا صدای مظلومیت گروهی را می‌شنید، در هر کجای عالم که بود، علیه ظالم قیام می‌کرد. در سال 1956 مردم مجارستان که از سال‌های بعد از جنگ جهانی، زیر نفوذ شوروی بودند و سیاست‌های استالینی بر کشور آن ها حاکم بود، علیه تفکر استالینستی قیام می‌کنند. اواخر اکتبر 1956 شوروی قیام پوداپست (پایتخت مجارستان که مرکز اصلی تحرکات انقلابیون بود) را به خاک و خون کشید. سراسر اروپا با ناتوانی شاهد این صحنه‌های خون‌بار بود. کامو نمی‌توانست ساکت بنشیند، به‌ویژه که نویسنده‌های مجارستانی، درخواست‌های کمک نوامیدانه را خطاب به صداهای آزاده غرب مطرح کرده بودند، مستقیما خطاب به کامو نوشتند. کامو هم سخاوتمندانه از اسم و رسم و اقتدار اخلاقی‌اش خرج کرد و درگیر ماجرا شد. گفته‌ها و خشم و غصبش عناوین اصلی مطبوعات شد و در پاریس سخنرانی‌هایی به یاد ماندنی ایراد کرد. او در نطق‌هایش علیه یورش به مجارستان به خشم می‌آمد و با سخنانی برنده، "دمیتری شپیلوف" وزیر خارجه شوروی را خطاب قرار می‌داد. شپیلوف کسی بود که با غرور و نخوت تمام در شورای امنیت سازمان ملل از رفتارهای حیوانی دولتش تمام قد دفاع می‌کرد. او دفاع می‌کرد و کامو مستقیما حمله می‌کرد. مواضع کامو راجع به وقایع مجارستان، حقیقتا تاثیر عمیقی در اروپا و سراسر دنیا گذاشت. تصور کن یک سلبربتی جهانی مانند کریستیانو رونالدو هر روز در پیج اینستاگرام خود علیه اسرائیل و رفتارهای کثیف او علیه مردم فلسطین، موضع‌گیری کند. به نظرت زنده می‌ماند؟ حالا فکر کن کامو که یک اندیشمند جهانی بود، چگونه شوروی را آزار می‌داد. به هر حال مواضع سیاسی کامو علیه ظلم باعث شد که دستگاه‌های امنیتی به او حساس شوند. البته من به صراحت نمی‌گویم که او را کشته‌اند و حتما هم شوروی این کار را کرده است، ولی می‌گویم با توجه به اسناد موجود و حرف‌های کسانی که در صحنه تصادف بودند، پذیرشش برای من سخت است که او را نکشته باشند. تشریح دقیق اسناد از حوصله این متن خارج است ولی می‌توانی کتاب "مرگ کامو" را بخوانی و خودت ببینی چه اتفاقی افتاده است. ارتباط معشوقه آلبر کامو - ماریا کاسارس - با مرگ او به تو گفته بودم در جریان قتلش پای معشوقه‌ی جذابش در میان است؟ ماجرا این بود که نویسنده کتاب مرگ کامو معتقد است که ماریا کاسارس به نوعی با مرگ ساختگی کامو مرتبط است. چون کامو 30 دسامبر (یعنی چهار روز قبل از مرگ کامو) برای ماریا نامه نوشته بود تا در جریان اخبار قرارش دهد و همچنین بگوید که سه شنبه که می‌شد فردای روز قتل، به پاریس می‌رسد. کاتللی می‌گوید دور و بر خانم بازیگر پر بود از خبرچین‌ها و جاسوس‌هایی که احتمال دارد اخبار سفر کامو از طریق همان‌ها به جلادان کامو رسیده باشد و این‌گونه برنامه قتل او را ساخته باشند. خب بیش از این خسته‌ات نکنم. امیدوارم توضیحاتم در مورد شخصیت و اندیشه کامو، سومند باشد. حرف‌های زیادی دارم که بگویم ولی چه کنم که هم مکاتبه ظرفیت بیش از این را ندارد و هم دلم نمی‌خواهد چشمان تو تاوان پرگویی‌های من را بدهد. البته دوست دارم وقتی این مطالب را خواندی با دوستانت هم مطرح کنی و نظر خودت و آن‌ها را برایم نقل کنی. کامو شخصیت جذابی دارد و حیف است که آثارش را نخوانیم. کاش می‌شد در مورد همه‌ی آثار کامو صحبت کنیم. بی‌صبرانه منتظر نامه‌ی بعدی تو هستم. ارادتمند چشمانِ تو؛ مهران... به قلم «مهران بوذری»کتاب‌های معرفی شده در این مطلب را می‌توانید با کد تخفیف: blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید. هم چنین می‌توانید با کیک روی این لینک تمام کتاب‌های آلبر کامو را مشاهده و در صورت تمایل خریداری کنید. کتاب هایی مثل سقوط، سوء تفاهم، طاعون، بیگانه و ...
مروری بر چند رمان کلاسیک برتر جهان
مروری بر چند رمان کلاسیک برتر جهان
کتاب‌های کلاسیک، انتخابی که هیچ‌گاه پشیمانتان نمی‌کند!! در ادبیات، هیچ دسته‌ای به‌اندازه کتاب‌های کلاسیک‌ محبوب و پرطرفدار نیست. اگر از آن دسته افرادی هستید که دوست ندارید وقت‌تان را صرف آزمون و خطا در یافتن کتابی کنید که باب طبع‌تان باشد؛ و نگرانید که کتابی را شروع کنید اما دوستش نداشته باشید، کتاب‌های کلاسیک همیشه انتخاب خوب و قابل‌اعتمادی هستند. آثاری که کسی را از خواندنشان پشیمان نمی‌کنند. کتاب‌های کلاسیک چیستند؟ اما مهم‌ترین سوال این است که کلاسیک‌ها کدام‌ هستند؟ چه مشخصه و معیاری، رمانی را تبدیل به یک اثر کلاسیک می‌کند و اصلا شیرازه این دسته چیست؟ چرا برخی از کتاب‌ها را با وجود ژانرهای متفاوت در دسته کتاب‌های کلاسیک قرار می‌دهیم؟  به‌واقع این پرسش سختی است. دقیقا به همین دلیل که آنچه برخی آثار را در دسته کتاب‌های کلاسیک قرار می‌دهد، ژانر و عناصر داستانی نیست. از اثر منظوم کهنی مانند «هفت پیکر»ِ نظامی تا رمان پست‌مدرنی مانند «صد سال تنهایی»، از اسطوره‌ای حماسی مانند «ایلیاد» یا «گیلگمش» گرفته تا رمان ژانر وحشتی مانند «دراکولا» یا کتابی علمی تخیلی مانند «دنیای قشنگ نو»، همگی در دسته کلاسیک‌ها قرار می‌گیرند. به همین دلیل چیزی به‌اندازه کتاب‌های کلاسیک نمی‌تواند مبهم و گیج‌کننده باشد. اما با همه این‌ها، همه ما می‌دانیم که کدام کتاب‌ها در دسته کلاسیک‌ها قرار می‌گیرند. به قول ایتالو کالوینو، کتاب‌های کلاسیک‌، همان‌هایی هستند که هیچ‌گاه کسی نمی‌گوید «دارم می‌خوانمش» بلکه می‌گویند «دارم دوباره می‌خوانمش»؛ زیرا حتی اگر برای نخستین‌بار باشد که در حال خواندن آن اثر کلاسیک هستید، از بلند گفتن آن شرمنده‌اید.  این امر نشانه خوبی برای بازشناختن کتاب‌های کلاسیک، در قدم اول است؛ اما مسلما کافی نیست. ایتالو کالوینو نویسنده بزرگ ایتالیایی مقالاتی درباره کتاب‌های کلاسیک و جهان نویسندگانشان دارد که پس از فوت او در کتابی با عنوان «چرا باید کلاسیک‌ها را خواند»، گردآوری شده است. به نظرایتالو کالوینو کتاب‌های کلاسیک، تاثیر خاصی بر جای می‌گذارند و همچنان که به مثابه امر فراموش‌نشدنی بر جای می‌مانند، در هزارتوی یاد در ناخودآگاه جمعی یا فردی پنهان می‌شوند. ازاین‌رو در بزرگسالی باید زمانی را صرف کشف دوباره آن‌ها کرد. کتاب‌های کلاسیک را همیشه می‌شود در پرتوی تاریخ جدیدی خواند و از نو کشف کرد. زیرا گرچه کتاب‌ها تغییر نمی‌کنند اما ما تغییر می‌کنیم. همین امر ما را به دیگر تعریف کالوینو از کلاسیک‌ها می‌رساند. اینکه کتاب‌های کلاسیک تا به ما برسند، در خود رد خوانش‌های پیشین و فرهنگ‌هایی که از آن عبور کرده‌اند را دارند. اما یک اثر کلاسیک اجازه نمی‌دهد در حصار این خوانش‌ها محبوس بماند؛ و گرچه همواره ابری از گفتمان‌های نقادانه ایجاد می‌کند، اما پیوسته آن را از خود می‌راند. همه اینها البته به این معنا نیست که کتاب‌های کلاسیک باید دربردارنده همه آن‌چیزی باشد که برای شما پذیرفتنی و درست می‌نماید. گرچه نمی‌توان در برابر کلاسیک‌ها بی‌اعتنا ماند اما این‌طور نیست که نتوان با آن‌ها مخالفت و جدل کرد. درواقع کتاب‌های کلاسیک به شما کمک می‌کنند تا از طریق آن‌ها خود را تعریف کنید؛ و این می‌تواند از راه تضاد و تقابل با آنها باشد. در آخر، تاریخ و حوادث آن در کتاب‌های کلاسیک حکمروایی می‌کند؛ گرچه این اخبار بسیار دور و به مثابه سروصدایی در پس‌زمینه باشد. شارل اگوستن سنت بوو؛ شاعر، نویسنده و منتقد ادبی فرانسوی در قرن 19 دیگر نویسنده‌ای است که در تلاش برای بیان چیستی کتاب‌های کلاسیک، تعریف جالبی از اینکه «کلاسیک چیست»، داده است: «کلاسیک دلالت بر چیزی دارد که تداوم و قوام دارد و وحدت و سنت ایجاد می‌کند، مد می‌شود و خود را منتقل می‌کند و پایدار می‌ماند. یک کلاسیک واقعی، همان‌طور که دوست دارم تعریفش را بشنوم، نویسنده‌ای است که ذهن انسان را غنی کرده، گنجینه آن را افزایش داده و باعث شده است تا یک گام پیش برود. کسی که حقیقتی اخلاقی و غیر مبهم را کشف کرده است، یا شور و اشتیاق ابدی‌ای که در قلب او کشف شده، آشکار کرده است. کسی که اندیشه، مشاهده یا اختراع خود را به هر شکلی بیان کرده باشد، فقط به شرطی که وسیع و بزرگ، ظریف و معقول، عاقلانه و زیبا باشد. او با همه به سبک خاص خود صحبت کرده است، سبکی که به‌نظر می‌رسد سبک تمام جهان است، سبکی جدید فارغ از نوواژه‌ها، که به راحتی با همه زمان‌ها معاصر است.» بهترین کتاب‌های کلاسیک اکنون که توانستیم تا حدی پرده از راز گیرایی کلاسیک‌ها و چیستی‌شان برداریم، چند نمونه از بهترین کتاب‌های کلاسیک را معرفی می‌کنیم. ربکا یکی از بهترین کتاب‌های کلاسیک، رمانی است در ژانر وحشت که به دلیل اقتباس سینمایی آلفرد هیچکاک بسیار شناخته‌شده است؛ رمان «ربکا» از دافنه دو موریه. دافنه دو موریه، نمایشنامه‌نویس و رمان‌نویس زن بریتانیایی است که رمان کلاسیک «ربکا» را در سال 1938 منتشر کرد. آثار دافنه دو موریه همواره محل اقتباس‌های نمایشی و سینمایی بوده است.  «ربکا» اثری کلاسیک به حساب می‌آید. رمانی که در نوع خود یک نمونه و سرآغاز بود و همواره می‌تواند از نو خوانده شود.  این رمان کلاسیک به شکلی متعارف و دلپذیر آغاز می‌شود. زنی جوان و مهربان که همراه و مراقب زن آمریکایی ثروتمندی است که تعطیلاتش را در مونته کارلو می‌گذراند، با مرد بیوه ثروتمندی آشنا می‌شود. این آشنایی با اصرارها و خواستگاری مرد؛ آقای دووینتر ، ظرف دو هفته به ازدواج ختم می‌شود و زن جوان همراه او به عمارتش در ماندرلی می‌رود. اما این آغاز گرم و شورمندانه، دوام چندانی ندارد. نوعروس که راوی داستان نیز او است در می‌یابد همه چیز در این عمارت تحت سیطره یک نفر است: ربکا؛ همسر پیشین و مرده شوهرش. او که در سراسر کتاب بی‌نام باقی می‌ماند، پیوسته و در هر کجا نام ربکا را می‌شنود. ربکا مرده است اما چنان در جان عمارت رفته است که راوی بی‌نام ما، نمی‌تواند از چنگال آنچه او تحمیل می‌کند، فرار کند. پس روز به روز آشفته‌تر و منزوی‌تر می‌شود تا حادثه‌ای، رازی شوم را برملا می‌کند. رازی که چهره این عمارت را به کلی تغییر می‌دهد. رمان کلاسیک «ربکا»، یکی از کتاب‌های کلاسیک خواندنی است که کشش و پیچش داستانی آن، شما را رها نخواهد کرد.   دنیای قشنگ نو همانطور که پیشتر گفته شد، کتاب‌های کلاسیک ژانرهای متعددی را در خود جای داده‌اند. یکی از این آثار در ژانر علمی تخیلی، رمان جذاب و مهم «دنیای قشنگ نو» با نام اصلی «the new brave world» از آلدوس هاکسلی است. این رمان در سال 1932 به چاپ رسید. نام رمان «دنیای قشنگ نو» برگرفته از عبارتی است که در نمایشنامه «طوفان» اثر ویلیام شکسپیر، آمده است. "How many goodly creatures are there here! How beautiful mankind is! O brave new world That has such people in't." در این عبارت واژه brave نه به معنای شجاع و دلیر که در معنای دورتر این واژه، یعنی زیبا و پرزرق‌وبرق است.  آلدوس هاکسلی، عضوی از خانواده مهم هاکسلی است. نویسنده، شاعر و فیلسوف بریتانیایی که از طرف انجمن پادشاهی ادبیات انگلستان، عنوان مصاحب ادبیات «Companion of Literature» را دریافت کرد. او که 7 بار نامزد دریافت جایزه نوبل ادبیات نیز شده بود، از پیشاهنگان ادبیات مدرن در نیمه اول قرن بیستم به حساب می‌آید. رمان «دنیای قشنگ نو» که یکی از خواندنی‌ترین کتاب‌های کلاسیک است، رمانی آرمانشهری یا بلکه بهتر است بگوییم پادآرمانشهری است. آلدوس هاکسلی در این کتاب، جهانی را تصویر می‌کند، بسیار پیشرفته و مترقی. جهانی که وقایع آن در سال 2540 و در لندن می‌گذرد.  جهانی را تصور کنید که همه مردم در آن شاد و سالم هستند. پیری، بیماری و فقر به شدت کنترل شده است و علم با دستاوردهای بی‌نظیرش زندگی بشر را تا جای ممکن از رنج زدوده است. خوشی، شادی و لذت یگانه هدف و اصل اساسی مردم و دولتمردان، در این دنیای قشنگ نو است.  اما این تنها یک روی این آرمان‌شهر است. همه این‌ها به بهایی به دست آمده است و آن زدودن همه آن چیزهایی است که فردگرایانه و تمایزگذار است؛ هنر، دین و حتی علم در معنای حقیقی آن. مفهوم خانواده از بین رفته است و تداوم نسل همراه با مهندسی ژنتیک و در آزمایشگاه صورت می‌پذیرد. در این نظم جدید که جهانی نو، زیبا و پرزرق‌وبرق به ارمغان آورده است، مردم به وسیله تولید مثل آزمایشگاهی و انبوه سازی شده، طراحی انسان با ویژگی‌های فیزیکی و روانی مشخص که نسبت به سرنوشت طبقاتی و اجتماعی خود شرطی‌سازی شده‌اند، خواب‌آموزی و دسترسی آزادانه به ماده مخدری به‌نام سوما، کنترل می‌شوند. رفتارهای فردگرایانه جرم و نابخشودنی است و مردم همواره باید در خدمت جامعه و برای جامعه باشند.  آلدوس هاکسلی در رمان کلاسیک «دنیای قشنگ نو» آرمان‌شهری رویایی و مملو از خوشی و لذت را برپا می‌کند به این امید که دیگر هرگز برپا نشود. همه آرمان‌شهرها سرابی هستند که با دیکته‌کردن تعریفی از شادی، ما را می‌فریبند. پس باشد که دیگر کسی درصدد برپایی شهری آرمانی برنیاید. نیکولاس بردیائف فیلسوف سیاسی اوکراینی در یادداشتی درباره این رمان کلاسیک نوشته: «ناکجاآبادها بسیار بیش از آنچه سابقا تصور می‌کردند تحقق‌پذیر است. ما اکنون در برابر مساله بسیار دلهره‌آوری قرار داریم و آن این است که از تحقق نهایی ناکجاآبادها چگونه احتراز کنیم؟... ناکجاآبادها تحقق‌پذیر است. زندگی به سوی ناکجاآبادها پیش می‌رود. شاید هم قرن تازه‌ای آغاز شده باشد که در آن، روشنفکران و طبقه فرهیخته آرزوی احتراز از ناکجاآباد و بازگشت به جامعه‌ای را دارند که ناکجاآباد نیست؛ یعنی به‌اندازه ناکجاآباد کامل نیست ولی آزادتر از آن است»   زنان کوچک میان کتاب‌های کلاسیک، رمان «زنان کوچک» به دلیل ساخت انیمه و اقتباس‌های سینمایی و سریالی متعدد، بسیار مشهور است و فراتر از شهرت، به بخشی از تجربه و خاطره جمعی تبدیل شده است.  رمان کلاسیک «زنان کوچک» از آثار نویسنده‌ای آمریکایی در قرن 19 است به نام لوییزا می آلکات که در سالهای 1868 و 1869 منتشر کرد. او رمان «زنان کوچک» را براساس تجربه‌های زندگی خود و سه خواهرش نوشت؛ ازاین‌رو می‌توان این رمان کلاسیک را یک زندگینامه خودنگاشت به حساب آورد. رمان «زنان کوچک» روایتگر پستی و بلندی، عشق و دوستی، رنج‌ها و غم‌ها و رویاهای 4 خواهر است که در سال‌های جنگ داخلی آمریکا زندگی می‌کنند. مگ، جو، بث و ایمی تلاش می‌کنند در زمانه‌ای که آتش جنگ شعله‌ور است و پدرشان در جبهه جنگ و مادرشان در پشت جبهه مبارزه می‌کنند، خود را سرپا نگه دارند و از یکدیگر و خانواده‌شان مراقبت کنند.  هرکدام از این خواهران با رویاها، امیدها، ضعف‌ها و خصوصیات اخلاقی خود بخشی از داستان را شکل می‌دهند.  دو مساله درباره رمان کلاسیک «زنان کوچک» بسیار پراهمیت است؛ از آنجا که روایتگر زندگی شمالی‌ها در جنگ داخلی آمریکا است برخلاف دیگر رمان کلاسیک محبوب؛ «بر باد رفته»، نگاهی اخلاقی به برده‌داری دارد. همچنین، مساله هویت زنانه در آن بسیار پررنگ است. این رمان اساسا زندگی چند زن جوان را روایت می‌کند؛ دنبال کردن امید‌ و شوق و آرزوهای آنان در برابر جنگ ویرانگری که در پس‌زمینه در جریان است، شاید مهم به نظر نیاید؛ اما همه مطلب همین است. همه چیز در جهت حفظ همین زندگی است. پس به جای تمرکز بر جبهه‌های جنگ، به جای تمرکز بر آنچه که به‌طور معمول، متن قلمداد می‌شده است این بار نویسنده تمرکزش را به حاشیه داده است. آنانی که در پشت جبهه‌های جنگ، در شهرها، بار مسئولیتی سترگ را بر دوش کشیدند بی‌آنکه هیچ‌گاه اهمیتشان درک شود.  اگر به دنبال خواندن اثری میان کتاب‌های کلاسیک هستید که زنانگی قدرتمند و تشخص‌یافته‌ای داشته باشد، از رمان «زنان کوچک» اثر لوییزا می آلکات، غافل نشوید.   گتسبی بزرگ یکی دیگر از کتاب‌های کلاسیک محبوب، تراژدی عاشقانه‌ای به ‌نام «گتسبی بزرگ» است. این رمان کلاسیک را نویسنده آمریکایی؛ اف. اسکات فیتزجرالد در سال 1925 منتشر کرده است. فیتزجرالد یکی از نویسندگان بزرگ قرن بیستم قلمداد می‌شود که به‌ویژه برای همین رمان «گتسبی بزرگ» مورد توجه و استقبال است. او این رمان را با الهام از حوادث زندگی خود و عشق نافرجامی که در 19 سالگی به دختری پرشور و میهمانی‌رو به نام جینورا کینگ داشت، نوشت.  رمان کلاسیک «گتسبی بزرگ» در دوره رونق اقتصادی آمریکا در سال 1922 و در لانگ آیلند رخ می‌دهد. حوادث آن در عصر جاز و در دوره ممنوعیت الکل در آمریکا شکل می‌گیرد. فیتزجرالد به طور کامل فرهنگ آن دوران را که شامل موسیقی جاز، فرهنگ فلاپر (زنان مو کوتاهی که با آرایش غلیظ، دود کردن سیگار، پوشیدن دامن‌های کوتاه و گوش دادن به موسیقی جاز شناخته می‌شوند)، آداب لیبرترین، جوانان سرکش و بارهای مخفی می‌شود را به تصویر درآورده است؛ دوره آسان‌گیری اخلاقی آمریکایی‌ها که از سرخوردگی آنان نسبت به هنجارهای اخلاقی ناشی می‌شد. راوی داستان شخصیتی است به نام نیک کاراوی که همسایه مرد بسیار ثروتمند و مرموزی به نام گتسبی می‌شود. گتسبی در عمارتی مجلل و چشم‌نواز زندگی می‌کند و هیچکس نمی‌داند که منبع ثروت بی‌پایان او چیست. ثروتی که به گتسبی اجازه می‌دهد به طور منظم و همیشگی، میهمانی‌های پرزرق‌وبرق و بزرگ برپا کند. در طول داستان، شخصیت مرموز و پیچیده گتسبی از زیر سایه بیرون می‌آید و گذشته پررنج و دردناک او روشن می‌شود. راز عشق عمیق و قدیمی او به زنی به نام دیزی که عموزاده راوی داستان است از پرده بیرون می‌افتد و ما را به دل درامی عاشقانه و بدفرجام می‌کشاند. رمان «گتسبی بزرگ» با خلق تراژدی‌ای کامل و تاثیرگذار، به یکی از به‌یادماندنی‌ترین کتاب‌های کلاسیک عاشقانه تبدیل شد. به‌ هیچ وجه خواندن این اثر بی‌نظیر را از دست ندهید.   آرزوهای بزرگ رمان «آرزوهای بزرگ» اثر نویسنده نامدار انگلیسی؛ چارلز دیکنز و یکی از مهم‌ترین کتاب‌های کلاسیک است. چارلز دیکنز این رمان را با نام اصلی Great Expectations، نخست به صورت دنباله‌دار و در طول یک سال از دسامبر 1860 تا آگوست 1861 میلادی، در هفته‌نامه دیکنز منتشر کرد. رمان کلاسیک «آرزوهای بزرگ» بالاخره در اکتبر سال 1861 به صورت یک رمان 3 جلدی به چاپ رسید. «آرزوهای بزرگ» در ژانر تربیتی یا bildungroman نوشته شده است. ژانری که بر دوره بلوغ و شکل‌گیری جهان عاطفی و ذهنی شخصیت داستان متمرکز است و سیر تحولات زندگی او را به‌ویژه تحولات روانشناختی و اخلاقی، از کودکی تا بزرگسالی دنبال می‌کند. رمان کلاسیک «آرزوهای بزرگ» داستان زندگی پسربچه یتیم و فقیری است به نام پیپ که همراه با خواهر و شوهر خواهر خود زندگی می‌کند. او که انتظار می‌رود به همان سرنوشت دچار شود و پیشه همسر خواهرش را ادامه دهد، ناگهان حامی مالی ناشناسی پیدا می‌‌کند که حاضر می‌شود هزینه آموزش و زندگی او را در شهر لندن پرداخت کند. پیپ با فکر اینکه حامی او حتما خانم هاویشام؛ پیرزن عنق و منزوی رمان «آرزوهای بزرگ» است، این حمایت مالی را می‌پذیرد. خانم هاویشام یکی از جذاب‌ترین کاراکترهای داستانی است که شخصیت آیکنیکش به فرهنگ عمومی راه یافت و به یک سمبل بدل شد.   رمان «آرزوهای بزرگ» روایتگر زمانه خویش است و از کتاب‌های کلاسیکی است که ارزش‌های ویکتوریایی را درباره آموزش، اصلاح اجتماعی و مادی‌گرایی، بازنمایی می‌کند. پیپ پسری در میان فقر و نکبت، به یکباره فرصت رشد اجتماعی پیدا می‌کند و انتظارات و آرزوهای بزرگی زین پس در وجودش شعله می‌کشد. اما آیا به راستی حامی مالی او خانم هاویشام است؟ زن سنگدل و زخم‌خورده‌ای که در میان تاریکی و پوسیدگی عمارتی زندگی می‌کند که تارعنکبوت بسته است؟؟!!   1984 یکی دیگر از آثار پادآرمانشهری که در میان کتاب‌های کلاسیک قرار می‌گیرد، رمان بسیار پرطرفدار و جذاب «1984» اثر نویسنده انگلیسی؛ جورج اورول است که در سال 1949 منتشر شد. اریک آرتور بلر با نام مستعار جورج اورول، از نویسندگان بزرگ قرن بیستم بود که با نوشتن دو رمان کلاسیک «1984» و «مزرعه حیوانات» شناخته شد.  رمان «1984» که در نقد جامعه کمونیستی است، دیستوپیایی را برمی‌سازد که در آن زندگی مردم در همه ابعاد تحت کنترل و سیطره دولت است. در جامعه‌ای که جورج اورول برای آینده‌ای در سال 1984 متصور است، زندگی بیرون از نظارت برادر بزرگ (رهبر حزب) ممکن نیست. در هر کجا و هر زمانی که باشید، شما در حال نظارت شدن، هستید و همچنین بیرون ماندن از پروپاگاندای مستمر حزب نیز ناممکن است. تلسکرین یا اکران دوربرد آمده است که در طول شبانه روز مردم را با خواست، آموزش‌ها و اخبار حزب سازگار کند.  در میان یک چنین جهان کنترل شده‌ای، مردی 39 ساله به نام وینستون اسمیت که در منطقه اقیانوسیه (اوشنیا)؛ یکی از سه ابر قدرت خیالی داستان، زندگی می‌کند، تصمیم می‌گیرد خطر کرده و یک دفتر خاطرات تهیه کند. او که از اعضای غیراصلی حزب است و همواره گذشته را در ذهن کنجکاوش خیال‌پردازی می‌کند، شروع به نوشتن اندیشه‌هایش می‌کند. این بزرگترین جرم ممکن در اقیانوسیه است؛ جرم اندیشه. از این به بعد سیر حوادث داستان همراه می‌شود با دگرگونی‌های روانشناختی وینستون اسمیت که میان نقاب زدن، سرکوب و درک چگونگی شرایط، دست‌وپا می‌زند. آشنایی‌اش با زنی همانند خود و جوانه زدن عشق میانشان، درامی پرکشش و نفس‌گیر از مبارزه برای بقا و امکان «خود بودن» شکل می‌دهد.  رمان «1984» از سیاسی‌ترین کتاب‌های کلاسیک است که نباید خواندنش را به تعویق بیندازید؛ زیرا این رمان، از همان‌هایی است که نمی‌توانید بلند بگویید آن را نخوانده‌ام.   بینوایان ویکتور هوگو نویسنده شهیر فرانسوی، از دیگر نویسندگانی است که آثار متعددی از او در میان کتاب‌های کلاسیک قرار می‌گیرد؛ رمان‌هایی مانند «بینوایان»، «گوژپشت نوتردام» و «کارگران دریا». ویکتورهوگو که سیاستمدار نیز بود، در آثارش به مسائل سیاسی اجتماعی و وقایع تاریخی، توجه بسیاری داشت. به‌گونه‌ای که برای مثال در رمان کلاسیک «بینوایان» بخش‌های زیادی را به توضیح مواردی چون ساختمان فاضلاب شهری، مناسک مذهبی و خیابان‌های پاریس اختصاص داده است. بی‌عدالتی‌های اجتماعی و فقر و فلاکت مردم، ماهیت قانون و اخلاق و ... از دیگر مسائلی است که ویکتور هوگو در رمان سترگ «بینوایان» به آن پرداخته است. رمان کلاسیک «بینوایان» نخستین بار در سال 1862 منتشر شد. رمان، بسیار طولانی است و از پنج بخش تشکیل می‌شود که هر بخش خود به چندین کتاب تقسیم می‌شود. رمان «بینوایان» در مجموع از 48 کتاب و 365 فصل تشکیل شده است. 5 بخش کتاب عبارت است از: 1)    فانتین 2)    کوزت 3)    ماریوس 4)    ترانه کوچه پلومه و حماسه کوچه سن دنی 5)    ژان والژان رمان کلاسیک «بینوایان» از زیر پیرنگ‌های متعددی تشکیل شده است. اما داستان اصلی درباره مردی است به نام ژان والژان که 19 سال در حبس بوده است. 5 سال برای دزدیدن یک قرص نان و 14 سال به دلیل فرارهای متعددش از زندان. رمان حول او و زندگی رنج‌بارش و همچنین تلاش وی برای غلبه یافتن نیکی بر بدی در زندگی شخصیش می‌چرخد.   ویکتور هوگو، کاراکتر ژان والژان را با برداشتی آزاد از زندگی اوژن فرانسوا ویدوک نوشته است. ویدوک مجرم سابقی بود که به جایگاه سرپرستی پلیس مخفی فرانسه رسید و بعدها نخستین آژانس کارآگاه خصوصی فرانسه را تاسیس کرد. ویکتور هوگو علاوه بر گرته‌برداری از شخصیت و زندگی او برای کاراکتر ژان والژان7 از او برای نوشتن چند داستان دیگر نیز کمک گرفت.  رمان «بینوایان» از بهترین کتاب‌های کلاسیک است. رمانی درباره مردی مجرم که پس از سال‌ها در بند بودن امکان تغییر مسیر زندگی را در پیش پای خود می‌بیند؛ اما تراژدی همیشه در کمین است!   رمان‌هایی که آورده شد تنها بخش بسیار کوچکی از انبوه کتاب‌های کلاسیک است. قطعا این یادداشت کوچک، امکان پرداختن و حتی معرفی همه کتاب‌های کلاسیک را ندارد. اما امید است این چند مورد به درک بهتر از کلاسیک‌ها و یافتن کتابی لذت‌بخش برای خواندن، کمک کند. به قلم «قاصدک حسینی» کتاب‌های معرفی شده در این مطلب را می‌توانید با کد تخفیف: blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید.    
بهترین کتاب های ترسناک خارجی
بهترین کتاب های ترسناک خارجی
ادبیات ترسناک، همراه کهن‌سال آدمیان «ادبیات ترسناک» یکی از قدیمی‌ترین همراهان انسان به حساب می‌آید؛ زیرا گرچه به عنوان یک گونه ادبی به دوران مدرن برمی‌گردد اما ریشه در داستان‌های کهن دارد. موجوداتی مانند اشباح و ارواح شریر، شیاطین، دیوها و پریان، جنیان، جادوگران و ... تاریخی به درازای خود انسان دارند. درواقع خود ترس و وحشت، از همان آغاز در بطن زندگی انسان بوده است. عاطفه‌ای که انسان هیچگاه از آن رها نشد و رها نخواهد شد. چرا ژانر وحشت؟ اما پرسش مهم برای ما، می‌تواند این باشد که چرا انسان امروز، ‌با خلق «ادبیات ترسناک»، «سینمای وحشت» و یا «پارک‌های تفریحی با وسایل وحشت‌بار»، خود را در معرض این ترس قرار می‌دهد؟ چرا امروز که عوامل مختلف، بسیاری از ترس‌های انسان را زدوده، آدمی با خلق موقعیت‌های کاذب در صدد وحشت‌آفرینی برای خود برمی‌آید؟ و حتی از آن لذت می‌برد؟   گی‌یرمو دل‌تورو، کارگردان و نویسنده مشهور مکزیکی که به‌ویژه برای دو فیلم «هزارتوی پن» و «پسر جهنمی» شناخته می‌شود و حوزه مطالعاتی وی، ادبیات ترسناک و داستان‌های محیرالعقول است، ترس‌های ما را نشان‌دهنده حد و مرزها و ذات ما می‌داند. از این‌رو فکر می‌کند که اگر انسان ترس‌هایش را بشناسد، خودش را خواهد شناخت. همچنین گرچه شاید عجیب به نظر رسد اما گی‌یرمو دل‌تورو «ژانر وحشت» را آخرین پناهگاه انسان، برای رهایی از چنگال این جهان مادی قلمداد می‌کند. اثر عمیق ژانر ترسناک بر انسان «ادبیات ترسناک» و «ژانر وحشت»، اثر عمیقی بر انسان دارند و با هر لرزی که در پس ترس‌هایشان بر انسان می‌نشانند، بینشی از نحوه اندیشه ما درباره جهان، انسان و مرگ می‌دهند. درحقیقت نیز مهم‌ترین عنصر «ژانر وحشت»، «مرگ» است. مرگ و رنج آن، شاید بزرگترین دل‌مشغولی انسان باشد. «ادبیات ترسناک» به ما اجازه می‌دهد تا تشویش‌هایمان را به بحث بگذاریم و در امنیت کامل درباره تجربه مرگ بیندیشیم. تاریخچه ژانر ترسناک همانطور که گی‌یرمو دل‌تورو می‌گوید، «رومانتیسیسم» که «ادبیات گوتیک» در بطن آن سر برآورد، در قرن هجدهم و در جدال با عصر روشنگری تولد یافت. سروری علم و پشت‌کردن به هر چیز جز علوم طبیعی، جان مردم را ملول کرد؛ پس تلاش کردند با خواباندن خرد، هیولاها را بیدار کنند. «ادبیات گوتیک» به عنوان اولین تبلور انسجام یافته «ادبیات ترسناک»، درست در میان سروری علم و زدودن همه آنچه که نسبتی با علوم طبیعی نداشت، نبض گرفت. «ادبیات گوتیک» در ابتدا مدرنیته را به درون خود راه نمی‌داد، اما به مرور به عناصری از آن که به کارش می‌آمد دست انداخت تا با استفاده از علم، روانشناسی و ابزارهای تکنولوژیک، هیولاها و موجودات خیالین خود را باورپذیرتر کند. و این‌گونه بود که کم‌کم، ادبیات ترسناک مدرن و داستان‌های ژانر وحشت امروزین، پا به عرصه گذاشت.  به هر روی، علاقه انسان به «ژانر وحشت» و «ادبیات ترسناک» به دلیل میل او به کلنجار رفتن با ترس‌ها و تشویش‌های عمیق درونی او باشد یا حس سرخوشی و شعفی که پس از غلبه بر این هراس و وحشت، در آدمی سر بر می‌آورد، و یا حتی به دلیل میل به تجربه هیجان در زندگی یکنواخت، روزمره و خالی از هیجانی که آدمی امروزه تجربه می‌کند، افراد بی‌شماری علاقه دارند ترس را به بند تجربه خویش بکشند و از این‌رو خود را به موقعیت‌های مشابه می‌سپرند. برای این تجربه چه راهی بهتر از محیط امنی مثل داستان‌ها؟!  «ادبیات ترسناک» در کنار سینمای ژانر وحشت، می‌تواند برای علاقه‌مندان و طرفداران چنین تجربیاتی، بستری امن فراهم کند که بدون خطری واقعی، ترس را بچشند. زیرا واکنش‌های انسانی که برای بقا تکامل یافته است، قبل از پردازش منطقی محیط و درک امن بودن آن، به طور غیرارادی برانگیخته می‌شوند.  بهترین کتاب‌ها در ژانر وحشت اگر شما هم طرفدار «ادبیات ترسناک» و «ژانر وحشت» هستید، همراه این یادداشت باشید تا با تعدادی از «بهترین و مهم‌ترین رمان‌های ژانر وحشت» آشنا شوید.  «گجسته دژ هیل یا تسخیر عمارت هیل» رمان "the haunting of hill house" اثر «شرلی جکسون»، که در ایران با دو نام «تسخیر عمارت هیل» و «گجسته دژ هیل» ترجمه و به چاپ رسیده است، یکی از «مهم‌ترین آثار ادبیات ترسناک و ژانر وحشت» به حساب می‌آید.  «شرلی جکسون»، نویسنده زن آمریکایی (1916-1965) است که عمدتا برای آثار ترسناک و رازآلودش شناخته می‌شود. او در طول دو دهه فعالیت حرفه‌ای خود، 6 رمان، 2 شرح‌حال و بیش از 200 داستان کوتاه نوشته است. «شرلی جکسون» اعتبار خود را به عنوان نویسنده‌ای خبره در «ژانر وحشت»، در سال 1948 و با انتشار داستان کوتاهی به نام «لاتاری» در مجله نیویورکر به دست آورد.  تاکنون فیلم‌ها و سریال‌های متعددی بر اساس آثار «شرلی جکسون» در «ژانر وحشت» ساخته شده است؛ شاید مهم‌ترین آنها، سریالی باشد که بر اساس همین رمان یعنی؛ «تسخیر عمارت هیل»، ساخته شده است. همچنین فیلمی به نام «شرلی» محصول سال 2020،  بر اساس زندگی شرلی جکسون و با بازی «الیزابت ماس» در نقش «شرلی جکسون» ساخته شده است که اگر به این نویسنده علاقه‌مند هستید، بهتر است از دستش ندهید. رمان «گجسته دژ هیل»، شاهکاری در «ژانر وحشت گوتیک» است که در سال 1959 نوشته شده است. «ادبیات گوتیک»، از زیرشاخه‌های «ژانر وحشت» است که با ویژگی‌هایی چون فضاسازی تاریک و ترسناک، عناصر ماوراءالطبیعه، شخصیت‌های پیچیده و مرموز، حس وحشت و اضطراب، تم‌های روانشناختی و نفوذ گذشته به حال، شناخته می‌شود.  کاراکتر اصلی رمان «گجسته دژ هیل» نه دکتر مانته‌گی‌یو است که به امور فراطبیعی علاقه دارد و داستان به واسطه علاقه او به عمارت هیل کلید می‌خورد و نه حتی النور ونس که وقایع عجیب و غریب رمان، حول او چیده شده است. کاراکتر اصلی این رمان، عمارتی قدیمی است بر فراز تپه‌ای که ترس در خشت‌خشت آن رخنه کرده است. رمان «گجسته دژ هیل»، روایت عمارتی کهنه که در آن، ارواح و موجودات ماورایی دهشت‌بار به دنبال تسخیر جان آدمیان هستند، نیست. بلکه روایت عمارتی است که گویی خود زنده است و خود شکار می‌کند! عمارتی که میهمانانش را انتخاب می‌کند و با دیوارهای بلند و اتاق‌های تو در توی خود، آنان را می‌بلعد و روانشان را به چنگ خود در می‌آورد. ترس و وحشتی که در این ادبیات ترسناک خلق می‌شود به دلیل حضور ناگهانی ارواح یا مرگ‌های دلخراش نیست. شما شوکه نمی‌شوید و از جای خود نمی‌پرید. اما ترسی عمیق و دلهره‌ای خزنده در زیر پوست شما خانه خواهد کرد. عمارت هیل هیچ‌گاه شما را رها نخواهد کرد و برای همیشه بخشی از شما خواهد شد. چراکه این ویژگی این عمارت پیر و زنده است. عمارتی که روان سلیم نیست. در میان تپه‌هایش قد برافراشته و تاریکی و ظلمت را در اندرون خود حفظ کرده است. 80 سال است که این چنین پابرجا است و امکان دارد که 80 سال دیگر نیز این چنین پابرجا بماند. در اندرون، دیوارهایش راست و مستقیم، آجرهایش چفت و بدون مرز، طبقاتش قرص و محکم و درهایش گویی از روی یک حس، بسته است. سکوت ممتد در میان چوب و خشت و سنگ دژ هیل حکم می‌راند و هر آنچه در آن قدم برمی‌دارد، تنها است.   پرونده عجیب دکتر جکیل و آقای هاید «پرونده عجیب دکتر جکیل و آقای هاید» که به طور خلاصه با نام «دکتر جکیل و آقای هاید» شناخته و چاپ می‌شود، ترجمه رمان کوتاهی است در «ژانر وحشت گوتیک» به نام "The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde". این رمان کلاسیک را نویسنده‌ای اسکاتلندی به نام «رابرت لویی استیونسن» (1850-1894) در عصر ویکتوریایی نوشته است. استیونسن در بیشتر زندگی خود از بیماری شدید برونشیت رنج می‌برد. با این‌حال این امر، مانع از سفرهای متعدد و طولانی او نشد. «رابرت لویی استیونسن»، در دهه چهلم زندگی‌اش و پس از آزمودن طبع خود در مهندسی و وکالت بود که توانست با انتشار رمان «جزیره گنج» شهرت و اعتبار پیدا کند. سه سال پس از رمان «جزیره گنج» و در سال 1886 رمان کوچک «پرونده عجیب دکتر جکیل و آقای هاید» را نوشت و این‌بار طبع خود را در «ادبیات ترسناک» آزمود. احتمالا «رابرت لویی استیونسن» فکرش را هم نمی‌کرد که این رمان کوچک و عجیب و غریب، تبدیل به یکی از شاهکارهای کلاسیک در «ژانر وحشت» شود و بارها و بارها مورد اقتباس و الهام در ادبیات و سینما قرار گیرد.  ممکن است بسیاری از مردم، «ادبیات ترسناک» و «ژانر وحشت» را گونه‌ای سبک و سطحی به حساب آورند که هدفی جز سرگرمی و خلق هیجان ندارند. گرچه خلق هیجان، امر ناچیز و پیش‌پا‌افتاده‌ای نیست؛ اما همین رمان کوچک «پرونده عجیب دکتر جکیل و آقای هاید»، به خوبی نشان می‌دهد که «ادبیات ترسناک» بسیار فراتر از سرگرمی است. محور اصلی رمان «پرونده عجیب دکتر جکیل و آقای هاید»، دوگانگی شخصیت و ماهیت انسان است. مبارزه و کشمکش میان خیر و شر که در درون همه انسان‌ها وجود دارد. اما آن زمان که این تنش پذیرفته نشود و دوگانگی ما انکار شود، وجه تاریک و شر انسان سرکوب و فرافکنی می‌شود و در نتیجه می‌تواند جنبه تاریکی مانند آقای هاید ظهور کند.  مطابق نظریه فروید، افکار و امیالی که به ضمیر ناخودآگاه رانده می‌شوند، انگیزه رفتار ضمیر خودآگاه است. ازاین‌رو پس راندن شر به ضمیر ناخودآگاه در تلاش برای رسیدن به خوبی کامل، می‌تواند جنبه‌ای از نوع آقای هاید را در شخصیت فرد، بسازد.  «پرونده عجیب دکتر جکیل و آقای هاید»، درست مانند رمان «فرانکشتاین؛ یا پرومته مدرن» از مری شلی، روایت خود را در میان دوست‌داران علم و پژوهشگران شکل می‌دهد. دانشمندانی که با کنجکاوی مهارنشدنی و میل به زیر سلطه گرفتن همه چیز، شری بزرگ می‌آفرینند که دیگر خود از پس مهار کردنش برنمی‌آیند.  کاراکتر اصلی در این «ادبیات ترسناک»، شخصیت مرموز و نادیده‌ای است که زندگی دکتر جکیل دوست‌داشتنی و مشهور را تحت تاثیر خود قرار داده است. شخصیت نفرت‌انگیزی که همه او را با نام آقای هاید (پنهان) می‌شناسند و یا درواقع بهتر است بگوییم نمی‌شناسند. کسی او را ندیده است و هیچ ردی از او در جایی پیدا نیست. جز اینکه دکتر جکیل در وصیت‌نامه‌ای همه اموال خود را به او بخشیده است. دوست و وکیل دکتر جکیل یعنی آقای آترسون که نگران راز و رمز این ماجرا است تلاش می‌کند تا پرده از چهره آقای هاید بردارد و او را بیابد. اما آیا واقعا شخصی به نام هاید وجود دارد؟ این از ناکجا آمده، کیست؟    ربکا رمان «ربکا» شاهکاری از نویسنده زن بریتانیایی «دافنه دو موریه» است که در سال 1938 نوشته شده و کمتر کسی وجود دارد که آن را نشناسد. این رمان به دلیل اقتباس سینمایی «آلفرد هیچکاک» در سال 1940 که توانست «جایزه اسکار بهترین فیلم» را به دست آورد، در میان عموم مردم بسیار مشهور است.  «دافنه دو موریه» (1907-1989) رمان‌نویس و نمایشنامه‌نویس بزرگ بریتانیایی است که بیشتر شهرتش را به دلیل نوشتن رمان «ربکا» و رمان کوتاه «پرندگان» به دست آورد. رمان کوتاه «پرندگان» نیز در «ژانر وحشت» است و آلفرد هیچکاک از آن نیز اقتباسی سینمایی ساخته است.  «دافنه دو موریه» از «خواهران برونته» به عنوان الهام دهندگان ادبی خود نام برده است. به همین دلیل است که شاهکار او در «ادبیات ترسناک گوتیک» یعنی رمان «ربکا» از «رمانتیسیسم» مشابه آثار خواهران برونته بهره برده است. رمان «ربکا» به‌ویژه از رمان «جین ایر» تاثیر گرفته است. رمان «ربکا» در میان شور و شعف، و حرارت عشقی کلاسیک میان زن جوان خدمتکاری و مردی ثروتمند آغاز می‌شود. زن که در سراسر داستان بی‌نام است و ما او را تنها با نام خانوادگی همسرش یعنی خانم دووینتر می‌شناسیم، مدت کوتاهی پس از ورودش به عمارت بزرگ همسرش درمی‌یابد همه چیز، زیر سیطره یک نفر است؛ یک نام. زنی که پیش از او، همسر شوهرش بود و اکنون مرده است؛ ربکا.  راوی داستان، عروس تازه آقای دووینتر، بی‌آنکه خود نامی داشته باشد در هر کجا قدم می‌گذارد یک نام تکرار می‌شود. ربکا... ربکا... ربکا... سایه ربکا بر زندگی او و بر عمارت سنگینی می‌کند و نوعروس عمارت، درصدد شناخت او برمی‌آید. تلاش نوعروس در یافتن ربکا و زدودن سایه او از زندگیش، رازهای مدفون را یکی‌یکی بیرون می‌کشد و افشا می‌کند.  رمان «ربکا» در «ژانر وحشت» و در زمره «ادبیات ترسناک گوتیک» قرار دارد. چه که زنی مرموز و پیچیده، زنی مرده در میان فضای ابهام‌آلود و تاریک عمارتی قدیمی گام برمی‌دارد و همه چیز را لمس می‌کند. گذشته عمارت و زندگی زنی که دیگر در این جهان نیست به روز گرم و درخشان این عمارت نفوذ می‌کند و همه چیز را سرد و تاریک می‌کند. وحشت رمان «ربکا»، حس اضطراب و هراسی نمناک و مبهم است که شما را می‌گزد و اجازه نمی‌دهد با آسودگی از دگرگونی و خوشبختی زندگی این نوعروس لذت ببرید. حس عدم امنیت و ناآسودگی که لحظه به لحظه از کتاب به بیرون تراوش می‌کند، شادی و خنده‌های او را برای ما اضطراب‌ساز می‌کند. او، یکه، تنها و بی‌نام است در دراندردشت عمارتی که زیر سایه سترگ زنی مرده به نام ربکا، نفس می‌کشد.   فرانکشتاین؛ یا پرومته مدرن  یکی دیگر از بهترین رمان‌های ژانر وحشت، رمان شناخته شده و مشهور «فرانکشتاین یا پرومته مدرن» است. این رمان «ترسناک گوتیک» که در سال 1818 نوشته شده، مشهورترین اثر نویسنده‌ای انگلیسی، به نام «مری شلی» (1797-1851) است. رمان «فرانکشتاین؛ یا پرومته مدرن» که بیشتر به‌طور خلاصه و با نام «فرانکشتاین» شناخته می‌شود، محصول مسابقه‌ای است برای آزمودن طبع در ترسناک‌نویسی میان مری شلی، همسرش پرسی شلی و دوست شاعرشان لرد بایرون که از پیشگامان جنبش رمانتیک بود. از میان این سه تن، تنها مری شلی بود که با الهام گرفتن از کابوس‌های شبانه‌اش کار را به سرانجام رساند و داستان ترسناک کاملی نوشت. داستانی که تبدیل به یکی از مهم‌ترین کلاسیک‌های ادبیات ترسناک شد و یک پروتوتایپ در جهان ادبیات خلق کرد. رمان «فرانکشتاین؛ یا پرومته مدرن» سرشار از عناصر رمانتیسیستی و گوتیک است. با این حال این رمان را می‌توان سرآغاز ژانر جدیدی در «ادبیات ترسناک» دانست. مری شلی با درهم آمیختن عناصر «علمی» و «ترسناک»، سبک جدید «رمانتیک ترسناک علمی» را به وجود آورد. البته برخی نیز آن را در دسته «علمی - تخیلی نرم» قرار می‌دهند.  «فرانکشتاین؛ یا پرومته مدرن» داستان دانشمندی است به نام ویکتور فرانکشتاین که با کنجکاوی خستگی‌ناپذیری به دنبال کشف سرآغاز حیات است. علاقه به کیمیاگری، شیمی و سایر علوم تجربی و سال‌ها تلاش بی‌وقفه در آزمایشگاه، او را موفق به کشف رمز زندگی می‌کند. ویکتور فرانکشتاین، موفق می‌شود انسان خود را خلق کند و در مسند خدایگانی بنشیند. او اجزای مردگان را سرهم می‌کند و انسانی می‌سازد که هیچ‌گاه برایش نام نمی‌گذارد. فرانکشتاین آفریده‌اش را بی‌نام، بی‌هویت و بی‌معنا طرد می‌کند. از او می‌ترسد و هیولا می‌خواندش. ازاین‌رو هیولای فرانکشتاین در میان خوانندگان رمان، برای اشاره به این مخلوق طرد‌ شده مورد استفاده قرار می‌گیرد. فرانکشتاین از آفریده خود وحشت دارد و بی‌آنکه کوچکترین توضیحی به این مخلوق ترحم برانگیز بدهد رهایش می‌کند و درنهایت نیز در صدد نابودی او برمی‌آید.  اما این هیولا، این مخلوق طرد شده، موجود پلیدی نیست. او حتی موجود بی‌مغزی نیست. او در جست‌و‌جوی هویت و معنای خود است. در جست‌و‌جوی خانه‌ای که پذیرایش باشد. هیولای فرانکشتاین، زبان می‌آموزد، کتاب می‌خواند، با تاریخ جوامع آشنا می‌شود و با امیدواری به دیگران مهر می‌ورزد. هیولای فرانکشتاین بهشت گم‌شده جان میلتون را می‌خواند و در زمینی که خود بهشتش را گم کرده است، در جست‌و‌جوی بهشت بر‌می‌آید. رمان «فرانکشتاین؛ یا پرومته مدرن»، رمانی است در «ژانر وحشت». وحشتی از جنس رهاشدگی و بی‌هویتی. هیولای رمان فرانکشتاین، دیوی بدطینت نیست که بی‌هیچ احساس و دردی، دیگران را سلاخی و شکنجه کند. خشونت او، محصول هیچ چیزی نیست جز خشم و انتقام. طغیانی است در برابر خالقی که او را آفرید و سپس رهایش کرد. خالقی که او را تنها گذاشت بی‌آنکه حتی نامی به او دهد. بی‌آنکه بخواهد او را بشناسد. هراس و ترس در این ادبیات ترسناک، هراس روبه‌رو شدن با تنهایی خودمان است. هراس از هیولایی که رهایش کرده‌ایم و او قدم به قدم دنبالمان می‌آید. هیولایی که تعقیبمان می‌کند تا روزی در جایی به آنچه می‌خواهد، دست یابد…   بچه رزماری امکان ندارد درباره «ژانر وحشت» و «ادبیات ترسناک» صحبت کنیم و اشاره‌ای به پرفروش‌ترین رمان دهه 1960 یعنی «بچه رزماری» نکنیم. رمان «بچه رزماری» سرآغاز داستان‌های ترسناک بیشماری با موضوع شیطان‌پرستی از جمله «طالع نحس» و «جن‌گیر» شد. چیزی که بعدها سبب آزردگی نویسنده رمان «بچه رزماری» یعنی «آیرا لوین» شد. زیرا به گمان آیرا لوین، این رمان منجر به شکل‌گیری باورهایی درباره شیطان شد که حقیقی نبودند و برای او تنها دستمایه‌ای خیالین برای خلق داستانی در «ژانر وحشت» بودند.  «آیرا ماروین لوین» (1929-2007)، نویسنده رمان و نمایشنامه و ترانه‌سرای آمریکایی است. شناخته‌شده‌ترین اثر او رمان «بچه رزماری» است که در سال 1967 منتشر کرد. رمان «بچه رزماری» یکی از کامل‌ترین داستان‌های «ژانر وحشت» است که تاکنون نوشته شده است. یک شاهکار واقعی که رندانه، اغوا‌کننده و بی‌نقص نگاشته شده است. «رومن پولانسکی» در سال 1968 اقتباسی سینمایی در «ژانر وحشت و دلهره‌آور» با بازی «میا فارو» و نروث گوردون» از این رمان ساخت که مورد تحسین و استقبال فراوانی قرار گرفت و نامزد چندین و چند جایزه هنری شد. بعدها که «آیرا لوین» ادامه‌ای بر رمان «بچه رزماری» با نام «پسر رزماری» نوشت، آن را به «میا فارو» بازیگر نقش رزماری در اقتباس سینمایی «رومن پولانسکی»، تقدیم کرد. داستان رمان «بچه رزماری» حول زنی می‌چرخد به نام رزماری وودهاوس که به‌تازگی با همسرش گای وودهاوس به آپارتمانی قدیمی نقل مکان کرده است. در همان ابتدا آن‌ها هشدارهایی دریافت می‌کنند از سابقه این آپارتمان در اعمال جادوگری و قتل؛ اما این هشدارها را جدی نمی‌گیرند. گای وودهاوس در تلاش است خود را وارد عرصه بازیگری کند اما تاکنون موفقیت چندانی کسب نکرده است. به همین دلیل با درخواست‌های مکرر رزماری برای بچه‌دار شدن مخالفت می‌کند. این زوج جوان در میان گرفتاری‌های خود با همسایه کناری‌شان که زوج مسنی هستند، آشنا می‌شوند. شاید همه چیز خیلی عادی و حتی شیرین به نظر رسد. اما در پس پرده، ماجراهای هولناک و خارج از تصوری در حال وقوع است. این رمان نفس‌گیر، یکی از بهترین نمونه‌های ادبیات ترسناک است که طرفداران ژانر وحشت، نباید آن را از دست بدهند.    درخشش معرفی کتاب‌های «ژانر وحشت» بدون آنکه اسمی از «استیون کینگ» بیاید، ناممکن و بی‌معنا است. «استیون کینگ» متولد سال 1947، از نویسندگان بزرگ آمریکایی در «ادبیات ترسناک و جنایی» است؛ کسی که لقب «پادشاه وحشت» را از آن خود کرده است.  رمان «درخشش» با نام اصلی "the shining"، در سال 1977 منتشر شد. این کتاب سومین رمان استیون کینگ و نخستین رمان پرفروش او با جلد سخت بود. رمان «درخشش» توانست استیون کینگ را به عنوان نویسنده‌ای برجسته در «ژانر وحشت» تثبیت کند.  رمان «درخشش» در برخی صحنه‌ها و شخصیت‌ها از تجربه‌های شخصی استیون کینگ وام گرفته است؛ از جمله بازید او از هتل استنلی در سال 1974 و کشمکش او در برابر اعتیاد به الکل. سال‌ها بعد استیون کینگ دنباله‌ای بر این رمان با نام «دکتر اسلیپ» و در ژانر وحشت نوشت که آن هم با تحسین گسترده منتقدین همراه شد. وقایع رمان «دکتر اسلیپ» سال‌ها پس از داستان رمان «درخشش»، رخ می‌دهد.  در سال 1980 «استنلی کوبریک»، کارگردان نام آشنای سینما، یکی از درخشنده‌ترین آثار «سینمای ژانر وحشت» را بر اساس رمان «درخشش» ساخت. اثری که گرچه در زمان اکران، با انتقادات تند و تیز فراوانی از طرف منتقدین از جمله خود استیون کینگ روبه‌رو شد، اما رفته‌رفته به اثری تحسین برانگیز و کلاسیک در سینما تبدیل شد.  رمان «درخشش» بر شخصیت جک تورنس متمرکز است. نویسنده‌ای مشتاق که در حال بهبودی از اعتیاد به الکل است و مشکل کنترل خشم دارد. جک که شغل معلمی خود را به دلیل برخورد خشن با دانش‌آموزش از دست داده، سرایداری هتلی تاریخی را در فصل زمستان می‌پذیرد. او به همراه همسرش وندی و پسرش دنی به هتل اورلوک که در فصل زمستان خالی از سکنه و میهمان است، می‌رود. رمان «درخشش» نامش را از توانایی منحصربه‌فرد دنی گرفته است. ویژگی‌ای غیرطبیعی که سبب می‌شود دنی گاهی اوقات ماهیت چیزها را آنطور که هستند، ببیند. مانند هتل اورلوک، که چیزی بیش از یک هتل تخلیه‌شده با قدمتی دیرین است. هتل اورلوک درست مانند عمارت هیل، روان سلیم نیست و روان میهمانانش را به چنگ خود درمی‌آورد. چه ماجراهایی در انتظار دنی و خانواده‌اش است هنگامی که تمام زمستان سرد را تنها در ساختمانی قدیمی، متروک و بدطینت به سر می‌برند؟ به قلم «قاصدک حسینی»کتاب‌های معرفی شده در این مطلب را می‌توانید با کد تخفیف: blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید. 
مروری بر 10 رمان پیرامون انقلاب اسلامی
مروری بر 10 رمان پیرامون انقلاب اسلامی
ادبیات پایداری؛ حماسۀ واژه‌ها «ادبیات پایداری»، صرفاً بازگویی خاطرات یا تدوین اسناد تاریخی نیست؛ حتی لفاظی و شلوغ‌کاری رسانه‌ای هم نیست. ادبیات پایداری خود، نوعی از مقاومت است. این گونۀ ادبی رویدادها را روایت می‌کند و به دور از محرمانگی وضعیت‌های تنش‌زا با آرامشی برگرفته از ادبیات، به وقایع معنا می‌بخشد و با بازتعریفی از روابط و صف‌بندی‌ها، وقایع و تاریخ را تنظیم می‌کند. «ادبیات پایداری» از دل تجربه‌های تلخ‌وشیرین جنگ، استبداد، اشغال و مبارزه برمی‌خیزد و به واژگان این بار مأموریتی سرشار از ایستادگی و امید می‌بخشد. «ادبیات پایداری» به دست مظلوم نه سپر که حتی سلاح می‌دهد. همان‌گونه که می‌تواند به دست ظالم زهرهای کاری‌تری بدهد‌. در جهان پرهیاهوی امروز که یادآوری و ثبت رخدادهای مقاومت، گاه در سایۀ پروپاگاندا یا فشارهای سیاسی کم‌رنگ می‌شود، «ادبیات پایداری» نقشی تعیین‌کننده و نجات‌بخش دارد. این ادبیات می‌تواند مقاومت را تا حد یک حماسه ارتقا دهد، به رویدادهایی که در نگاه نخست معمولی به نظر می‌رسند، بُعدی اسطوره‌ای ببخشد و از شخصیت‌هایی که شاید در ظاهر عادی باشند، قهرمانانی الهام‌بخش بسازد. از این رو ادبیات پایداری محدود به خاطره‌نگاری و مستندسازی و دراماتیزه‌کردن نبردها و ایستادگی‌ها نمی‌شود، بلکه الگوسازی فردی و جمعی را نیز بر عهده دارد و مسیری را بازنمایی می‌کند که تبیین آن جز از ادبیات برنمی‌آید. مطالعۀ آثار برجسته این ادبیات، راهی است برای درک عمیق‌تر پایداری انسان در برابر ناملایمات و کشف رمز و رازهایی که از دل مبارزه‌ها و ایثارها برمی‌آید. مرور این کتاب‌ها، نه فقط بازخوانی تاریخ، بلکه مواجهه‌ای زنده و پویا با مفهوم مقاومت است؛ مواجهه‌ای که می‌تواند امیدافزا، دلگرم‌کننده و الهام‌بخش دیگر نسل‌ها باشد.   روایت هایی پر التهاب از رویدادهای انقلاب اسلامی ایران در میان شاخه‌های گوناگون ادبیات پایداری، آن دسته از رمان‌هایی که به «انقلاب اسلامی ایران» پرداخته‌اند، جایگاهی ویژه دارند. این رمان‌ها با بازتاب لحظات پرالتهاب انقلاب، عمق و گسترۀ تحولات فردی و اجتماعی را نیز به تصویر می‌کشند و مسیری را روایت می‌کنند که انسان ایرانی به‌نحوی بی‌بدیل در تاریخ خود طی کرده است. در این آثار، انقلاب فقط یک واقعه تاریخی نیست، بلکه جریانی زنده است که درونیات شخصیت‌ها را دگرگون می‌کند، آرمان‌ها را شکل می‌دهد و از انسان‌های معمولی، قهرمانانی می‌سازد که شاید خود نیز از عظمت نقشی که ایفا می‌کنند، آگاه نباشند. بهترین داستان هایی که در مورد انقلاب اسلامی ایران نوشته شده با این نگاه به استقبال چند اثر خواهیم رفت که هم روایتگر انقلاب‌اند و هم جزئی از فرایند آن. داستان‌هایی که انقلاب را از سطح رخدادهای خیابانی و تحولات سیاسی به لایه‌های عمیق‌تر زندگی فردی و اجتماعی می‌برند و ما را با تجربه‌های متنوعی از امید، شوریدگی و ایثار روبه‌رو می‌کنند. این رمان‌ها فرصتی برای دیدن انقلاب از دریچه‌ی ادبیات‌اند؛ جایی که تاریخ به روایت انسان‌ها بازگو می‌شود، نه فقط به قلم مورخان.  کتاب تشریف  رمان «تشریف» اثر «علی‌اصغر عزتی پاک» در انتشارات «شهرستان ادب» به چاپ رسیده است. «تشریف» داستانی اجتماعی و عاشقانه را روایت می‌کند. این اثر داستان مردی است که در خاطره‌انگیزترین شب زندگی‌اش دست به تصمیمی سخت و دشوار می‌زند. شهریار در شب عروسی متوجه می‌شود دوست صمیمی‌اش مصطفی با نقشه همسرش به ساواک تحویل داده شده و باور اینکه همسرش در این جریان نقش داشته برایش باورنکردنی و سخت است. شهریار این جریان را تاب نمی‌آورد و همان شب تصمیم به ترک حجله می‌کند و بعد از چند روز سرگردانی سر از همدان درمی‌آورد. سه روز سرگردانی مصادف می‌شود با یافتن مسیری بهتر برای دیدن جهان و آشنا‌شدن با افراد و مفاهیم نوینی که لازمۀ یک زندگی قهرمانانه است. رمان پر از وصال و فراق‌های پی‌درپی انفسی و انسانی است و ماجرا در سال‌ 57 روایت می‌شود. رمان «تشریف» مخاطب را با شخصیت‌های گوناگون روبه‌رو می‌کند؛ اما آنچه روند داستان را جذاب می‌کند مواجهه شهریار با وجوه متفاوت درونی خودش است. درواقع آوارگی شهریار شروع یک سفر قهرمانانه است که لایه‌های متعددی دارد و نویسنده با فضاسازی خوب و زبان قوی توانسته است دنیای شهریار را که رنگ‌ولعابی ملی و دینی دارد به خوبی توصیف و به تصویر بکشد. «تشریف» بسیار هنرمندانه توانسته است نقش انتظار و ضرورت وجود امام را برای بازپس‌گرفتن حق‌وحقوق یک ملت به تصویر بکشد و ضرورت اجنبی‌ستیزی را برای مخاطب اثبات نماید. کسانی که به رمان اجتماعی در فضای انقلاب علاقمند هستد از خواندن این کتاب لذت خواهند برد.  کتاب ارتداد رمان «ارتداد» یک رمان سیاسی است به قلم «وحید یامین‌پور» که از 22 بهمن سال 57 آغاز می‌شود؛ اما با تعبیر و تفسیری متفاوت با آنچه تاکنون شنیده‌ایم. در همان صفحات ابتدایی کتاب، مخاطب غافل‌گیر می‌شود و آغاز کتاب به اندازه‌ای جذاب است که مخاطب، کتاب را کنار نگذارد. مردی به اسم یونس روایتی را برای دخترش آرزو تعریف می‌کند که در سال‌ 57 اتفاق افتاده است. ولی با تفاوتی چشمگیر و عجیب! انقلاب اسلامی در سال 57 پیروز نشده و حکومت پهلوی کماکان برقرار است. نویسنده تاریخ را تغییر داده است و با ایده‌ای جذاب داستان خود را پیش می‌برد. داستان در سه بخش «حیرت»، «ارتداد» و «رجعت» پیش می‌رود. امام(ره) به محض ورود به ایران دستگیر می‌شوند و رادیو و تلویزیون اعلام می‌کند ایشان فوت کرده‌اند و نیروهای ارتش تصمیم به قتل عام مردم می‌کنند. در همین جریانات یونس همسرش را از دست می‌دهد. در واقع نویسنده می‌کوشد با بیان داستانی جانکاه و پردرد به مخاطب بفهماند همه چیز ممکن بود جور دیگری رقم بخورد و ما اکنون در جای دیگری از تاریخ ایستاده باشیم. «ارتداد» یکی از بهترین رمان هایی است که به انقلاب اسلامی ایران پرداخته است. کتاب فصل پنجم سکوت کتاب «فصل پنجم سکوت» به قلم «محمدرضا بایرامی» نوشته و در انتشارات «کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان» به چاپ رسیده است. رمان در بحبوبه انقلاب اسلامی اتفاق می‌افتد. «فصل پنجم سکوت» ماجرای پسری به اسم مرتضی معروف به «مرتضی گاری» را شرح می‌دهد. مرتضی کودکی بازیگوش و سربه‌هواست که بیشتر وقتش صرف بازی با دوستانش در زمین‌های فوتبال می‌شود و گاهی خلاف‌های ریزی هم ازشان سر می‌زند.  داستان از زاویه دید مرتضی نوشته شده است و همین باعث می‌شود که ما با واگویه‌ها و نشخوارهای ذهنی مرتضی در یک زندان سیاسی روبه‌رو شویم. جریانی که خیلی اتفاقی و از روی یک حادثه برای مرتضی پیش می‌آید و او را وارد یک زندان سیاسی می‌کند. روزی به طور اتفاقی که مرتضی در خیابان پرسه می‌زده فرشته دختر نوجوان محله را می‌بیند و او را دنبال می‌کند و در این بین متوجه می‌شود شخص دیگری در حال تعقیب اوست. مرتضی باعث فرار فرشته می‌شود و ماموران او را دستگیر می‌کنند و بازجویی مرتضی شروع می‌شود. برای ماموران باورنکردنی است که مرنضی این کار را بدون نقشه قبلی انجام داده باشد. زندان این امکان را برای مرتضی فراهم می‌کند همه چیز را مثل یک پازل در کنار هم بچیند و متوجه نکات خاص و اتفاقات عجیبی شود.  لازم است بدانید کتاب برای گروه سنی «ه» و «د» به نگارش درآمده است. کتاب دخیل هفتم کتاب «دخیل هفتم» نوشته «محمد رودگر» از جمله بهترین آثار داستانی است که مضمون آن، «انقلاب اسلامی ایران» است. در رمان «دخیل هفتم» پای دو روایت می‌نشینیم؛ روایت مردی که در دوران طاغوت درگیر ماجرایی عاشقانه است و روایت پسر جوانی که خواهان عشقی آتشین است. پسر جوان از مرد چهل‌سالۀ داستان می‌خواهد که ماجرای عاشقانه‌اش را تعریف کند. ماجرا از این قرار است که سال 57 مرد جوان به همراه معشوقه‌اش حین فعالیت‌های انقلابی دستگیر می‌شوند و این دستگیری تا پیروزی انقلاب اسلامی به طول می‌انجامد. مرد آزاد می‌شود؛ ولی از دختر داستان که فاطمه نام دارد هیچ خبری نیست. مرد به برادر فاطمه شک می‌کند و گمانش این است که برادر فاطمه مسبب اصلی این ماجراست. در این بین پسر جوان هم درباره داستان‌های عاشقانه خود صحبت می‌کند و فکر مرد چهل‌ساله درگیر داستان عاشقانه پسر می‌شود؛ گویی این همه سال نگاهش به عشق با نقصان‌های زیادی همراه بوده است. هر دو ابعاد جدیدی از روایت‌های عاشقانه را برای هم بازگو می‌کنند و سنجه‌ها و معیارهای جدیدی برای مفهوم عشق به یکدیگر می‌بخشند. داستان علاوه بر اینکه روایتی عاشقانه در سال 57 را به تصویر می‌کشد، رمانی با تمثیل‌های عرفانی و فلسفی نیز محسوب می‌شود که لذت خواندن کتاب را دو چندان می‌کند. کتاب فصل توت‌های سفید روایت کتاب «فصل توت‌های سفید» روایتی زنانه است از جهد و تلاش‌های زنی که کوشیده در بحرانی‌ترین روزهای زندگی‌اش انتخاب‌گر باشد و همواره بهترین تصمیم‌ها را بگیرد و جهان خود را تغییر دهد. داستان با اتهامی ناروا به فروغ آغاز می‌گردد؛ فروغ در ماجرایی حوالی دهه 50 به دلیل گذشته پرفرازونشیبی که از سر گذرانده است با اتهامات سنگینی روبه‌رو می‌شود که طرد و تنهایی را برایش به بار می‌آورد. بهروز به‌عنوان شخصیت سیاه داستان تلاش می‌کند این ننگ را برای فروغ ابدی کند؛ اما با ورود امیر به داستان و آشنایی فروغ با او مسیر داستان تغییر می‌کند. داستان فروغ در دورانی از ایران روایت می‌شود که هرکسی اجازه ورود به این حریم را به خودش می‌داد. فروغ نماد زنی است که در این دوران از هیچ خطری در امان نیست و ترس و اندوه قسمت جدانشدنی زندگی‌اش شده. نویسنده در داستان فروغ، علاوه بر اشاره‌های متعدد به وقایع تاریخی، با توصیف‌های دقیق و نثر غنی لذت خواندن کتاب را بیشتر می‌کند و به‌خوبی کنش‌گری شجاعانه در برابر کلیشه‌های اجتماعی را به تصویر می‌کشد. نویسنده کتاب سیده عذرا موسوی است و کتاب در انتشارات شهرستان ادب به چاپ رسیده است.  کتاب سال گرگ کتاب «سالِ گُرگ» به قلم «جواد افهمی» از نشر انتشارات شهرستان ادب است. «سال گرگ» رمانی است نیمه داستانی با مایه‌های مستند که دست به روایت تاریخ می‌زند. هم داستان می‌گوید و هم با ظرافت و هنر به بخش‌های مهمی از تاریخ انقلاب می‌پردازد. شخصیت اصلی داستان فردی است به اسم شهرام. نویسنده شخصیت داستان را از فردی به نام تقی شهرام الهام گرفته که در واقعیت مهره اصلی تغییر در فرآیندهای فکری و عملی مجاهدین خلق بوده است. نویسنده در کتاب «سال گرگ» تلاش کرده وقایع تاریخی مهم در تغییر ایدئولوژی سازمان مجاهدین را به تصویر بکشد و اطلاعات نسبتا کاملی را در اختیار مخاطب قرار دهد. اشاره به همین نکات کلیدی و مستند، روند داستانی کتاب را کند می‌کند؛ ولی به بخش تاریخی کتاب عیار می‌بخشد. از ویژگی‌های خوب کتاب داوری عادلانه و صداقت نویسنده در روایت ماجراست که بدون هیچ مبالغه و سیاه‌نمایی به پردازش وقایع در قالب یک داستان می‌پردازد و جایی که لازم است اشاراتی به نکات مثبت اعضای گروه هم دارد تا خواننده خودش قضاوت کند و به نقد رفتار اعضا بنشیند. نویسنده کوشیده است با اشاره به نکات مثبت و منفی شخصیت‌ها ایهام را از ذهن مخاطب برچیند و پاسخ بسیاری از سوالات درباره اعضای گروه مجاهدین را پاسخ دهد. رمان سال گرگ را می‌توان یک گزارش تاریخی خوب دانست که حتما ارزش خواندن دارد. کتاب آن مرد با باران می‌آید «آن مرد با باران می‌آید» نوشته «وجیهه سامانی» است که در انتشارات «کتابستان معرفت» به چاپ رسیده است.کتاب درباره چهار ماه پایانی سال 57 است. داستان حول پسری معمولی به اسم بهزاد در یک گروه نوجوان می‌چرخد که مثل تمام هم‌سن‌وسالانش پر از ترس‌ و معذوریت‌های نوجوانی است؛ ولی به‌خاطر غرور و رقابت با یکی از اعضای گروه تن به کاری می‌دهد که از او یک قهرمان می‌سازد. محور اصلی رمان تظاهراتی است که سال 57 در حال رخ‌دادن است. پدر بهزاد میوه‌فروشی به‌شدت محافظه‌کار است که تلاش می‌کند خانواده‌اش را از جریانات انقلابی دور نگه دارد. مدام با فرزند بزرگ خود که دانشجویی انقلابی است بحث و کشمکش دارد و از حضور فرزندش در تشکل‌ و تجمعات انقلابی ناراضی است. اما درست زمانی که انتظارش را ندارد بهزاد فرزند نوجوانش که همیشه سرش توی لاک خودش است وارد جریانی می‌شود که اتفاقات تلخی را رقم می‌زند و از او قهرمانی بزرگ می‌سازد.   کتاب کلاه‌پوستی‌ها «کلاه‌پوستی‌ها» نام رمانی از «سیدمیثم موسویان» است که در «انتشارات صاد» به چاپ رسیده است. کتاب زندگی و مبارزات سیاسی «شهید آیت‌الله اسدالله مدنی» را روایت می‌کند‌. علاوه بر اشاره به ابعاد شخصیتی شهید مدنی، نویسنده کوشیده است فضای پر از دلهره و التهاب روزهای انقلاب به خوبی توصیف شود. زبان اثر زبانی روان و صمیمی است و همین باعث می‌شود مخاطب ارتباط خوبی با کتاب برقرار کند. کتاب با طرح یک داستان فرعی پیرامون شخصیت یک پسر نوجوان که در خانواده‌ای با مشکلات فرهنگی متعدد بزرگ شده است شروع می‌شود. پدرش خلافکار است و نامادری‌اش او را بزرگ می‌کند. برادری دارد که به ارتش پیوسته و از نظر ذهنی و فکری تحت تاثیر تعالیم ارتش است. داستان سرنوشت پسر را به آشنایی با شهید مدنی گره می‌زند و نشان می‌دهد چطور شهید مدنی با اصول اخلاقی و ویژگی‌های شخصیتی‌اش مردم را برای فعالیت علیه نظام طاغوتی همراه‌ می‌کند. از آیت الله مدنی به‌عنوان دومین شهید محراب انقلاب اسلامی یاد می‌شود و خواندن کتابی در رابطه با ابعاد شخصیتی ایشان خالی از لطف نیست. کتاب عاشقی به سبک ونگوگ کتاب «عاشقی به سبک ونگوگ» داستان پسری به اسم البرز است که در خانه یکی از فرماندهان ارتش بزرگ شده و خانواده‌اش به‌عنوان خدمتکار در خانه فرمانده زندگی می‌کنند. البرز دوران کودکی‌اش را با دختر تیمسار نازلی گذرانده است و به مرور البرز عاشق دختر تیمسار می‌شود و برای این عشق دست به هر کاری می‌زند؛ کارهای عجیب و غریبی که نشان از محبت زیاد و عشق پرشور دارد. البرز وارد ماجراهایی می‌شود که پدر نازلی تیمسار ارتش شاهنشاهی یک سر ان‌هاست. البرز متوجه رفت‌وآمدهای مرموز و پنهان به خانه تیمسار می‌شود و راز این رفتارهای مشکوک کم‌کم برملا می‌گردد. سبک نوشتاری خاص «محمدرضا خبوشان» در کنار تکنیک‌های ادبی و نوشتاری خوب و تصویرسازی‌های قوی و توصیفات بدیع کشش زیادی در خواندن کتاب ایجاد می‌کند. اگر خواندن کتاب‌های عاشقانه و تاریخی را دوست دارید حتما کتاب عاشقی به سبک ونگوگ برای شما لذت‌بخش خواهد بود. کتاب تبخال داستان «تبخال» ماجرای پزشکی است که در اواخر سال‌ 57 به‌خاطر همراه داشتن کلت و اعلامیه و حضور در قیام مردم تبریز توسط ساواک دستگیر می‌شود. این دستگیری 6 ماه طول می‌کشد و شکنجه‌های متعدد روح و روان دکتر را به هم می‌ریزد. بعد از آزادی دکتر دل‌ودماغ هیچ کاری را ندارد و تصمیم می‌گیرد به‌دنبال دوست قدیمی‌اش بگردد و او را ملاقات کند. دوستی که اکنون در ارتش هوایی شاهنشاه کار می‌کند و نقشه کشیده است یکی از جنگنده‌های ارتش را به نشانه اعتراض بدزدد و به خارج از کشور پناهنده شود. داستان دارای دو روای است یکی دکتر و دیگری نظامی مشغول در نیروی هوایی. واگویه‌های دکتر و فضاسازی نویسنده از اتفاقات و مکان‌هایی که داستان در آن رخ می‌دهد کتاب را جذاب‌تر می‌کند. از طرفی نویسنده تلاش کرده است همراهی ارتش با مردم را در تظاهرات و وقایع انقلاب 57 نشان بدهد.   به قلم «فرزانه غلامشاهی»کتاب‌های معرفی شده در این مطلب را می‌توانید با کد تخفیف: blog1 از سایت پاتوق کتاب تهیه کنید. 
۷ روز ضمانت بازگشت وجه ۷ روز ضمانت بازگشت وجه
ضمانت اصالت کالا ضمانت اصالت کالا
۷ روز هفته ۲۴ ساعته ۷ روز هفته ۲۴ ساعته
امکان پرداخت در محل امکان پرداخت در محل
امکان تحویل در محل امکان تحویل در محل
طراحی فروشگاه اینترنتی توسط آلماتک